رسانههای داخلی ایران گزارش دادهاند که طی سه ماه اخیر، حدود ۸۰ میلیارد دلار از داراییهای ملی کشور از چرخه اقتصادی خارج شده است؛ رقمی کمسابقه که میتواند پیامدهایی سنگین برای رشد اقتصادی، اشتغال و ثبات مالی در ایران به دنبال داشته باشد.
براساس این گزارشهای اقتصادی منتشر شده، این موج خروج سرمایه، ناشی از سقوط شاخص بورس، جهش نرخ ارز و حرکت گسترده نقدینگی به بازارهای امنتری چون طلا و دلار است. شاخص کل بورس تهران طی بازه مرداد تا پایان شهریور نزدیک به ۱۸ درصد افت کرده و در این مدت، بیش از ۴۵ هزار میلیارد تومان، سرمایه حقیقی از بازار سهام خارج شده است.
همچنین در همین دوره، نرخ دلار آزاد از حدود ۱۰۸ هزار تومان به بیش از ۱۱۲ هزار تومان افزایش یافته، و بازار طلا نیز با رشد بیش از ۷ درصدی، سرمایههای بیشتری را به خود جذب کرده است.
به گفته کارشناسان اقتصادی، این تحولات منجر به خروج منابع مالی قابل توجهی از بازارهای مولد به سمت داراییهای غیرفعال شده است؛ روندی که سرمایهگذاری در تولید را کاهش داده و فشار بر صنایع و اشتغال را افزایش میدهد.
برآوردها نشان میدهد که ارزش سرمایههای خارجشده به حدود ۸۰ میلیارد دلار میرسد که رقمی معادل حدود ۱۶ درصد تولید ناخالص داخلی کشور است.
همزمان با این گزارشها، بانک جهانی پیشبینی کرده است که اقتصاد ایران بهدلیل افزایش فشار تحریمهای بینالمللی و درگیریهای منطقهای کوچکتر شود.
بزرگترین جابهجایی سرمایه در سالهای اخیر
سرانه یکی از رسانههای اقتصادی گزارش داده است بازارهای مالی ایران در تابستان و آغاز پاییز ۱۴۰۴، شاهد یکی از بزرگترین جابهجاییهای سرمایه در سالهای اخیر بودهاند. افت متوالی نمادهای بزرگ در صنایع کلیدی چون پتروشیمی، بانکی و خودرویی، باعث فرار سرمایهگذاران خرد از بورس شده و نبود چشمانداز روشن برای سیاستهای دولت، این بیاعتمادی را دوچندان کرده است.
صرافیهای بازار فردوسی در تهران گزارش دادهاند که حجم خرید دلار در شهریورماه، دستکم ۲۵ درصد بیش از میانگین ماههای قبل بوده است.
برخی تحلیلگران هشدار دادهاند که تداوم این روند میتواند منجر به بحران نقدینگی در بانکها و مؤسسات مالی شود. در بدبینانهترین سناریوها، پیشبینی شده که شاخص بورس ممکن است تا کانال ۱.۵ میلیون واحد سقوط کند و نرخ ارز نیز به ۱۱۵ هزار تومان برسد.
مصطفی صفاری، کارشناس بازار سرمایه در گفتگو با اقتصاد آنلاین با اشاره به نقش مستقیم دولت در تحولات اخیر اظهار داشت که سیاستهای مالی و ارزی ناهماهنگ، عامل اصلی خروج سرمایه از بورس و حرکت آن به سمت بازار پول و ارز بوده است.
او هشدار داد: «ارزش بازار سرمایه ایران از ۴۳۰ میلیارد دلار در مرداد ۱۴۰۰، اکنون به کمتر از ۸۰ میلیارد دلار رسیده است»، و ادامه این روند میتواند آینده تولید و اشتغال را با تهدیدی جدی مواجه کند.
به گفته این کارشناس بازار سرمایه در صورت اصلاح نرخگذاری دستوری و حمایت از صنایع صادراتمحور، میتوان بخشی از این سرمایهها را به اقتصاد بازگرداند.
