اقتصاددانان گفتهاند اگرچه ممنوعیتهای وارداتی آمریکا محصولات محدودی را هدف گرفته، اما میتواند به بخشهای هدف آسیب جدی زده و نااطمینانی اقتصادی و خروج کسبوکارها از کانادا را افزایش دهد.
دولت آمریکا اعلام کرده است که اقدامات جدید برای «برابر کردن شرایط رقابت» با کانادا در زمینه تجارت ضروری است، در حالی که اتاوا معتقد است اقدامات آمریکا ناعادلانه است و پاسخ تلافیجویانه را ایجاب میکند.
تنشهای تجاری کانادا و آمریکا با اعمال ممنوعیت واردات برخی محصولات کانادایی از سوی ایالات متحده وارد مرحله جدیدی شده است.
این اقدام جدید روز سهشنبه ۱۷ شهریور در ادامه دیگر اقدامات واشنگتن علیه کانادا و همزمان با پیشبرد تعرفههای تلافیجویانه اتاوا علیه ایالات متحده اعلام شد.
خطرات پیش روی صادرکنندگان کانادایی
ترور تومب، استاد اقتصاد دانشگاه کلگری در روز سهشنبه ارزش محصولات کانادایی تحت تأثیر ممنوعیتهای جدید وارداتی آمریکا را حدود یک میلیارد دلار برآورد کرد.
تومب روز بعد در پستی در شبکههای اجتماعی گفت: «اقدام آمریکا در اینجا نسبتا محدود بود.»
با این حال، دیگر اقتصاددانان خاطرنشان کردند که بخشهای مشخصی که هدف قرار گرفتهاند، بهشدت آسیب خواهند دید و در عین حال مجموعه محدودیتهای تجاری، نااطمینانی پیش روی کسبوکارهای کانادایی را بیشتر میکند.
ایان لی، دانشیار مدرسه کسبوکار اسپروت دانشگاه کارلتون، گفت ممنوعیتهای وارداتی پیش رو که از ۲۹ سپتامبر اجرایی میشوند، برای صادرکنندگان کانادایی در گروههای کالایی تحت تأثیر یک فاجعه هستند.
گروههای کالایی ممنوعشده شامل بیشتر نوشیدنیهای الکلی، آبجوی بدون الکل، برخی محصولات لبنی و موتورسیکلتها میشوند.
ایان لی به اپک تایمز گفت: «برای صادرکنندگان کانادایی، این فاجعهبار است، زیرا شما همین حالا بزرگترین بازار خود در خارج از کانادا را از دست دادهاید. این موضوع قطعا آنها را ترغیب میکند که اکنون به انتقال کسبوکار یا بخشی از کسبوکار خود به ایالات متحده فکر کنند.»
لی خاطرنشان کرد که این ممنوعیتها نشانه روشنی است از اینکه دولت ترامپ آماده است برای استفاده از آن بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات تجاری، درد واقعی به کانادا وارد کند.
او افزود: «وقتی شروع به اعمال ممنوعیت میکنید، فکر میکنم سطح رویارویی را بالا میبرید و مخاطرات را افزایش میدهید. آنها به کاناداییها علامت میدهند که جدی هستند.»
سیلوین شارلبوا، استاد دانشگاه دالهاوزی و مدیر آزمایشگاه تحلیلهای کشاورزی و غذایی این دانشگاه، گفت امیدوار است پیش از اجرایی شدن این ممنوعیتها راهحلی به دست آید.
او به اپک تایمز گفت: «امیدوارم کار به آنجا نرسد و عقل و آرامش غلبه کند. اما بهشدت در این باره تردید دارم. آنچه اکنون در حال رخ دادن است، بسیار نگرانکننده است.»
شارلبوا گفت اگرچه از نظر حجم، این ممنوعیتها بیشترین تأثیر را بر محصولات الکلی خواهند داشت، اما به مواد اولیه صادراتی صنعت لبنیات کانادا و همچنین بخشهای متمرکز بر برخی محصولات خاص مانند ملاس نیز آسیب قابلتوجهی وارد خواهد شد.
