کارشناسان میگویند تغییر شکل چهره میتواند نشانه مشکل کلیوی باشد و سرنخهای زیادی را در رابطه با بهبود سلامت کلیهها در اختیار ما بگذارد.
کلیهها داخل بدن قرار دارند، اما عملکرد آنها در کمال تعجب در چهره نمایان میشود.
پف دور چشمها، رنگپریدگی یا تاری غیرمعمول پوست و ورم صورت ممکن است نتیجه افت عملکرد کلیهها باشند. گریس ژانگ، متخصص طب سنتی چینی، از مرکز پزشکی نورثرن در نیویورک به اپک تایمز گفت که در ارزیابی سلامت کلیهها به تغییرات ظریف دور چشم، لبها، گونهها و چانه مراجعان توجه میکند.
برخی از این تغییرات دلایل فیزیولوژیکی دارند و برخی دیگر براساس طب سنتی چینی معنا پیدا میکنند. این علائم، بهویژه در کنار تغییراتی که در دیگر نقاط بدن رخ میدهد، سرنخهایی در اختیار ما میگذارند که درخور توجه هستند.
وقتی چهره رنگپریده، زرد یا تیرهتر میشود
پوست سالم معمولاً شاداب و باطراوت است. اگر چهرهتان رنگپریده، زرد یا تیرهتر شده و استراحت هم جواب نمیدهد، ممکن است پای افت عملکرد کلیهها در میان باشد.
یک مطالعه گذشتهنگر نشان داد که رنگپریدگی، تاری یا زردی پوست در افراد مبتلا به بیماری کلیوی بسیار شایع است.
ژانگ گفت کلیهها اریتروپویتین ترشح میکنند؛ هورمونی که به تولید گلبولهای قرمز خون کمک میکند. اختلال عملکرد کلیهها منجر به کمخونی شده و چهره شما را رنگپریده جلوه میدهد. وقتی بیماری شدت میگیرد، مواد زائد متابولیکی بهدرستی دفع نمیشوند و بر سوختوساز ملانین اثر میگذارند. از اینرو، ممکن است پوستتان کدر، تیره یا زرد شود.
از آنجا که عوامل مختلف از خواب و تغذیه گرفته تا کمخونی و گردش خون بر رنگ چهره اثر میگذارند، تغییرات پایدار میبایست در کنار سایر علائم ارزیابی شوند.
تیرگی دور چشم و پلکهای پفکرده
دور چشمها از جمله نقاطی است که تغییرات ظاهری مرتبط با بیماریهای کلیوی از جمله تیرگی دور چشم، پف زیر چشم و تغییر رنگ یا ورم پلکها در آن بیشتر رؤیت میشود.
ژانگ گفت کلیهها وظیفه تنظیم تعادل مایعات و سوختوساز بدن را برعهده دارند. وقتی کلیهها دچار اختلال میشوند، آب اضافی در بدن تجمع پیدا میکند و پوست نرم و نازک پلکها متورم میشود.
اگر مواد زائد متابولیکی بهدرستی دفع نشوند، به جریان خون راه پیدا میکنند. دور چشم مملو از مویرگ است و به همین دلیل است که تغییرات مربوط به گردش خون و سوختوساز در قالب تیرگی دور چشم، کدرشدن پوست اطراف چشم یا پفکردگی زیر چشم نمایان میشود.
براساس طب سنتی چینی، پلکها آینه کلیهها هستند. از اینرو، کاهش انرژی کلیه موجب تورم پلکها میشود. از این گذشته، کاهش سرعت سوختوساز مواد سمی سبب میشود که دور چشمها تیره و کدر جلوه کند.
تیرگی دور چشم دلایل مختلفی دارد که برای نمونه میتوان به عوامل ژنتیکی، کمخوابی، آلرژی و افزایش سن اشاره کرد. با اینحال، اگر همزمان با بروز تورم در دیگر نقاط بدن یا تغییر وضعیت ادرار با تغییر غیرمنتظره دور چشمهای خود مواجه شدید، باید تحت معاینه قرار بگیرید.
گونههای پفکرده و متورم
گونهها هم ممکن است دستخوش تغییر شوند.
ژانگ گفت: «برخی از بیماران کلیوی متوجه میشوند که گونههایشان متورم شده، صورتشان گردتر به نظر میرسد و پوست صورتشان با فشار دست دچار فرورفتگی میشود.»
