بر اساس گزارش تازه سازمان حقوق بشری «مدافعان امنیت»، چین از طریق بیش از ۱۲ مرکز ارتباطی در کانادا، فعالیت‌هایی مرتبط با پلیس، دستگاه قضایی و دیگر نهادهای حزب کمونیست چین انجام می‌دهد.
این گزارش که با عنوان «فرمولی برای سرکوب: شبکه جهانی چین برای کنترل جوامع» منتشر شده، جزئیات فعالیت هزار و ۲۴۷ مرکز ارتباطی در سراسر جهان را بررسی کرده است. به گفته این سازمان، حزب کمونیست چین از این شبکه برای نظارت بر چینی‌های مقیم خارج، جمع‌آوری اطلاعات، سرکوب مخالفان و کمک به نهادهای قضایی و انتظامی چین استفاده می‌کند.
این سازمان غیردولتی مستقر در اسپانیا در گزارش خود تأکید کرده است که فعالیت مراکز ارتباطی و پلیسی برون‌مرزی چین، که نخستین‌بار در سال ۲۰۲۲ به‌طور گسترده افشا شد، نه‌تنها متوقف نشده، بلکه گسترش یافته است.
به گفته پژوهشگران، این مراکز بخشی از شبکه گسترده‌تری از انجمن‌های چینی در ۹۱ کشور هستند که با «اداره کار جبهه متحد» حزب کمونیست چین ارتباط دارند؛ نهادی که بر مجموعه‌ای از سازمان‌های وابسته به حزب نظارت می‌کند و از طریق آن‌ها نفوذ پکن را در خارج از مرزهای چین گسترش می‌دهد.
در این گزارش آمده است که در پس این فعالیت‌ها، یک ساختار مشترک قرار دارد: جبهه متحد حزب کمونیست و شبکه جهانی انجمن‌های وابسته به آن.
به گفته سازمان مدافعان امنیت، این مراکز علاوه بر فراهم کردن امکان گسترش فعالیت مقام‌های چینی در خارج از کشور، خدماتی مانند مشاوره و کمک حقوقی، میانجی‌گری در اختلافات و خدمات اداری ارائه می‌دهند. همچنین در یافتن افراد تحت تعقیب مقام‌های چینی یا اعمال فشار بر آن‌ها نقش دارند.
فعالیت مراکز ارتباطی فراتر از ایستگاه‌های پلیس مخفی
گزارش‌های پیشین سازمان مدافعان امنیت عمدتاً بر شناسایی ایستگاه‌های پلیس مخفی چین در خارج از این کشور متمرکز بود، اما گزارش جدید نشان می‌دهد که حزب کمونیست چین از مراکز ارتباطی نه‌تنها برای انجام وظایف پلیسی، بلکه برای پیشبرد فعالیت‌های سایر نهادهای حکومتی، از جمله دادستانی‌ها، دادگاه‌ها و ادارات قضایی نیز استفاده می‌کند.
لورا هارت، نویسنده گزارش، در گفت‌وگو با اپک تایمز گفت این تحقیق به بررسی ساختار رو به گسترش و سیاست‌هایی می‌پردازد که حزب کمونیست چین از طریق آن‌ها به دنبال کنترل و نظارت بر جامعه چینی‌های خارج از کشور است.
او افزود: «نهادهای پلیسی تنها یکی از بخش‌هایی هستند که به این شبکه متصل می‌شوند. در مرکز این ساختار، جبهه متحد و شبکه ارتباطی آن با چینی‌های خارج از کشور، از جمله فدراسیون چینی‌های مقیم خارج، قرار دارد.»
هارت توضیح داد که مراکز ارتباطی شناسایی‌شده در کانادا، مانند مراکز مشابه در دیگر کشورها، شامل انجمن‌ها یا افرادی وابسته به جبهه متحد هستند که طی حدود ۱۵ سال گذشته از سوی مقام‌های چین برای مشارکت در نظام مدیریت شبکه‌ای برون‌مرزی تعیین شده‌اند.
سابقه شناسایی ایستگاه‌های پلیس چین در کانادا
یافته‌های گزارش ۲۷ اکتبر بر پایه دو تحقیق پیشین سازمان مدافعان امنیت است که در سپتامبر و دسامبر ۲۰۲۲ منتشر شدند. در آن تحقیقات، دست‌کم ۱۰۲ مرکز مشکوک به فعالیت پلیسی چین در ۵۳ کشور شناسایی شده بود.
از این تعداد، پنج مرکز مشکوک در کانادا قرار داشتند؛ سه مرکز در منطقه کلان‌شهری تورنتو و دو مرکز در منطقه ونکوور.
