پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، اعلام کرد که پنتاگون پس از شناسایی خطرات احتمالی برای پژوهش‌های علمی این کشور، ۸۰ مرکز وابسته به مؤسسات کنفوسیوس را که با نام‌های جدید در ۳۰ دانشگاه فعالیت می‌کردند، تعطیل کرده است.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، روز جمعه در ویدئویی که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، اعلام کرد که وزارت جنگ این کشور مؤسسات فرهنگی کنفوسیوس را تهدیدی علیه امنیت ملی شناسایی کرده است.
هگست گفت برنامه‌های فرهنگی و تبلیغاتی تحت حمایت حزب کمونیست چین، از جمله مؤسسات کنفوسیوس، پیش از آنکه کنگره چند سال پیش فعالیت چنین مراکزی را ممنوع کند، تقریباً به دانشگاه‌های تمامی ایالت‌های آمریکا نفوذ کرده بودند. با این حال، این مراکز بعدها با نام‌های جدید فعالیت خود را از سر گرفتند.
فعالیت مؤسسات کنفوسیوس به غرب محدود نمی‌شود و جمهوری اسلامی نیز اجازه تاسیس دست‌کم دو مرکز از این شبکه فرهنگی وابسته به حزب کمونیست چین در ایران را داده است. نخستین مؤسسه کنفوسیوس ایران در دانشگاه تهران و با همکاری دانشگاه یون‌نان چین راه‌اندازی شد. دومین مرکز نیز در سال ۲۰۱۹ با همکاری دانشگاه گوانگژو چین در دانشگاه مازندران در بابلسر افتتاح شد.
این مؤسسات در ظاهر با هدف آموزش زبان چینی و گسترش تبادلات فرهنگی و دانشگاهی فعالیت می‌کنند، اما وابستگی آن‌ها به دولت چین، نگرانی‌هایی درباره اهداف سیاسی و تبلیغاتی این مراکز ایجاد کرده است.
هگست گفت: «مشخص شد که ۸۰ هسته تبلیغاتی جدید در ۳۰ دانشگاه با نام‌ها و اساسنامه‌های متفاوت شکل گرفته‌اند، اما همگی یک مأموریت مشترک دارند: سرقت مالکیت فکری و نفوذ در افکار دانشجویان ما.»
به گفته هگست، وزارت جنگ طی دو ماه گذشته تمامی این مراکز را به‌صورت نظام‌مند برچیده است. این اقدام پس از پایان بررسی‌های امنیتی دانشگاه‌ها در اوایل ماه جاری انجام شد.
وزارت جنگ آمریکا ۱۹ اکتبر اعلام کرد که بررسی‌های امنیتی انجام‌شده به دستور این وزارتخانه در ۳۰ دانشگاه آمریکایی، به بیش از ۸۰ اقدام برای قطع یا محدود کردن همکاری‌های پژوهشی منجر شده است؛ همکاری‌هایی که خطرات احتمالی برای امنیت ملی آمریکا در آن‌ها شناسایی شده بود.
این وزارتخانه اعلام کرد که تمامی دانشگاه‌های مشمول این بررسی‌ها، ارزیابی‌های الزامی را تکمیل کرده و درباره ارتباطات شناسایی‌شده اقدامات لازم را انجام داده‌اند.
این بررسی‌ها که از ماه اوت آغاز شده بود، در واکنش به نگرانی‌هایی صورت گرفت که نشان می‌داد شرکای خارجی ممکن است به نتایج پژوهش‌هایی دسترسی پیدا کنند که با پول مالیات‌دهندگان آمریکایی تأمین مالی شده‌اند.
ارزیابی‌های امنیتی، نهادهای موجود در فهرست محدودیت‌های تعیین‌شده بر اساس ماده ۱۲۸۶ قانون اختیارات دفاع ملی سال مالی ۲۰۱۹ و همچنین گروه‌های مرتبط با مؤسسات کنفوسیوس را که با نام‌های جدید فعالیت می‌کردند، در بر می‌گرفت.
پنتاگون در ماه ژوئیه این فهرست را به‌روزرسانی کرد و نام ۱۳۰ مؤسسه در چین، روسیه و ایران را در آن قرار داد. حدود ۷۰ درصد این مؤسسات در چین مستقر هستند.
جان مولنار، نماینده جمهوری‌خواه ایالت میشیگان و رئیس کمیته ویژه مجلس نمایندگان آمریکا در امور حزب کمونیست چین، از نتایج این اقدامات استقبال کرد.
او در بیانیه‌ای در ۱۹ اکتبر گفت: «پول مالیات‌دهندگان آمریکایی هرگز نباید صرف حمایت از جاه‌طلبی‌های نظامی چین شود و دانشگاه‌های ما باید برای حفاظت از پژوهش‌هایی که با بودجه عمومی تأمین می‌شوند، اقدامات بیشتری انجام دهند.»
مؤسسات کنفوسیوس از سوی «هانبان» یا دفتر شورای بین‌المللی زبان چینی، وابسته به وزارت آموزش چین، تأمین مالی و اداره می‌شوند.
راشل پیترسون، مدیر سیاست‌گذاری انجمن ملی پژوهشگران آمریکا، در ایمیلی به اپک تایمز گفت که این مؤسسات سانسور دولتی چین را وارد دانشگاه‌های آمریکا می‌کنند و فعالیت آن‌ها با اصل آزادی تحقیق و پژوهش که دانشگاه‌ها باید از آن محافظت کنند، در تضاد است.
لی چانگ‌چون، رئیس وقت دستگاه تبلیغاتی حزب کمونیست چین، در سال ۲۰۰۹ مؤسسات کنفوسیوس را «بخش مهمی از ساختار تبلیغاتی چین در خارج از کشور» توصیف کرده بود.
فعالیت این مراکز در ایران، با توجه به روابط نزدیک جمهوری اسلامی و چین، پرسش‌هایی درباره میزان استقلال دانشگاه‌های میزبان، احتمال اعمال نفوذ بر محتوای آموزشی و دسترسی نهادهای وابسته به حکومت چین به محیط‌های دانشگاهی ایجاد می‌کند. با این حال، شواهد علنی معتبری مبنی بر مشارکت مراکز کنفوسیوس مستقر در ایران در جاسوسی یا سرقت اطلاعات علمی منتشر نشده است.
