پژوهشگران دانشگاه یوسیالای به وجود باکتریهای زنده درون سنگ کلیه پی بردند؛ کشفی که باورهای قبلی ما را به چالش میکشد.
مطالعه جدید پژوهشگران دانشگاه یوسیالای نشان میدهد که باکتریها درون سنگ کلیه پنهان میشوند.
این کشف غیرمنتظره استدلالهای علمی قدیمی در رابطه با شکلگیری سنگ کلیه را به چالش کشیده است.
دکتر کیمورا اسکاتلند، نویسنده ارشد مطالعه حاضر و استادیار اورولوژی در مدرسه پزشکی دیوید گفن در دانشگاه یوسیالای، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «مطالعه حاضر این فرضیه قدیمی را که میگفت سنگ کلیه صرفاً نتیجه فرایندهای شیمیایی و فیزیکی است به چالش کشیده و نشان داده که سنگها حاوی باکتریهایی هستند که ممکن است در شکلگیری آنها سهیم بوده باشند.»
او تأکید کرد که این مطالعه راه را برای کشف راهبردهای درمانی جدید که محیط میکروبی سنگ کلیه را هدف میگیرد هموار خواهد کرد.
باکتریها جزئی از ساختار اصلی سنگ کلیه هستند
گروه پژوهشی دانشگاه یوسیالای دریافت که وجود باکتری در سنگ کلیه بیدلیل نیست و باکتریها جزئی از ساختار اصلی سنگ کلیه هستند. اسکاتلند و همکارانش از میکروسکوپ الکترونی و فلوئورسانس برای شناسایی باکتریهای زنده و لایههای باکتریایی موسوم به زیستلایه (بیوفیلم) استفاده کردند که درون بلورها جا خوش میکنند.
سنگ کلیه زمانی شکل میگیرد که ادرار غلیظ میشود و شکل بلورمانند پیدا میکند. اگر بلورها به اندازهای بزرگ شوند که دیگر نتوان با جریان طبیعی ادرار دفعشان کرد، یعنی به سنگ تبدیل شدهاند. پیشتر تنها یک سنگ کلیه نادر وجود داشت که حاوی باکتری بود.
پیش از این کسی تصور نمیکرد که سنگهای کلسیم اگزالات، که نزدیک به ۸۰ درصد از ساختار سنگ کلیه را تشکیل میدهند، حاوی باکتری باشند.
وقتی پژوهشگران سنگهای رایج را برای ارزیابی بیشتر مورد بررسی قرار دادند، متوجه وجود لایههای باکتریایی شدند.
پژوهشگران گمان میکنند که باکتریها در شکلگیری سنگها دخیل هستند. ممکن است سنگها صرفاً نتیجه انباشت کانیهای موجود در ادرار نباشند و باکتریها به شکلگیری آنها دامن بزنند.
اسکاتلند گفت گفت: «ما به سازوکار جدیدی پی بردهایم که علت تشکیل سنگ کلیه را توضیح میدهد و از ارتباط بین عفونت مکرر دستگاه ادراری و تشکیل سنگ کلیه پرده برمیدارد و آینده درمان این عارضه را برای ما به تصویر میکشد.»
بین ۷ تا ۲۸ درصد از افراد درگیر سنگ کلیه همزمان دچار عفونت دستگاه ادراری میشوند.
دکتر مایکل زل، متخصص اورولوژی و استاد بالینی اورولوژی در دانشگاه کیس وسترن رزرو، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «کاربرد بالینی یافته جدید هنوز مشخص نیست، اما میتوان گفت که به پیشگیری از تشکیل و رشد سنگ کمک میکند.»
او گفت: «از دیرباز فرض بر این بوده که سنگها اغلب بهواسطه فرایند فراسیرشدگی شکل میگیرند که منجر به تبلور و شکلگیری سنگ کلیه میشود. این مطالعه نشان میدهد بعضی از سنگها دارای لایههای باکتریایی هستند که پیشتر کسی از وجودشان خبر نداشته است، اما ممکن است نقش بسزایی در تشکیل سنگ ایفا کنند.»
او افزود: «این مطالعه نشان میدهد که هدف گرفتن میکروبیوم کلیه به کاهش احتمال تشکیل و رشد سنگ کمک میکند.»
چگونه میتوانیم سطح خطر را کاهش دهیم
نرخ شیوع سنگ کلیه در سراسر جهان افزایش یافته و دادههای جدید نشان میدهند که از هر ۱۱ نفر یک نفر در طول زندگی دچار سنگ کلیه میشود.
پیشینه خانوادگی، سندرم متابولیک از جمله پیشدیابت و عدم نوشیدن مایعات کافی جزو عوامل خطر به شمار میآیند.
جرج الیس، جراح اورولوژی در اورلاندوی فلوریدا، که نقشی در این مطالعه نداشت، پنج نوع اصلی سنگ کلیه را برشمرده است:
- سنگهای کلسیم اگزالات که شایعترین نوع هستند
- سنگهای فسفات کلسیم
- سنگهای استرووایت که با عفونت سروکار دارند
- سنگهای اوریک اسید که در ادرار اسیدی تشکیل میشوند
- سنگهای سیستین که نادر هستند
الیس به اپک تایمز گفت: «سنگهای مختلف بهطور همزمان یا با فاصله از هم شکل میگیرند. روشهای درمان این سنگها بسته به ساختار شیمیایی آنها متفاوت است. برخی از سنگها را میتوان با دارو درمان کرد و برخی هم ممکن است به جراحی نیاز داشته باشند.»
چندین راهکار پیشگیرانه وجود دارد که از جمله میتوان به نوشیدن آب فراوان، مصرف آنتیبیوتیک برای سنگهای استرووایت یا استفاده از داروهایی اشاره کرد که علت زمینهای تشکیل سنگ را هدف میگیرند. از سیترات معمولاً برای درمان سنگهای کلسیم اگزالات استفاده میشود، زیرا از چسبیدن کلسیم به اگزالات موجود در ادرار جلوگیری میکند.
با اینحال، گزینه آنتیبیوتیک هم در یافتههای اخیر بهعنوان یک راهکار درمانی مطرح شده که سنگهای استرووایت را از بین میبرد.
اسکاتلند و تیم او قصد دارند مطالعات بیشتری انجام دهند تا به درک بهتری از ارتباط باکتریها با سنگهای مبتنی بر کلسیم دست یافته و دریابند که چرا بعضیها بیش از دیگران مستعد تشکیل سنگ کلیه هستند.
اسکاتلند گفت: «تیم چندجانبه ما مطالعاتی را برای درک ارتباط باکتریها با سنگهای مبتنی بر کلسیم در دست انجام دارد. ما به دنبال کشف این هستیم که چه عواملی سبب میشوند برخی از بیماران بیش از دیگران مستعد تشکیل سنگ کلیه باشند و اینکه باکتریهای مذکور چه ویژگیهایی دارند که باعث میشود شرایط را برای تشکیل سنگ کلیه مهیا کنند.»