جدیدترین اقدامات واشنگتن در واکنش به اعمال تعرفههای تلافیجویانه کانادا بر نزدیک به ۲۸ میلیارد دلار محصولات آمریکایی صورت گرفته است؛ اقدامی که خود در تلافی اعمال تعرفههای جدید آمریکا بر تقریبا همین میزان از کالاهای کانادایی از روز شنبه ۳۱ مرداد انجام شد.
این اقدامات پس از شکست مذاکرات تجاری دو طرف در روز جمعه ۳۰ مرداد صورت گرفت و هر یک از طرفین دیگری را مسئول فروپاشی مذاکرات دانست.
واشنگتن همچنین در روز سهشنبه ۱۷ شهریور اعلام کرد فهرست محصولاتی را که مشمول تعرفههای جدید ۵۰ درصدی هستند تعدیل میکند؛ برخی محصولات را به آن اضافه و برخی دیگر را حذف میکند، در حالی که ارزش کل را در حدود ۲۰ میلیارد دلار آمریکا، معادل ۲۸ میلیارد دلار کانادا، حفظ خواهد کرد.
خودروهای همهجارو یا ایتیوی و قایقهای موتوری از جمله محصولاتی هستند که اکنون مشمول تعرفههای جدید آمریکا میشوند، در حالی که نمک جاده و سیمان از جمله محصولاتی هستند که دیگر مشمول این تعرفهها نخواهند بود.
کانادا نیز پس از شنیدن دیدگاه صنایع داخلی، فهرست تعرفههای تلافیجویانه خود از جمله در بخش غذاهای دریایی را بهطور مشابه تعدیل کرده و در عین حال ارزش کل آن را در حدود ۲۸ میلیارد دلار کانادا حفظ کرده است.
از زمانی که کانادا تصمیم خود برای اعمال تعرفههای تلافیجویانه را اعلام کرد، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اقدامات بیشتری علیه این کشور در پیش گرفته است؛ از جمله حذف کانادا از برخی پروژههای تدارکاتی دولت آمریکا و ممنوعیت فروش محصولات شرکت هوافضایی بمباردیه در آمریکا، مگر اینکه این محصولات در داخل ایالات متحده تولید شوند.
او همچنین گفت از سال ۲۰۲۷ تعرفههای جدید ۵۰ درصدی بر خودروها و قطعات خودروی کانادایی اعمال خواهد کرد.
این در حالی است که دیگر تعرفههای بخشی واشنگتن، از جمله تعرفههای آلومینیوم، فولاد، مس و چوب و همچنین تعرفههای مربوط به کالاهای خارج از توافق کانادا، ایالات متحده و مکزیک، همچنان برقرار هستند. توافق تجاری که در روز جمعه شکست خورد، قرار بود برای این بخشها تخفیف تعرفهای فراهم کند.
در همین حال، استانهای کانادا عمدتا ممنوعیت فروش مشروبات الکلی آمریکایی را حفظ کردهاند و شرکتهای آمریکایی را از شرکت در مناقصه پروژههای دولتی محدود میکنند، در حالی که اتاوا سیاستهایی را برای در اولویت قرار دادن تأمینکنندگان کانادایی معرفی کرده است.
واشنگتن همچنین به نظام مدیریت عرضه محصولات لبنی کانادا و همچنین تعرفههای خودرو اعتراض کرده است؛ تعرفههایی که اتاوا میگوید در واکنش به تعرفههای بخشی آمریکا بر این صنعت اعمال شدهاند.
«فرار سرمایه»
لی گفت احتمالا در نتیجه تعرفههای جدید آمریکا و ممنوعیتهای وارداتی، «فرار سرمایه» از کانادا به ایالات متحده افزایش خواهد یافت و برخی کسبوکارهای کانادایی نیز با خطر ورشکستگی روبهرو هستند.
او گفت: «یک شرکت کوچک یا متوسط در برابر این تعرفهها و ممنوعیتها بسیار آسیبپذیرتر از یک شرکت بزرگ است، زیرا یک شرکت بزرگ منابع درآمدی متنوع، خطوط تولید متنوع و بازارهای متنوع زیادی دارد.»