افزایش چربی پوست صورت هم باعث میشود که چهره نسبت به حالت معمول پفکرده جلوه کند براساس طب سنتی چینی، این وضعیت به کمبود انرژی کلیه نسبت داده میشود که بر سوختوساز بدن هم اثر میگذارد.
مفهوم کمبود انرژی کلیه در طب سنتی چینی با مفهوم بیماری کلیوی در طب غربی یکی نیست و بیشتر با میزان انرژی حیاتی ذخیرهشده در کلیهها سروکار دارد. از اینرو، ممکن است نتیجه آزمایش کلیهتان طبیعی باشد، اما با علائمی دستبهگریبان باشید که طب سنتی چینی آنها را نشانه کمبود انرژی کلیه میداند.
تیره یا سیاهشدن لبها
تغییر رنگ لب از جمله علائمی است که در ارزیابی چهره از دیدگاه طب سنتی چینی مورد توجه قرار میگیرد.
لبهایی که رنگ طبیعی خود را از دست میدهند و تیره یا متمایل به بنفش به نظر میرسند، ممکن است نشانه اختلال در گردش انرژی و خون باشند.
طب سنتی چینی کمبود یانگ کلیه را با کاهش گردش انرژی و خون مرتبط میداند. وقتی سطح این انرژی محرک به حداقل میرسد، سرعت گردش خون پایین میآید و به عقیده متخصصان طب سنتی چینی در رنگ لبها و چهره بازتاب پیدا میکند.
با اینحال، تیره یا بنفششدن مداوم لبها میتواند نشانه کمبود اکسیژن خون یا مشکلات قلب و ریه باشد و باید از نظر پزشکی بررسی شود؛ بهویژه اگر ناگهانی رخ داده یا با تنگی نفس همراه باشد.
ظاهرشدن جوش یا تورم در ناحیه چانه
براساس طب سنتی چینی، چانه و بخش تحتانی صورت با کلیهها و دستگاه تولیدمثل ارتباط دارند.
ژانگ گفت: «از اینرو، در ارزیابی انرژی کلیه و سوختوساز مایعات باید به تورم مزمن، التهاب یا جوش در اطراف چانه دقت کنید.»
مشکلات پوستی دلایل متعددی دارند که برای نمونه میتوان به تغییرات هورمونی و اختلالات موضعی اشاره کرد. از اینرو، بهتر است این مشکلات را در کنار سایر نشانهها و در چارچوب طب سنتی چینی ارزیابی کنیم، نه اینکه آنها را بهتنهایی نشانه بیماری کلیوی بدانیم.
به چهره اکتفا نکنید
ژانگ گفت: «تغییر رنگ چهره، تیرگی دور چشم، تیرهشدن لبها و ورم صورت مختص بیماری کلیوی نیستند. از اینرو، نمیتوان صرفاً براساس تغییرات ظاهری چهره درباره عملکرد کلیهها قضاوت کرد.»
اگر با هرکدام از علائم فوق مواجه شدید، وجود نشانههای زیر را هم بررسی کرده و درصورت مشاهده آنها در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید:
- تورم مچ و ساق پا
- مشاهده کف در ادرار که ناشی از تخلیه سریع ادرار نباشد
- کاهش قابلتوجه حجم ادرار یا افزایش ناگهانی دفعات ادرار در شب
- افزایش فشار خون یا نوسان بیسابقه فشار خون
- خستگی مداوم، بیاشتهایی یا تهوع بیدلیل
- پیشینه خانوادگی دیابت، فشار خون بالا یا بیماری کلیوی
سه تمرین ساده برای کمک به حفظ سلامت کلیهها
طب سنتی چینی جدا از رسیدگی به علائم هشداردهنده احتمالی به حفظ سلامتی و پیشگیری از تشدید علائم هم توجه دارد.
ریتسوگاکو کن، متخصص طب سنتی چینی، سه تمرین ساده زیر را با اپک تایمز در میان گذاشته که آنها را برای حفظ سلامتی ضروری میداند. براساس طب سنتی چینی، این تمرینات با هدف کمک به گردش انرژی و خون، تحریک مسیرهای انرژی و تقویت انرژی کلیهها انجام میگیرند.
فعالیت بدنی منظم با کنترل فشار و قند خون، بهبود سلامت قلب و عروق، افزایش قدرت بدنی و مدیریت بهتر وزن ارتباط دارد؛ عواملی که همگی در سلامت کلیهها دخیل هستند.
۱. مشتکردن دستها
براساس طب سنتی چینی، بدن انسان از مسیرهای انرژی نامرئی یا همان مریدینها برخوردار است که وظیفه گردش انرژی و خون و ایجاد ارتباط بین اندامهای مختلف را برعهده دارند.