لورا هارت در مارس ۲۰۲۳، هنگام ارائه شهادت در کمیته ویژه روابط کانادا و چین در پارلمان کانادا، اعلام کرد که این سازمان دو ایستگاه پلیس دیگر را نیز در مونترال شناسایی کرده و به این ترتیب، شمار مراکز شناسایی‌شده در کانادا به دست‌کم هفت مورد رسیده است.
او همچنین گفت مقام‌های چینی برای وادار کردن برخی افراد تحت تعقیب به بازگشت به چین، اعضای خانواده آن‌ها را در داخل کشور تهدید کرده یا از طریق واسطه‌هایی در خارج از کشور بر آن‌ها فشار وارد کرده‌اند.
گزارشی که ۲۹ نوامبر ۲۰۲۳ به مجلس عوام کانادا ارائه شد، اعلام کرد مراکز شناسایی‌شده از سوی سازمان مدافعان امنیت برای نظارت بر جامعه چینی‌های مقیم کانادا، جمع‌آوری اطلاعات و کمک به مقام‌های چین در اعمال فشار بر افراد تحت تعقیب در خارج از کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند.
پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا در اکتبر ۲۰۲۲ تحقیقاتی را درباره فعالیت‌های مشکوک پلیس چین در این کشور آغاز کرد و دولت کانادا نیز اعتراض خود را به پکن اعلام کرد.
در ژوئن ۲۰۲۳، مایکل دوهیم، سرپرست وقت پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا، در جلسه کمیته پارلمانی گفت که مقام‌های کانادایی موفق شده‌اند برخی فعالیت‌های انجام‌شده در چند مرکز ارتباطی را مختل کنند.
با این حال، سازمان مدافعان امنیت در گزارش جدید خود هشدار داده است که تحقیقات درباره فعالیت‌های پلیسی این مراکز تنها بخش آشکاری از یک ساختار بسیار گسترده‌تر را هدف قرار داده و بخش‌های دیگر این شبکه همچنان فعال مانده‌اند.
تغییر شیوه فعالیت برای پنهان کردن ماهیت مراکز
گزارش تازه تأکید می‌کند که مقام‌های چینی به‌طور فزاینده‌ای از انجمن‌ها و افراد غیرپلیسی برای انجام فعالیت‌های ارتباطی مورد نظر خود در خارج از کشور استفاده می‌کنند.
همچنین برخی سازمان‌هایی که پیش‌تر با ایستگاه‌های پلیس چین ارتباط داشتند، به ظاهر به نهادهای اجتماعی تبدیل شده‌اند، اما به گفته پژوهشگران، همچنان فعالیت‌هایی را به نمایندگی از مقام‌های چینی انجام می‌دهند.
بر اساس این گزارش، بسیاری از سازمان‌هایی که با هدف فعالیت‌های فرهنگی، تجاری یا اجتماعی تأسیس شده‌اند، هم‌زمان نقش مراکز تماس و ارتباط با نهادهای حکومتی چین را نیز ایفا می‌کنند.
پژوهشگران معتقدند تغییر شکل فعالیت‌ها از عملیات آشکار پلیسی به خدمات اجتماعی و ارتباطی، با هدف پنهان کردن ماهیت واقعی این مراکز انجام شده و نشانه توقف فعالیت‌های آن‌ها نیست.
سازمان مدافعان امنیت می‌گوید در بسیاری از این مراکز، خدمات اجتماعی و نظارت سیاسی با یکدیگر آمیخته شده‌اند، به‌گونه‌ای که تفکیک وظایف خدماتی از فعالیت‌های کنترلی دشوار است.
بر اساس این گزارش، برخی سازمان‌ها ممکن است برای افزایش نفوذ خود در جامعه، ارائه خدمات به اعضا را مشروط کنند یا از ارائه برخی خدمات خودداری کنند.
شناسایی مراکز مرتبط با چین در چند شهر کانادا
مراکز ارتباطی شناسایی‌شده در کانادا شامل مواردی در تورنتو، ونکوور، اتاوا، مونترال و بروسار در استان کبک هستند. در گزارش همچنین به چند مورد دیگر در کانادا اشاره شده که شهر یا محل دقیق آن‌ها مشخص نیست.
پژوهشگران توضیح داده‌اند که یک انجمن ممکن است چند نوع خدمت ارتباطی ارائه دهد و یک سازمان نیز می‌تواند در بیش از یک مکان فعالیت داشته باشد.
با این حال، گزارش تأکید می‌کند که درباره تمامی انجمن‌ها یا فعالیت‌های ارتباطی شناسایی‌شده، انجام اقدامات غیرمجاز انتظامی در خاک کانادا به‌طور مستقل تأیید نشده است.
