طب سنتی چینی داروهای طبیعی قدرتمندی برای بازیابی سلامت دستگاه گوارش دارد.
عادتهای غذایی نامنظم مانند چشمپوشی از وعدههای غذایی، عجله در غذا خوردن یا مصرف خوراکیهای ناسالم در دنیای پرشتاب امروزی سلامت دستگاه گوارش را مختل کردهاند. این عادتها به دستگاه گوارش آسیب میزنند و باعث بروز زخم گوارشی میشوند.
زخم گوارشی به زخمی اطلاق میشود که در جداره داخلی معده یا بخش فوقاتی روده باریک شکل میگیرد. این وضعیت زمانی رخ میدهد که اسید معده لایه محافظ مخاط را از بین میبرد و بافتهای زیرین را بدون محافظ میگذارد؛ وضعیتی که با احساس درد یا سوزش همراه است.
براساس طب سنتی چینی، زخم گوارشی صرفاً یک آسیب جسمانی نیست و نتیجه برهمخوردن هماهنگی بین معده، کبد و طحال تلقی میشود.
استرس و فشارهای عاطفی باعث «انسداد نیروی حیاتی کبد» میشوند؛ اختلالی که جریان سیّال انرژی را مختل میکند و عملکرد معده را تحت تأثیر میگذارد و باعث گرمی و ترشح اسید میشود. عادتهای غذایی نامنظم هم توانایی طحال و معده را در هضم مواد غذایی تضعیف میکنند و به «گرمی معده» منجر میشوند؛ عارضهای که از ترشح اسید و تحریک معده بر اثر زخم گوارشی حکایت دارد.
این ناترازیها درمجموع باعث فرسایش و التهاب میشوند و با روند تشکیل زخم در طب مدرن همخوانی دارند.
از اینرو، طب سنتی چینی برای درمان بر خنکسازی معده، تسکین کبد، تنظیم نیروی حیاتی و احیای تعادل تمرکز دارد؛ هدفی که معمولاً با بهرهگیری از ترکیبات گیاهی مطمئن و اصلاح آگاهانه سبک زندگی در دستور کار قرار میگیرد.
ترکیبات گیاهی برای زخم گوارشی
دو ترکیب دارویی قدرتمند که استخوان ماهی مرکب جزو مواد اولیه مهم آنها به شمار میآید، یک قرن پیش در «کتاب جامع تغذیهدرمانی: حکایتهای خوشمزه» اثر دکتر چن سونرن، پزشک برجسته طب سنتی چینی، معرفی شدهاند.
استخوان ماهی مرکب، که در طب سنتی چینی «های پیائو شیائو» خوانده میشود، همان ساختار سفید، تخت و سفت درون بدن ماهی مرکب است. از این استخوان بهطور گسترده برای درمان اختلالات دستگاه گوارشی استفاده میشود، زیرا با کاهش ترشح اسید از معده محافظت میکند، با تولید ترکیبات طبیعی جلوی تأثیر ترکیبات شیمیایی محرک را میگیرد و لایه مخاطی معده را تقویت میکند و باعث بهبود زخم گوارشی میشود.
خواص ترمیمکننده استخوان ماهی مرکب در تحقیقات جدید به اثبات رسیدهاند.
ترکیبات تسکیندهنده زخم گوارشی
۱. خمیر استخوان ماهی مرکب و بادام
یک ترکیب درمانی ملایم با طعم آجیلی که معده را آرام میکند، ترشح اسید را کاهش میدهد و باعث ترمیم زخمهای خفیف تا متوسط میشود. مصرف این خمیر بعد از فروکشکردن علائم حاد زخم به کاهش سطح اسید معده و تسکین درد کمک میکند.
مواد لازم
- ۳ واحد پودر استخوان ماهی مرکب
- ۱ واحد پودر بادام (بادام شیرین بدون پوست)
طرز تهیه
- استخوان ماهی مرکب را تمیز و خشک کنید و آن را با حرارت ملایم برشته کنید تا ترد شود. سپس استخوان برشته ماهی را آسیاب کنید.
- بادامهای پوستکنده را برشته کنید تا عطرشان بلند شود. سپس بادامها را آسیاب کنید.
- هردو پودر را با هم مخلوط کنید و درون یک ظرف دربسته نگهدارید.
طرز مصرف
- صبحها با معده خالی ۲ قاشق غذاخوری از این پودر میل کنید.
- پودر را با آب جوش مخلوط کنید تا حالت نرم و خمیری پیدا کند و آن را گرم میل کنید.
- حدود ۱۰ دقیقه صبر کنید و بعد سراغ صبحانه بروید.
احتیاط
اگر خونریزی دارید، باردار هستید یا با یبوست شدید دستوپنجه نرم میکنید، سراغ این ترکیب نروید. قبل از مصرف طولانیمدت با متخصص طب سنتی چینی مشورت کنید.
