کمپشتشدن موها و عقب رفتن خط رویش مو ممکن است فراتر از علائم بالا رفتن سن باشند و با غذایی که میخورید ارتباط داشته باشند.
سای ییفانگ، متخصص تغذیه در مرکز تغذیه کوئی در تایوان، در گفتوگو با برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر همکار اپک تایمز، گفت: «برای اینکه موها رشد خوبی داشته باشند، فولیکولهای مو به مواد مغذی کافی از جمله پروتئین، ویتامین دی، آهن و روی نیاز دارند. مصرف مداوم شیرینیجات، نوشیدنیهای قندی، غذاهای سرخکردنی و اقلام فرآوریشده به فولیکولهای مو آسیب میرساند.»
مو به چهار ماده مغذی ضروری نیاز دارد
فولیکولهای مو برای رشد سالم و کاهش خطر کمپشتشدن موها باید چهار ماده مغذی زیر را بهطور مداوم دریافت کنند.
۱. کراتین
ماده اصلی تشکیلدهنده مو کراتین نام دارد. از اینرو، پروتئین اولین ماده مورد نیاز فولیکولهای مو بهشمار میرود. سای گفت خیلیها میتوانند پروتئین مورد نیازشان را با مصرف منابع پروتئینی باکیفیت مانند تخممرغ، ماهی، گوشت کمچرب و توفو تأمین کنند. سالمندانی که اشتهای کمتری دارند و پروتئین کافی دریافت نمیکنند، میتوانند درباره مصرف مکملهای پروتئین با پزشک خود مشورت کنند.
۲. ویتامین دی
ویتامین دی به فولیکولهای مو کمک میکند که وارد فاز رشد شوند. کمبود تماس با نور خورشید به کمبود شدید ویتامین دی منجر میشود. یک مطالعه مروری در سال ۲۰۲۴ نشان داد که کمبود ویتامین دی با طاسی منطقهای- نوعی بیماری خودایمنی که با ریزش تکهای مو همراه است- و الگوی طلاسی زنانه ارتباط دارد.
۳. آهن
خانمها بهدلیل ازدستدادن خون در دوران قاعدگی بیشتر دچار کمبود آهن میشوند؛ بهویژه خانمهایی که خونریزی شدیدتری دارند یا گوشت کمتری مصرف میکنند. اگر با ریزش شدید مو و خستگی مکرر دستبهگریبان هستید، باید سطح فریتین خود را بررسی کنید تا از مقدار آهن خود مطلع شوید.
۴. روی
روی در ساخت پروتئین دخیل است و آقایان که توده عضلانی حجیمتری دارند و از نظر متابولیکی فعالتر هستند، به روی بیشتری نیاز دارند. گوشت، غذاهای دریایی بهویژه صدف خوراکی، تخممرغ، حبوبات و مغزیجات از جمله منابع روی هستند.
سای گفت: «قبل از انتخاب مکملهای غذایی (برای ریزش مو) باید آزمایش خون بدهید. آزمایش خون میزان کمبود مواد مغذی از جمله ویتامین دی، آهن و روی را مشخص کرده و انتخاب مکمل مناسب را آسانتر میکند.»
کمبود آهن، روی، ویتامین آ، بیوتین و سلنیوم بر سلامت مو اثر میگذارد، اما مصرف بیشازحد مکمل هم میتواند عوارض جانبی ایجاد کند. برای نمونه، مصرف بیش از اندازه سلنیوم حتی میتواند باعث افزایش ریزش مو شود.
رژیم غذایی مغذی مو از نگاه متخصص تغذیه
برای داشتن موهای سالم نیازی به مکملهای گرانقیمت ندارید. یک رژیم غذایی متعادل و گنجاندن مواد غذایی مهم در برنامه غذایی کفایت میکند.
سای توصیه میکند که دستکم هفتهای یکبار غذای دریایی میل کنید. صدف خوراکی، صدف دوکفهای، میگو و ماهی سرشار از روی هستند.
مصرف متعادل گوشتهای کمچرب مانند گوشت گاو، خوک و گوساله میتواند پروتئین، آهن و روی مورد نیاز بدن را تأمین کند. تخممرغ هم برای سلامت موها مفید است و پروتئین، بیوتین، ویتامینهای آ و ب و آهن مورد نیاز بدن را فراهم میکند.