او خاطرنشان کرد که کانادا نزدیک به ۵۰ هزار صادرکننده دارد و در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۷۲ درصد صادرات کالایی کانادا به ایالات متحده انجام شده است.
اداره آمار کانادا گزارش داده است که در سال ۲۰۲۴، ۹۷.۴ درصد صادرکنندگان را شرکتهای کوچک و متوسط تشکیل میدادند که بهعنوان شرکتهایی با کمتر از ۵۰۰ کارمند تعریف میشوند.
لی گفت: «تولید در جنوب انتاریو؟ آنها بهشدت ضربه خواهند خورد و صنعت خودرو نمونه آشکار آن است.»
تومب گفت بخش نوشیدنیهای الکلی احتمالا بهشدت از این ممنوعیت آسیب خواهد دید، زیرا این ممنوعیت کمی بیش از ۹۰ درصد کل صادرات نوشیدنیهای الکلی کانادا به ایالات متحده را شامل خواهد شد.
تومب در روز سهشنبه در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دقیق بودن دشوار است، اما تقریبا ۱۳ درصد از کل تولید نوشیدنیهای الکلی کانادا به ایالات متحده صادر میشود. بنابراین، این تأثیر بزرگی بر آن بخش خواهد داشت.»
شارلبوا نیز مانند لی گفت انتقال فعالیتها به مکانی دیگر به گزینهای محتملتر برای برخی شرکتهایی تبدیل خواهد شد که هدف تعرفههای ۵۰ درصدی آمریکا قرار گرفتهاند و همچنین شرکتهایی که ممنوعیت وارداتی پیش رو آنها را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
شرکت آبجوسازی ژاپنی ساپورو اخیرا اعلام کرد با اشاره به اقدامات تجاری جدید آمریکا، در حال بررسی انتقال تولید آبجوی بدون الکل خود از کانادا به ایالات متحده در سال ۲۰۲۷ است، هرچند گفت هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است.
شرکت خودروسازی استلانتیس در اکتبر ۲۰۲۵ اعلام کرد تولید جیپ کامپس را از کارخانه خود در برمپتون انتاریو به بلویدر ایلینوی منتقل میکند؛ اقدامی که بخشی از افزایش تولید این شرکت در ایالات متحده است.
به گفته یک اتحادیه کارگران صنعت خودرو، این خودروساز همچنین در حال بررسی فروش کامل کارخانه برمپتون است.
تأثیر بر افراد
لی گفت در حالی که تعرفههای تلافیجویانه کانادا هزینههای مصرفکنندگان کانادایی را افزایش میدهد، از دست رفتن فروش در آمریکا نیز میتواند پیامدهایی برای قیمتهای پرداختی مصرفکنندگان داشته باشد.
او گفت: «اگر صادرکننده باشید و بازار شما همین حالا کوچک شده باشد، زیرا ۳۰ درصد از بازارتان به دلیل ممنوعیت صادرات شما به ایالات متحده از بین رفته است، آن وقت این بدان معناست که باید تمام هزینههای کارخانه خود را پوشش دهید.»
او افزود که ممکن است این شرکتها مجبور شوند این هزینهها را به مصرفکنندگان کانادایی منتقل کنند.
شارلبوا گفت در حالی که برخی نظرسنجیها نشان میدهند اکثریت کاناداییها از اقدامات تلافیجویانه اتاوا در برابر تعرفههای آمریکا حمایت کردهاند، اگر تأثیر اقدامات تجاری به شکل مشکلات اقتصادی بهتدریج در زندگی مردم نمایان شود، ممکن است این وضعیت تغییر کند.
او گفت: «مسئله فشار اقتصادی برای بیشتر کاناداییها انتزاعی است. گمان میکنم در مقطعی، وقتی مردم شروع به احساس فشار شخصی کنند، احتمالا با دفتر نخستوزیر تماس خواهند گرفت و خواهند گفت: “دیگر بس است.”»
شارلبوا در حمایت از این دیدگاه به نظرسنجی «بیلد کانادا» که در روز سهشنبه ۱۷ شهریور منتشر شد، اشاره کرد.