به گفته سازمان مدافعان امنیت، نیروهای پلیس استان‌های مختلف چین در این شبکه ارتباطی بین‌المللی مشارکت دارند و دیگر نهادهای حکومتی نیز از آن برای برقراری ارتباط، نظارت، کنترل و اعمال فشار بر چینی‌های مقیم خارج استفاده می‌کنند.
نظارت سیاسی و کنترل مخالفان در خارج از کشور
این گزارش می‌گوید هدف اصلی حزب کمونیست چین، مطابق اصلاحیه سال ۲۰۱۸ قانون اساسی این کشور، قرار دادن رهبری حزب در جایگاهی بالاتر از همه نهادهای دیگر، حتی ساختار حکومتی چین است.
بر همین اساس، حزب کمونیست تلاش می‌کند تعریف گسترده خود از امنیت ملی و امنیت سیاسی را از طریق شبکه مراکز ارتباطی و پلیسی در داخل و خارج از کشور اجرا کند.
به گفته پژوهشگران، این اقدامات در چارچوب سیاست‌هایی مانند «حفظ ثبات»، پیشگیری از «خطرهای پنهان»، مقابله با «گرایش‌های فکری نادرست» و سرکوب گروه‌های مذهبی یا معنوی خارج از کنترل حزب انجام می‌شوند.
گزارش توضیح می‌دهد که مفهوم «حفظ ثبات» در نظام سیاسی چین دامنه بسیار گسترده‌ای دارد و می‌تواند جلوگیری از تبدیل هرگونه اعتراض، دادخواست، اختلاف بر سر زمین، شایعه یا گردهمایی به چالشی برای حاکمیت حزب را شامل شود.
در این چارچوب، مقام‌های چینی ترجیح می‌دهند فعالیت‌هایی را که احتمال دارد به مخالفت سیاسی منجر شوند، در مراحل اولیه شناسایی و کنترل کنند.
همچنین اصطلاح «خطر پنهان» به هر موضوعی اطلاق می‌شود که ممکن است در آینده برای حفظ قدرت حزب مشکل‌ساز شود؛ از جمله افراد، باورها و نارضایتی‌های اجتماعی.
بر اساس گزارش، گرایش‌های فکری که حزب کمونیست چین با آن‌ها مقابله می‌کند شامل دموکراسی مبتنی بر قانون اساسی غربی، ارزش‌های جهان‌شمول، جامعه مدنی مستقل از حکومت، نئولیبرالیسم، برداشت غربی از روزنامه‌نگاری و دیدگاه‌های تاریخی مخالف روایت رسمی حزب است.
شباهت شبکه برون‌مرزی با نظام نظارت داخلی چین
سازمان مدافعان امنیت در گزارش خود، عملکرد مراکز ارتباطی خارج از کشور را با نظام نظارت و کنترل شهروندان در داخل چین مقایسه کرده است.
در نظام داخلی چین، محله‌ها به واحدهای اداری کوچک تقسیم می‌شوند و مسئولان تعیین‌شده وظیفه دارند فعالیت‌ها و مسائل احتمالی را زیر نظر بگیرند و موارد نگران‌کننده را به مقام‌های بالاتر گزارش دهند.
به گفته پژوهشگران، شبکه ارتباطی و پلیسی چین در خارج از کشور نیز از اصول مشابهی پیروی می‌کند و می‌کوشد تهدیدهای احتمالی علیه چین و حزب کمونیست را شناسایی کند؛ از جمله مخالفت‌های سیاسی یا اقداماتی که از دید مقام‌های چینی ممکن است امنیت عمومی و ثبات اجتماعی را به خطر بیندازند.
در این گزارش به اسناد و اظهارات رسمی مقام‌های چین استناد شده که نشان می‌دهد ارتباطات برون‌مرزی برای نظارت بر فعالیت‌های سیاسی و افراد مورد استفاده قرار می‌گیرند.
همچنین این شبکه‌ها به نهادهای انتظامی چین کمک می‌کنند اطلاعات مورد نظر خود را درباره افراد ساکن خارج از کشور به دست آورند، بدون آنکه لزوماً از مسیر همکاری رسمی با پلیس کشورهای میزبان، از جمله پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا، اقدام کنند.
به گفته سازمان مدافعان امنیت، پکن از این شیوه برای مقابله با مخالفان سیاسی در داخل چین، از جمله حامیان دموکراسی، فعالان منتقد حکومت و گروه‌هایی مانند تبتی‌ها، اویغورها و پیروان فالون گونگ استفاده می‌کند.
اپک تایمز برای دریافت واکنش رسمی با پلیس سواره‌نظام سلطنتی کانادا، وزارت امنیت عمومی کانادا و وزارت امور جهانی کانادا تماس گرفته است، اما تا زمان انتشار گزارش پاسخی دریافت نکرده است.
