تحلیل
نویسنده: جی. مایکل والر
اوایل ماه گذشته بود که بحث بر سر هوش مصنوعی ناگهان سمت‌و‌سوی جدیدی پیدا کرد.
ماجرا از آن‌جا شروع شد که یکی از پژوهشگران سابق آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی در مطلبی پربازدید در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داد که سیلیکون‌ولی «با شتابی تمام‌عیار به سوی ابرهوشِ خودبهبوددهنده می‌تازد و زندگی بشر را به قمار گذاشته است.» جیکوب کاکسون مدعی شد «افرادی که درحال توسعه هوش مصنوعی هستند، بر این باورند که این فناوری تا پایان دهه جاری همه را به کام مرگ می‌کشاند.»
دست‌به‌دست‌شدن این هشدار، توجه گسترده رسانه‌ها و واکنش فوری شرکت‌ها و محافل سیاسی این سوءظن را ایجاد کرده که شاید با یک کارزار سازمان‌یافته برای ترساندن مردم مواجه هستیم. راه‌اندازی چنین کارزاری هزینه بسیاری دارد. همیشه گروهی از این کار سود می‌برند. اما چه گروهی؟
نگاه بدبینانه و مخالفت با هوش مصنوعی در ماه‌های گذشته بالا گرفته که البته بی‌دلیل هم نیست. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا و از مدیران برجسته حوزه فناوری، خیلی زود علیه برخی شرکت‌های توسعه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی موضع گرفت.
جنگ اصلی بر سر کنترل است. آمریکا و چین هفته گذشته بر سر ایجاد یک خط ارتباطی اضطراری موسوم به «تلفن قرمز» به توافق رسیدند؛ خطی که به رهبران دو کشور اجازه می‌دهد درباره بحران‌های مرتبط با هوش مصنوعی با هم تماس بگیرند.
هنوز مشخص نیست این خط ارتباطی کارآمد خواهد بود یا فقط جنبه نمادین خواهد داشت. اما روشن است که تهدیدات احتمالی هوش مصنوعی در قبال امنیت ملی آمریکا صرفاً به خودِ هوش مصنوعی محدود نمی‌شوند و حزب کمونیست چین هم بخشی از آن محسوب می‌شود؛ حزبی که بارها از این فناوری به‌مانند دیگر فناوری‌ها برای تهدید منافع کشورهای دیگر استفاده ابزاری کرده است.
پکن در‌حال‌حاضر به‌عنوان بزرگ‌ترین تهدید سایبری شناخته می‌شود و از رقبای دیگر پیشی گرفته است. چین در زمینه امنیت هوش مصنوعی وعده همکاری با آمریکا را داده و هم‌زمان از مدل‌های هوش مصنوعی آمریکایی برای تضعیف این کشور بهره می‌گیرد.
چین از هوش مصنوعی در حملات سایبری استفاده می‌کند. آنتروپیک در اواخر سال گذشته متوجه شد که پکن از ابزارهای هوش مصنوعی این شرکت در کارزارهای نفوذ خود استفاده کرده است. آنتروپیک، که مدل هوش مصنوعی کلود را توسعه داده، افزود که ۸۰ تا ۹۰ درصد از عملیات نفوذ پکن به‌صورت خودکار انجام گرفته است.
نگاه پکن به انسان‌ها با جهان آزاد تفاوت دارد. پکن از پیشگامان استفاده از هوش مصنوعی برای نظارت بی‌وقفه و سرکوب شهروندان خود بوده است. نظام اعتبار اجتماعی چین، که به شهروندان مطیع امتیازات ویژه می‌دهد و زندگی افرادی را که اطاعت نکنند به ورطه نابودی می‌کشاند، این کشور را به پیشرفته‌ترین دیکتاتوریِ فناورانه جهان تبدیل کرده است.
هیچ بخشی در امان نمانده است. نیتن اتریل، تحلیلگر ارشد مؤسسه سیاست راهبردی استرالیا و از نویسندگان گزارش مربوط به تأثیر هوش مصنوعی حزب کمونیست بر حقوق بشر، گفت: «چین از هوش مصنوعی استفاده می‌کند تا سازوکار نظارتی خود را کارآمدتر کند و دامنه مداخلات خود را به حداکثر برساند. هوش مصنوعی درعمل به مبنای شکل‌گیری نوعی کنترل اقتدارگرایانه تبدیل شده که دامنه بسیار گسترده‌تری دارد و می‌تواند رفتار مردم را هم پیش‌بینی کند.»
