نویسنده: مایک دونگیا
در میان کسانی که عمر طولانی دارند، زندگی هدفمند در صدر فهرست عادتهای مرتبط با سبک زندگی قرار دارد.
همسایه دیواربهدیوار من سال گذشته تنها چند هفته مانده به سالروز تولد ۱۰۰ سالگیاش از دنیا رفت. تا آخرین روز زندگیاش فوقالعاده هوشیار بود. نوههایش را به اسم صدا میکرد و درباره هرکدام از آنها خاطرهای برای گفتن داشت. او کوچکتر از سنش به نظر میرسید.
یکبار از او پرسیدم راز سلامتیاش چیست و از اینکه گفت در عمرش حتی یک روز هم ورزش نکرده تعجب کردم. گفت هیچوقت آشپز خوبی نبوده و مدام تنقلات میخورده است. وقتی از او پرسیدم آیا همیشه غذای سالم خورده است، قاهقاه خندید و جواب داد که «نه، هیچوقت دنبال غذای سالم نبودهام.»
البته همه در اینحد خوششانس نیستند. واقعیت این است که خیلیها تحت تأثیر عادتهای سبک زندگی و میزان توجهی که به خود دارند پیر میشوند. من در این زمینه متخصص نیستم، اما همیشه علاقه زیادی به مقوله طول عمر داشتهام و با خودم فکر کردهام که میتوانم با نگاهکردن به وضعیت سالمندان اطرافم و شخصیتهای معروف چیزهای زیادی یاد بگیرم.
پنج عادت افرادی که در سنین بالا هم هوشیار میمانند
در خلال مشاهدات خود متوجه شدم که پنج عادت زیر در افرادی که تا سالهای پایانی عمرشان هوشیار میمانند بسیار رایج است:
۱. هدفمند زندگی میکنند
هرچه هدف و انگیزه بیشتری برای زندگی داشته باشید، طول عمر بیشتری خواهید داشت. این مسئله دلایل علمی پیچیدهای دارد، اما ارتباط هدفمندی و طول عمر چندان پیچیده نیست. افرادی که دلیل خوبی برای زندگیکردن دارند، نسبت به افرادی که بیهدف با جریان زندگی پیش میروند، زندگی متفاوتی دارند. مهمترین نکته این است که برای خودتان هدف پیدا کنید و با تمام وجود دنبال آن بروید.
۲. خودشان را با کارهای جدید محک میزنند، حتی اگر قرار باشد شکست بخورند
اینکه صرفاً بهدنبال کارهای جدید باشید، بهخودیخود کافی نیست. افرادی که در سالهای پایانی عمرشان ذهنی پویا و پرنشاط دارند، اهل کارهای سخت و دشوار هستند و در عین حال از انجامشان لذت هم میبرند. این افراد خود را از محدوده امنشان بیرون میکشند و خودشان را با کارهای جدید محک میزنند. همیشه میبینم بچههایم خودشان را با کارهای جدید محک میزنند و شکست میخورند، اما آدمها در سنین بالا صرفاً به انجام کارهایی میپردازند که با آنها آشنایی دارند. شاید راز جوانماندن این باشد که بیشتر شبیه بچهها رفتار کنیم.
۳. روابط اجتماعی خود را حفظ میکنند
همسایهام ارتباط نزدیکی با اعضای خانوادهاش داشت و آنها هم مرتب به دیدنش میآمدند. او برای شناختن نوهها و نتیجههایش و حفظ ارتباط با آنها در حد توان وقت و انرژی میگذاشت. حتی بچههای کمسنوسال من هم دوست داشتند به خانهاش بروند. او برایشان خوراکی و اسباببازی میآورد و فضای خانه را باب میل بچهها میکرد. تمایل به حضور در جمع دیگران، الگویی است که دائماً در میان سالمندان سالم به آن برمیخورم.
۴. سرگرمیهای ذهنی دارند
ذهن هوشیار برای حفظ سلامتی و آمادگی به فعالیت مداوم نیاز دارد. خیلیها قبل از بازنشستگی بهواسطه شغلشان درگیریِ ذهنی زیادی دارند. اما وقتی بازنشسته میشوند، از اینکه ذهنشان کمتر از قبل در معرض چالشهای روزمره قرار میگیرد غافل میمانند. افرادی که روند فرسودگی ذهنی ناشی از افزایش سن را به تعویق میاندازند، اغلب یکی از ایندو مسیر را در پیش میگیرند: یا هرگز بهطور کامل دست از کار نمیکشند و یا به سرگرمیهای ذهنی و چالشبرانگیز متوسل میشوند که تقریباً ذهنشان را به اندازه کار درگیر میکند. ضربالمثل قدیمی «استفاده نکنی، از دستش میدهی» در این مورد هم صدق میکند.
۵. فعالیت فیزیکی دارند
نیازی به گفتن نیست که ذهن بدون جسم سالم نمیتواند پیریِ خوبی را پشت سر بگذارد. همسایهام میگفت هرگز در عمرش ورزش نکرده است، اما زندگی فعالی داشت و تا اواسط ۹۰ سالگی ساعتها در باغچه به گلها رسیدگی میکرد. هرگز پا پس نمیکشید و تا آخرین روزهای عمرش با واکر راه میرفت و به کارهایش میرسید. توان جسمانی ارتباط تنگاتنگی با توان ذهنی دارد و بهنظرم ایندو مقوله ارتباط علّی دارند: هرچه بدن قویتر باشد، مغز هم قویتر خواهد بود.
همه دوست ندارند ۱۰۰ سال عمر کنند. حتی همسایهام که زن شادی بود، میگفت خسته شده و خود را برای دنیای بعد از مرگ آمده کرده است. ایمان داشت که اتفاقات بهتری انتظارش را میکشند. با اینحال، فکر میکنم همه دوست داریم از عمری که نصیبمان میشود بهترین استفاده را ببریم و ترجیح میدهیم هوش و حواسمان تا آخرین لحظه سر جای خود باشد. هیچ تضمینی برای حفظ سلامتی وجود ندارد، اما مثل سایر سرمایهگذاریها میتوانیم احتمال رسیدن به نتیجه مطلوب را با انتخابهای بهتر به حداکثر برسانیم. تا جایی که میدانم، توجه به اینپنج عادت نقطه شروع خوبی خواهد بود.
مایک دونگیا و همسرش، مالی، در وبلاگ «دیس اورگرین هوم» درباره تجربه خود از داشتن یک زندگی ساده، هدفمند و مبتنی بر روابط انسانی در دنیای مدرن مینویسند.
