تحلیلگران اعلام کردند که نخستین نشست سهجانبه رهبران آمریکا، چین و روسیه به صدور بیانیهای منجر شد که عمدتا جنبه نمادین داشت. این سه کشور همچنان بر سر تسلیحات هستهای، جنگ اوکراین و امنیت منطقهای اختلافات عمیقی دارند.
نشست روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر در شنژن چین، میان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شی جینپینگ، رهبر چین و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، با صدور بیانیهای چهارمادهای پایان یافت که در آن سه رهبر توافق کردند درباره کاهش خطرات هستهای و جلوگیری از گسترش تسلیحات هستهای گفتوگو کنند. با این حال، این بیانیه هیچ اقدام مشخصی برای حل مناقشات جاری یا دستیابی به خلع سلاح هستهای ارائه نکرد.
وانگ هه، مفسر مسائل جاری چین مستقر در آمریکا، به اپک تایمز گفت که حزب کمونیست چین تاکنون از مشارکت در مذاکرات تسلیحات هستهای میان آمریکا و روسیه خودداری کرده است.
وانگ گفت: «حزب کمونیست چین معتقد است که زرادخانه هستهای این کشور بسیار کوچکتر از زرادخانههای آمریکا و روسیه است؛ دو کشوری که در مجموع اکثریت قاطع تسلیحات هستهای جهان را در اختیار دارند. چین استدلال میکند که این دو کشور موظفاند ابتدا مذاکره کنند و زرادخانههای خود را کاهش دهند.»
یک روز پس از نشست سهجانبه، ترامپ گفت چین با سرعتی «بسیار زیاد و فشرده» در حال ساخت تسلیحات هستهای است و ممکن است طی دهه آینده از نظر تعداد این تسلیحات به آمریکا برسد. رئیسجمهور آمریکا شمار تسلیحات هستهای چین را ۶۰۰ عدد برآورد کرد.
بر اساس اطلاعات وزارت انرژی آمریکا، این کشور بیش از ۳۷۰۰ کلاهک هستهای دارد و طبق آمار مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، روسیه دارای ۴۴۰۰ کلاهک هستهای است.
فنگ چونگیی، دانشیار مطالعات چین در دانشگاه فناوری سیدنی استرالیا، به اپک تایمز گفت که این نشست بیش از آنکه یک توافق واقعی باشد، عمدتا نمایشی سیاسی بود.
او گفت که دستیابی به خلع سلاح هستهای معنادار بعید است.
فنگ گفت: «راهبرد چین و راهبرد آمریکا کاملا در تضاد با یکدیگر قرار دارند. هیچیک از دو طرف جایی برای عقبنشینی ندارد.»
شنگ شوئه، فعال چینی حامی دموکراسی و روزنامهنگار برنده جایزه، مستقر در کانادا، به اپک تایمز گفت که عبارات مبهم بیانیه نشاندهنده ناتوانی رهبران در حل اختلاف منافعشان بود.
شنگ گفت: «این بهاصطلاح بیانیه صلح بسیار توخالی است. از مسائل حساسی که برای هر یک از طرفها اهمیت دارد، پرهیز میکند. اینکه میگویند درباره کاهش خطرات هستهای و جلوگیری از گسترش تسلیحات هستهای گفتوگو خواهند کرد، صرفا به معنای موکول کردن اختلافات به آینده است.»
او افزود: «نشست سهجانبه نمیتواند رویارویی ساختاری میان جهان آزاد و اردوگاه اقتدارگرا را تغییر دهد.»
پوتین و شی به دنبال کسب امتیاز سیاسی
شنگ گفت پوتین از حضور در کنار رهبران آمریکا و چین سود برد، زیرا از این نشست برای نشان دادن این موضوع استفاده کرد که روسیه، با وجود انزوای دیپلماتیک و وابستگی اقتصادی فزاینده به پکن، همچنان یک قدرت بینالمللی است.
او گفت رهبر روسیه همچنین امیدوار است از تمایل ترامپ برای پایان دادن به جنگ اوکراین بهره ببرد تا سرزمینهایی را که روسیه تصرف کرده است، حفظ کند و احتمالا از کاهش تحریمهای آمریکا برخوردار شود.
به گفته شنگ، شی جینپینگ نیز به این حضور در عرصه بینالمللی نیاز داشت تا چین را بهعنوان یک قدرت جهانی همتراز با آمریکا و روسیه به تصویر بکشد. پکن همچنین امیدوار است واشنگتن را متقاعد کند که فشارهای مربوط به تعرفهها، محدودیتهای نیمهرساناها و توسعه هوش مصنوعی را کاهش دهد.
فنگ همچنین ادعای پکن مبنی بر حمایت از صلح را زیر سوال برد و مدعی شد که چین همچنان به حمایت اقتصادی و راهبردی از جمهوری اسلامی ایران ادامه داده است، اما برای جلوگیری از رویارویی آشکار با کشورهای غربی، از ارائه کمک نظامی مستقیم خودداری کرده است.
تایوان و فناوری
اختلافات راهبردی در دیدار جداگانه ترامپ و شی در روز پنجشنبه ۱۹ نوامبر نیز آشکار شد.
به گزارش خبرگزاری دولتی شینهوا، شی در این دیدار بر موضوع تایوان تأکید کرد و از واشنگتن خواست این موضوع را بهدرستی مدیریت کند تا از بروز اختلالات عمده در روابط دوجانبه جلوگیری شود.
فنگ گفت بعید است آمریکا از موضع راهبردی خود در منطقه هند و اقیانوس آرام عقبنشینی کند، در حالی که پکن همچنان مصمم است تایوان را تحت کنترل خود درآورد و نفوذ آمریکا را در منطقه کاهش دهد.
نیمهرساناهای پیشرفته و هوش مصنوعی نیز همچنان از موضوعات مورد اختلاف هستند. اگرچه شی خواستار افزایش ارتباطات درباره خطرات امنیتی هوش مصنوعی شد، تحلیلگران گفتند بعید است این نشست بتواند اختلافات اساسی بر سر فناوری را حل کند.
سون کوئو-هسیانگ، استاد امور بینالملل و بازرگانی در دانشگاه نانهوا در تایوان، به اپک تایمز گفت که واشنگتن و پکن ممکن است کانالهای ارتباطی ایجاد کنند یا در بخشهای کمتر حساس صنعت تراشه، تعدیلهای محدودی انجام دهند، اما بعید است محدودیتهای مربوط به تراشههای پیشرفته هوش مصنوعی را بردارند.
فنگ گفت دو کشور همچنان با استفاده از اهرمهای نفوذ خود در حوزه نیمهرساناها و مواد معدنی کمیاب با یکدیگر رقابت میکنند، حتی در شرایطی که رهبرانشان در اظهارات عمومی بر همکاری تأکید دارند.
فنگ گفت: «آمریکا از طریق تراشهها به حزب کمونیست چین فشار میآورد، در حالی که حزب کمونیست چین از طریق عناصر خاکی کمیاب به آمریکا فشار وارد میکند.»
او افزود: «به دلیل وابستگی متقابل، هیچیک از دو طرف روابط خود را بهطور کامل قطع نکردهاند. در عوض، همچنان حرفهای توخالی میزنند و وانمود میکنند که روابط دوستانهای دارند.»
