غربی‌ها فناوری را پدیده‌ای آزاد و به تعبیر بعضی از شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی «دموکراتیک» می‌دانند که بدون مرز است و با تکیه به هنجارهای آزادی بیان و آزادی کسب‌و‌کار توسعه می‌یابد. اما چین می‌خواهد این الگو را دور بزند و کنترل سیاسی تمام‌عیار را جایگزینِ آن کند.
چین قصد دارد آمریکا را از جایگاه قوی‌ترین و پویاترین اقتصاد جهان به زیر بکشد و برای رسیدن به این هدف بزرگ‌ترین شبکه تبهکاری سازمان‌یافته تاریخ را برای جمع‌آوری اطلاعات و سرقت مالکیت فکری به راه انداخته تا فاصله این کشور با آمریکا در زمینه هوش مصنوعی به حداقل برسد.
آمریکا هم دست به اقدام متقابل زده است. دولت ترامپ هوش مصنوعی را در چارچوب سیاست‌های صنعتی قرار داده است، محدودیت‌هایی را در قبال فناوری‌های چینی اعمال کرده و به‌دنبال تضمین این موضوع است که شرکت‌های آمریکایی از ظرفیت لازم برای رقابت جهانی با غول‌های تحت حمایت دولت چین مانند هواوی برخوردار باشند.
تضمین پویایی بخش فناوری آمریکا و فراهم‌آوردن امکان رشد و ادغام شرکت‌ها نقش بسزایی در مقابله با تهدیدات راهبردی پکن خواهد داشت. از این‌رو، وزارت دادگستری آمریکا ضمن دریافت تأیید از دادگاه فدرال با ادغام دو شرکت مخابراتی آمریکایی موافقت کرده است؛ آن هم در صنعتی که شرکت‌های فعال آن همچنان از هواوی عقب‌تر هستند.
آمریکا بدون برخورداری از زیرساخت مخابراتی قدرتمند و فراگیر نمی‌تواند در عرصه هوش مصنوعی دست بالا را پیدا کند. شرکت‌های آمریکایی درحال از دست دادن جایگاه خود بودند که وزارت دادگستری و دادگاه وارد عمل شدند و به این شرکت‌ها اجازه دادند با هواوی وارد رقابت جدی شوند.
رژیم چین به خطرات ذاتی هوش مصنوعی واقف است. پکن پنج سال پیش نخستین مقررات خود را در زمینه ایمنی هوش مصنوعی تدوین کرد. شی جین‌پینگ، رهبر حزب کمونیست، در سال ۲۰۲۳ در بیانیه‌ای اعلام کرد که چین باید «مطمئن شود هوش مصنوعی همواره تحت کنترل انسان باقی می‌ماند.»
از آن‌جا که حزب کمونیست همواره در حال کنترل انسان‌ها بوده و ده‌ها میلیون نفر از مردم چین را به کام مرگ فرستاده است، حرف شی چندان اطمینان‌بخش نخواهد بود. با این‌حال، این موضع نشان می‌دهد که حزب کمونیست از قدرت‌گرفتن ماشین‌های ساخته دست بشر نگران است. رئیس وزارت امنیت دولتی چین در مقاله‌ای در ماه سپتامبر هشدار داد که هوش مصنوعی می‌تواند حتی حکمرانی حزب کمونیست چین را هم به خطر بیاندازد.
این لزوماً اتفاق بدی نیست. با توجه به افزایش هزینه استفاده از هوش مصنوعی و تردید و بدبینی فزاینده شهروندان چینی، شاید ترامپ بتواند در زمینه امنیت هوش مصنوعی با شی وارد مذاکره شود. البته خطرات دیگری هم در کمین هستند. از تجربه اتحاد جماهیر شوروی در زمینه کنترل تسلیحات پیداست که این موقعیت‌ها همیشه با ترفندها و محدودیت‌هایی همراهند که ممکن است صرفاً دست‌وپای آمریکا را ببندند و به دیگران فرصت رشد و پیشرفت بدهند.
دیدگاه ارائه‌شده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکس‌کننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: جی. مایکل والر ریاست مؤسسه تحقیقاتی جرج‌تاون ریسرچ را برعهده دارد که جزو شرکت‌های خصوصی فعال در حوزه اطلاعات است و در واشینگتن فعالیت دارد.
