اتاوا و دهلینو با توافق بر سر نقشهراهی مشترک برای همکاری، گام دیگری در جهت بازسازی روابط آسیبدیده دیپلماتیک خود برداشتند.
این پیشرفت در حالی اعلام شد که آنیتا آناند، وزیر امور خارجه کانادا، از ۱۲ تا ۱۴ اکتبر (۲۰ تا ۲۲ مهر) در سفری رسمی به هند رفته است.
دو کشور در ۱۳ اکتبر (۲۱ مهر) بیانیهای مشترک صادر کردند که در آن حوزههای اولویتدار همکاری مشخص شده است؛ از جمله تجارت دوجانبه، اقدام برای مقابله با تغییرات اقلیمی و همکاری در زمینه انرژی.
«نقشهراه جدید روابط کانادا و هند» نشانگر سرعت گرفتن روند آشتی دو کشور است؛ روندی که از سفر نارندرا مودی، نخستوزیر هند، به کانادا در ماه ژوئن برای شرکت در نشست گروه هفت آغاز شد. از آن زمان، دو کشور بار دیگر کمیسرهای عالی خود را منصوب کرده و گفتگوهای سطح بالا، از جمله در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک در سپتامبر، برگزار کردهاند.
کانادا و هند در بیانیه مشترک خود تأکید کردند که در شرایط «تداوم نااطمینانیهای اقتصادی جهانی و افزایش تنشهای ژئوپولیتیکی»، میتوانند از روابطی قویتر میان دو کشور بهرهمند شوند. هر دو کشور در دوران دولت ترامپ با تعرفههای تجاری آمریکا مواجه شدهاند.
هند از اواخر ماه اوت با نرخ تعرفهای گسترده به میزان ۵۰ درصد روبهرو بوده است؛ اقدامی که ترامپ با هدف دور کردن دهلینو از مسکو انجام داده است. ایالات متحده، هند را متهم میکند که با خرید نفت و سلاح از روسیه، به تأمین مالی ماشین جنگی این کشور در اوکراین کمک کرده است.
سفر آنیتا آناند به هند بخشی از یک تور آسیایی است که شامل بازدید از سنگاپور و چین نیز میشود؛ تلاشی از سوی اتاوا برای گسترش روابط تجاری با آسیا و تنوعبخشی به شرکای اقتصادی خود.
در زمینه تجارت میان کانادا و هند، دو کشور توافق کردند که گفتوگوهای سطح وزارتی را «در آیندهای نزدیک» آغاز کنند و همچنین نشست «انجمن مدیران عامل کانادا–هند» را از سر بگیرند تا دیدگاههای فعالان اقتصادی درباره افزایش تجارت و سرمایهگذاری دوجانبه گردآوری شود.
گفتوگوهای آزاد تجاری میان دو کشور در تابستان ۲۰۲۳ از سوی کانادا متوقف شده بود؛ اندکی پیش از آنکه جاستین ترودو، نخستوزیر وقت کانادا، در سپتامبر همان سال هند را به دست داشتن در ترور هاردیپ سینگ نیجار، فعال حامی استقلال خالصتان، در استان بریتیش کلمبیا در ژوئن ۲۰۲۳ متهم کند. دهلینو هرگونه دخالت در این ماجرا را رد کرده بود.
دومین محور نقشهراه جدید بر افزایش همکاریهای دوجانبه در زمینه اقدامهای اقلیمی و حفاظت از محیطزیست متمرکز است؛ از جمله تبادل اطلاعات و دانش در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر، کاهش کربن در صنایع سنگین و کاهش آلودگی پلاستیکی.
این نقشهراه همچنین بر گسترش همکاری در حوزه انرژیهای سنتی و معدن، از جمله تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) و گاز مایع نفتی (LPG)تأکید دارد. دو طرف همچنین توافق کردند همکاری در حوزههای فناورانه مانند هوش مصنوعی و زیرساختهای دیجیتال را افزایش دهند.