این نظرسنجی نشان داد که ۷۵ درصد کاناداییها از ادامه مسیر تلافیجویانه در مناقشه تجاری، حتی اگر پیامدهای اقتصادی به همراه داشته باشد، حمایت میکنند. با این حال، ۶۸ درصد گفتند اگر این اقدامات خطر از دست دادن شغل برای یکی از اعضای خانوادهشان را به میزان قابلتوجهی افزایش دهد، دیگر از چنین اقداماتی حمایت نخواهند کرد.
نظرسنجی جداگانهای از موسسه انگس رید که در روز سهشنبه منتشر شد، نشان داد ۶۰ درصد کاناداییها حاضرند حتی اگر هزینههای خانوار ۲۰ درصد افزایش یابد، همچنان از اقدامات تجاری تلافیجویانه حمایت کنند، اما این نظرسنجی نشان داد هرچه پیامدها آسیب شخصی بیشتری وارد کنند، میزان حمایت بهطور قابلتوجهی کاهش مییابد.
نااطمینانی
شارلبوا گفت انتظار ندارد تعرفههای تلافیجویانه در ابتدا «تأثیر بسیار بزرگی» بر صنعت مواد غذایی و قیمت مواد غذایی در کانادا داشته باشند، بهویژه در شرایطی که شرکتها از موجودی فعلی خود استفاده میکنند.
او افزود این تأثیر احتمالا کمتر از تعرفههای تلافیجویانه کانادا در سال ۲۰۲۵ خواهد بود که محصولات آماده مصرف بیشتری را تحت تأثیر قرار داد.
با این حال، او گفت نااطمینانی مداوم درباره تجارت آمریکا و کانادا، برنامهریزی برای تولید و جذب سرمایهگذاری را برای کسبوکارهای کانادایی دشوار میکند.
او افزود: «فکر میکنم بزرگترین مشکل در حال حاضر نااطمینانی است و ما با آمریکا توافقی نداریم. نمیدانیم امروز یا فردا یا پسفردا چه اتفاقی ممکن است رخ دهد.»
لی با توصیف تعرفههای تلافیجویانه بهعنوان «یک عامل منفی خالص» برای کانادا گفت آنچه بیش از پیش او را نگران میکند، خود تعرفههای مشخص نیست، بلکه «روند و مسیری» است که این اقدامات در پیش گرفتهاند و احتمال تشدید بیشتر تنشهاست.
لی گفت: «واقعا نگرانم که یک روز صبح از خواب بیدار شویم و ببینیم ترامپ گفته است: “بسیار خوب، تمام شد. من توافق کانادا، ایالات متحده و مکزیک را لغو و فسخ میکنم.” این چیزی است که من را وحشتزده میکند و شبها خواب را از من میگیرد.»
او گفت کانادا باید بهجای تلاش برای رقابت با ایالات متحده در زمینه کالاهای تولیدی، بر توسعه و صادرات بیشتر منابع خود، از جمله انرژی، به متحدانش در سراسر جهان تمرکز کند؛ زیرا اقتصاد آمریکا در مقایسه با اقتصاد کانادا وابستگی بسیار کمتری به تجارت بینالمللی دارد.
لی پیشبینی کرد که کانادا در نهایت برای دستیابی به توافق با ایالات متحده ناچار خواهد شد امتیازاتی بدهد. او میگوید کانادا بهجای حرکت در مسیر یک مناقشه تجاری باید «هدف نهایی» را در نظر داشته باشد.
لی گفت: «هدف نهایی، دسترسی دائمی و مستمر به بزرگترین اقتصاد جهان است. ما با آمریکا توافقی نداریم. نمیدانیم امروز یا فردا یا پسفردا چه اتفاقی ممکن است رخ دهد.»
لی با توصیف تعرفههای تلافیجویانه بهعنوان «یک عامل منفی خالص» برای کانادا گفت آنچه بیش از پیش او را نگران میکند، خود تعرفههای مشخص نیست، بلکه «روند و مسیری» است که این اقدامات در پیش گرفتهاند و احتمال تشدید بیشتر تنشهاست.