سبزیجات سبز تیره مانند اسفناج و بروکلی و سبزیجات زرد و قرمز مانند هویج، کدو تنبل و فلفل دلمهای هم پیشسازهای ویتامین آ و مواد شیمیایی گیاهی را در اختیار بدن قرار میدهند. برای پختوپز از روغنهای گیاهی مانند روغن زیتون، روغن آووکادو و روغن کنجد استفاده کنید تا ویتامین ئی و اسیدهای چرب ضروری مورد نیاز بدن را دریافت کنید.
رژیم غذایی مدیترانهای برای سلامت موها مناسب است، زیرا سرشار از سبزیجات، غذاهای دریایی، مغزیجات، روغن زیتون و غلات کامل است و کمترین قند و کمترین میزان فرآوری را دارد. مطالعهای که در نشریه تحقیقات پوست منتشر شده است، نشان میدهد آقایانی که بهطور منظم از مواد غذایی رایج در رژیم مدیترانهای مانند سبزیجات تازه و گیاهان معطر استفاده میکنند، کمتر دچار الگوی طاسی مردانه میشوند.
چهار ماده غذایی که برای داشتن موهای سالم باید از آنها پرهیز کنید
تقویت و تغذیه مو مستلزم کاهش مصرف مواد غذایی زیر است که بر سلامت فولیکولهای مو تأثیر منفی میگذارند.
۱. قند
رژیمهای غذایی سرشار از قند در بلندمدت باعث افزایش مکرر قند خون و انسولین میشوند. مطالعه مروری نشریه گرایشات علوم و فناوری مواد غذایی نشان داده که قند خون بالا با ایجاد تغییرات متابولیکی فشار بیشتری به فولیکولهای مو وارد میکند و احتمال ابتلا به الگوی طاسی مردانه را افزایش میدهد.
۲. غذاهای فوقفرآوریشده
این مواد غذایی سرشار از روغن، نمک، قند و افزودنیها هستند و نباید جایگزین منابع پروتئینی سالم، سبزیجات و غلات کامل شوند.
۳. چربیهای اشباع
سای میگوید مصرف متعادل این چربیها هیچ ایرادی ندارد، اما غذاهای سرخکردنی و رژیمهای غذایی پرچرب باعث چربشدن پوست سر و انسداد فولیکولهای مو میشوند.
۴. سفیده تخممرغ خام
سفیده تخممرغ خام از جذب بیوتین جلوگیری میکند. از اینرو، بهتر است سفیده را خام نخورید. بیوتین یکی از ویتامینهای گروه ب است که در سوختوساز چربیها و پروتئینها به بدن کمک میکند. کمبود بیوتین بهندرت رخ میدهد، اما به کمپشتشدن موها دامن میزند.
سای به یک گزارش موردی اشاره کرد که در آن یک آقای ۲۳ ساله بهمدت شانزده ماه روزانه ۵ تا ۸ عدد سفیده تخممرغ خام مصرف میکرد و درنهایت با ریزش مو و علائم دیگر مواجه شد. او بعد از حذف سفیده تخممرغ خام از رژیم غذایی و مصرف مکمل بیوتین بهتدریج بهبود یافت. مصرف متعادل سفیده تخممرغ خام در بیشتر افراد باعث کمبود بیوتین نمیشود، اما باید مراقب سالمونلا بود. مصرف تخممرغ خام باعث افزایش خطر ابتلا به این عفونت میشود.
سایر عوامل مرتبط با ریزش مو
سای گفت: «رعایت رژیم غذایی برای حفظ سلامت فولیکولهای مو اهمیت زیادی دارد، اما برای جلوگیری از ریزش مو نمیتوان به رژیم غذایی اکتفا کرد. الگوی طلاسی مردانه با هورمونها و عوامل ژنتیکی ارتباط دارد. استرس هم از جمله عوامل شایع ریزش مو بهشمار میرود و فولیکولهای مو را زودتر از موعد وارد فاز استراحت میکند.
افرادی که بهدلیل عوامل ژنتیکی یا هورمونی مستعد ریزش مو هستند، باید به رعایت رژیم غذایی متعادل، خواب منظم و کنترل استرس توجه کنند تا فولیکولهای مو را سالم نگهدارند.
اگر ناگهان دچار ریزش قابلتوجه مو، الگوی طاسی مردانه یا قرمزی، تورم و درد پوست سر شدید، در اولین فرصت به پزشک مراجعه کنید. اگر ریزش موی شما با خستگی، قاعدگی نامنظم یا تغییر قابلتوجه وزن همراه بود، همچنان باید به پزشک مراجعه کنید. این علائم ممکن است نشانه بیماریهای زمینهای مانند اختلال تیروئید، کمخونی یا اختلالات ایمنی باشند.