دستها مسیرهای انرژی و نقاط طب فشاری متعددی دارند که با دیگر اندامهای بدن در ارتباط هستند. مشتکردن دستها باعث تحریک این نقاط میشود و به تسکین ذهن و تقویت توان دفاعی بدن کمک میکند.
مرحله ۱: انگشت شست را در قسمت داخلی کف دست قرار دهید تا نوک شست در بند تحتانی انگشت حلقه قرار بگیرد.
مرحله ۲: انگشت شست را به کمک چهار انگشت دیگر محکم بگیرید.
این تمرین را میتوانید هنگام راه رفتن، رفتوآمد، گفتوگو یا تماشای تلویزیون انجام دهید.
۲. حالت ایستادن
براساس طب سنتی چینی، مسیر انرژی کلیهها و استخوانها مشترک است. حالت صحیح ایستادن باعث تسکین ذهنی و جسمی میشود، سطح انرژی کلیهها را افزایش میدهد و به استحکام عضلات و استخوانها کمک میکند.
مرحله ۱: پاها را بهاندازه عرض شانه باز کنید. دستها را از دو سمت به شکم نزدیک کنید و آنها را همسطح ناف نگهدارید؛ بهنحوی که دستها و بازوها حالت قوسیشکل پیدا کنند.
مرحله ۲: زانوها را خم کنید، مرکز ثقل بدن را پایین بیاورید و زانوها را بهسمت بیرون بچرخانید.
حدود ۱ تا ۲ دقیقه در این حالت بمانید. سپس صاف بایستید و بدن را شل کنید. این تمرین را چند مرتبه تکرار کنید. پشتتان را صاف و کشیده نگهدارید و آرام و طبیعی نفس بکشید.
۳. بالا آوردن پاشنهها
ابتدا روی پنجه پا بایستید و سپس پاشنهها را بهآرامی پایین بیاورید. براساس طب سنتی چینی، مریدین کلیه با بخش مرکزی و حیاتی بدن ارتباط دارد و از زیر انگشت کوچک پا آغاز میشود. ایستادن روی پنجه پا باعث تحریک نقاط طب فشاری مرتبط با مریدین کلیه میشود، عضلات مرکزی را تسکین میدهد و به تقویت عملکرد کلیهها کمک میکند.
مرحله ۱: پاها را کنار هم بگذارید، عضلات کف لگن و شکم را منقبض کنید، شانهها را شل کرده و پشتتان را صاف نگهدارید.
مرحله ۲: انگشتهای پا را بهسمت زمین فشار دهید و پاشنهها را بهمدت ۱۰ ثانیه بالا نگهدارید. سپس پاشنهها را بهآرامی تا نزدیکی زمین بیاورید و بدنتان را بهشکل ریتمیک بهسمت پایین حرکت دهید. درنهایت، پاشنهها را بهآرامی روی زمین بگذارید.
بدنتان را در طول تمرین آرام نگهدارید و بهشکل طبیعی نفس بکشید. از ایجاد فشار بیشازحد خودداری کنید. درصورت نیاز به تمرین ادامه دهید.
پاها را گرم نگهدارید
از آنجا که مریدین کلیه از کف پا آغاز میشود، محافظت از پاها به تقویت انرژی کلیهها کمک میکند. کن توصیه میکند پاها را هنگام خواب در معرض هوای سرد یا باد پنکه قرار ندهید. اگر احساس سرما کردید، جوراب بپوشید.
پاها را تمیز نگهدارید، از راه رفتن طولانیمدت با پای برهنه در محیطهای مرطوب خودداری کنید و پاها را درصورت مشاهده کثیفی در اولین فرصت بشویید.
از روی ظاهر نمیتوان درباره آنچه در بدن میگذرد قضاوت کرد. اما ورم دائمی صورت، رنگپریدگی غیرمعمول یا تغییرات مکرر مستلزم بررسی دقیقتر هستند؛ بهویژه اگر با ادرار کفآلود، ورم پاها، تغییر الگوی ادرار، فشار خون بالا یا خستگی بیدلیل همراه باشند.
برای رسیدگی به کلیهها نباید منتظر بروز علائم ظاهری بمانید. از عادتهای روزمره شروع کنید: ورزش کنید، تغذیه سالم را رعایت کنید و درصورت مشاهده عوامل خطر برای بررسی عملکرد کلیهها آزمایش بدهید.