۲. خمیر استخوان ماهی مرکب و شیرینبیان
این ترکیب برای تسکین زخمهای عمیق یا التهاب مزمن معده مناسب است؛ وضعیتی که معمولاً باعث احساس درد، سوزش یا رفلاکس اسید میشود. شیرینبیان در طب سنتی چینی و طب مدرن به دلیل محافظت از مخاط و اثرات ضدالتهابی خود شناخته میشود و به ترمیم زخم و کاهش ناراحتی کمک میکند.
مواد لازم
- ۷ واحد پودر استخوان ماهی مرکب
- ۱۳ واحد پودر ریشه شیرینبیان
طرز تهیه
- پودر استخوان ماهی مرکب و پودر شیرینبیان را با هم مخلوط کنید.
طرز مصرف
- صبحها حدود ۲ قاشق غذاخوری از این پودر را با آب جوش مخلوط کنید تا حالت خمیری پیدا کند.
- آب بیشتری اضافه کنید تا خمیر به مایع تبدیل شود و آن را با معده خالی بنوشید.
احتیاط
اگر با فشار خون بالا، ورم یا بیماری کلیوی دستوپنجه نرم میکنید، از زیادهروی در مصرف شیرینبیان خودداری کنید.
پودر آماده استخوان ماهی مرکب در فروشگاههای اینترنتی و بازارهای آسیایی و ارگانیک یافت میشود.
۳. ترکیب گیاهی برای ترمیم زخم
اگر از محصولات حیوانی استفاده نمیکنید، طب سنتی چینی ترکیب گیاهی زیر را پیشنهاد میکند که با تقویت جداره معده به ترمیم بافت و کاهش التهاب کمک میکند.
مواد لازم
- بلیتیلا استریاتا یا ارکیده چینی باغچهای (بای جی): جلوگیری از خونریزی و تقویت بازسازی بافتها
- پاناکس نوتوجینسینگ (سان چی): بهبود ریزجریان و کاهش التهاب
- سالویا میلتیورایزا (دان شن): افزایش جریان خون و کمک به ترمیم بافت معده
- مالت (مای یا): بهبود هضم
طرز تهیه
- مواد فوق را با نسبت یک به یک مخلوط و آسیاب کنید تا به یک پودر بسیار نرم برسید.
طرز مصرف
- روزی یک مرتبه ۱ تا ۲ قاشق چایخوری از این پودر را با آب گرم مخلوط کرده و با معده خالی مصرف کنید.
احتیاط
از آنجا که دان شن باعث تقویت جریان خون میشود، در دوران بارداری یا قاعدگی از این ترکیب استفاده نکنید.
هشت نکته ضروری برای کنترل زخم گوارشی
برای تسریع روند ترمیم و بهبودی کامل به نکات زیر توجه کنید:
- برنامه غذایی منظم داشته باشید و در وعدههای کوچک و متعدد غذا بخورید.
- هر لقمه را دستکم ۳۰ مرتبه بجوید. غذاهایی که هضم سختتری دارند، باید ۵۰ مرتبه یا بیشتر جویده شوند.
- از پرخوری و نوشیدن بیشازحد پرهیز کنید.
- استرس را بهطور مؤثر کنترل کنید. هر روز تمرینات تنفس عمیق، چیکونگ یا مدیتیشن انجام دهید. یادداشتبرداری روزانه از دلایل شکرگزاری و وقتگذراندن در طبیعت هم به آرامسازی نیروی حیاتی کبد کمک میکند.
- از مصرف غذاهای اسیدی یا تند خودداری کنید و با معدهدرد شیر ننوشید.
- مصرف مسکن را به حداقل برسانید، زیرا به معده آسیب میرساند.
- سیگار و الکل را بهطور کامل ترک کنید.
- از مصرف مکملهای آهن پرهیز کنید، زیرا باعث ایجاد حالت تهوع شدید میشوند.
بیشتر بیمارانی که زخم گوارشی دارند، با درمانهای استاندارد که ترکیبی از طب مدرن و طب سنتی چینی هستند بهبود مییابند. با اینحال، جمع کوچکی از بیماران بهطور مزمن درگیر این عارضه میشوند و هرگز بهطور کامل بهبود نمییابند. در موارد حاد ممکن است عوارضی مانند خونریزی معده یا اثنیعشر رخ دهد که میتواند جان بیمار را به خطر بیاندازد.
مشاهدات نشان میدهند که زخم گوارشی مزمن دو دلیل عمده دارد. نخست آنکه بعضی از بیماران تنها زمانی سراغ دارو میروند که درد دارند و صرفاً به دنبال کاهش موقت درد و ناراحتی هستند، اما برای ریشهکن کردن مشکل سراغ راهکارهای درمانی جامع نمیروند. دوم آنکه بسیاری از بیماران فقط به دارو تکیه میکنند و توجهی به مدیریت استرس- که میتواند روند بیماری را تحت تأثیر بگذارد- و عواطف خود ندارند و عادتهای غذایی و سبک زندگیشان را اصلاح نمیکنند.