آنیتا آناند در ۱۳ اکتبر (۲۱ مهر) در دهلینو با نارندرا مودی، نخستوزیر هند، دیدار کرد و گفت این دیدار بر پایه «شتاب مثبتی» که سفر مودی به کانادا در ماه ژوئن ایجاد کرده بود، بنا شده است.
او پس از دیدار با مودی در پیامی در شبکههای اجتماعی نوشت: «کانادا و هند در حال ارتقای روابط میان دو کشور هستند؛ در حالی که گفتوگوهای امنیتی و اجرای قانون را حفظ کرده و در عین حال، روابط اقتصادی خود را گسترش میدهند.»
مودی نیز درباره این دیدار اظهار نظر کرد و گفت دو طرف درباره تقویت همکاری در زمینههای «تجارت، فناوری، انرژی، کشاورزی و ارتباطات مردمی برای رشد و شکوفایی متقابل» گفتوگو کردهاند.
بیانیه مشترک توسط آنیتا آناند و همتای هندی او، سوبراهمانیام جایشانکار، صادر شد؛ جایشانکار این نقشهراه میان دو کشور را «جاهطلبانه»توصیف کرد.
دو وزیر تأکید کردند که این تحول در پی راهنماییهایی است که از نخستوزیران دو کشور دریافت کردهاند تا با رویکردی «سنجیده و تدریجی»، روابط را بازسازی کنند و در عین حال نگرانیها و حساسیتهای یکدیگر را محترم بشمارند.
کانادا در دو سال گذشته رویکردی تهاجمی نسبت به آنچه «اقدامات غیرقانونی عوامل هند» خوانده، در پیش گرفته است. در اکتبر سال گذشته، اتاوا شش دیپلمات هندی را که به گفته دولت کانادا «افراد مورد علاقه در پرونده ترور نیجار» بودند، اخراج کرد. هند نیز در واکنش، اقدام مشابهی انجام داد.
پلیس سوارهنظام سلطنتی کانادا (RCMP) همزمان، مأموران دولت هند را به دست داشتن در فعالیتهای مجرمانه جدی در خاک کانادا، از جمله قتل و اخاذی، متهم کرد. پلیس فدرال اعلام کرد که هند برای پیشبرد این اقدامات از گروههای تبهکار، از جمله باند «بیشنوی»، بهره میگیرد. این گروه که مقر آن در هند است، در اواخر سپتامبر امسال از سوی دولت کانادا بهعنوان یک سازمان تروریستی اعلام شد.
در مقابل، هند مدتهاست کانادا را متهم میکند که به جداییطلبان سیک پناه داده است؛ افرادی که بهدنبال تشکیل کشوری به نام «خالصتان»در ایالت پنجاب هند هستند.
سازمان اطلاعات امنیت کانادا (CSIS) در گزارش سالانه خود برای سال ۲۰۲۴ اعلام کرده است که برخی از شهروندان کانادایی در فعالیتهای مشروع و مسالمتآمیز در حمایت از خالصتان مشارکت دارند، اما «گروه کوچکی از افراد بهعنوان افراطگرایان خالصتانی شناخته میشوند، زیرا همچنان از خاک کانادا برای ترویج، جمعآوری کمک مالی یا برنامهریزی اقدامات خشونتآمیز، عمدتاً در هند، استفاده میکنند.» این سازمان افزود که نگرانی هند از حضور شبهنظامیان خالصتانی در کانادا، عامل اصلی فعالیتهای مداخلهجویانه خارجی دهلینو است.
مشاوران امنیت ملی نخستوزیران کانادا و هند ماه گذشته دیدار کردند. در بیانیهای که ۲۰ سپتامبر (۲۹ شهریور) پس از این دیدار منتشر شد، دولت کانادا اعلام کرد که دو طرف بر سر اصل «عدم مداخله» توافق کردهاند. در مقابل، طرف هندی گفت که دو کشور توافق کردهاند روابط دوجانبه را در زمینههایی مانند مبارزه با تروریسم، مقابله با جرائم سازمانیافته فراملی و تبادل اطلاعات امنیتی گسترش دهند.
