یک مطالعه جدید نشان داده که آب چغندر میتواند فشار خون افراد ۶۰ ساله و مسنتر را پایین بیاورد، اما تأثیری بر افراد جوان ندارد.
آب چغندر سرشار از نیترات است که میتواند به نیتریک اکسید تبدیل شود؛ ترکیبی که به کاهش فشار خون و بهبود عملکرد قلب کمک میکند. محققان دریافتند که سالمندان ترکیب باکتریایی خاصی در دهان خود دارند که نیترات بیشتری را به نیتریک اکسید تبدیل میکند.
تفاوت اصلی در تغییراتی است که بالا رفتن سن در ترکیب باکتریهای دهانی ایجاد میکند؛ تغییری که نقش بسزایی در تبدیل یا عدم تبدیل نیترات موجود در رژیم غذایی به نیتریک اکسید دارد. نیتریک اکسید باعث بهبود گردش خون، عملکرد قلب و توانایی بدن در انجام فعالیتهای ورزشی میشود.
لی بنیستون، معاون بخش شراکتهای صنعتی و تحقیق و توسعه مشترک در شورای پژوهشهای زیستفناوری و علوم زیستی، که تأمین مالی این مطالعه را برعهده داشت، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «این مطالعه نمونهای عالی است که نشان میدهد علوم زیستی به ما کمک میکند تا به درک بهتری از ارتباط پیچیده بین تغذیه، میکروبیوم و سالخوردگی سالم دست پیدا کنیم.»
سالمندان از باکتریهای مفید بیشتری برخوردارند
در این مطالعه که چندی پیش در نشریه پزشکی و زیستشناسی رادیکالهای آزاد انتشار یافت، واکنش جوانان و سالمندان به مصرف آب چغندر در یک بازه دو هفتهای مورد مقایسه قرار گرفت.
محققان دانشگاه اکستر ۷۵ نفر را برای انجام این آزمایش کنترلشده به خدمت گرفتند تا تأثیر آب چغندر را در گروههای سنی مختلف بررسی کنند. ۳۹ نفر از این افراد زیر ۳۰ سال و ۳۶ نفر دهه ششم و هفتم زندگی خود را سپری میکردند.
هردو گروه بعد از نوشیدن آب چغندر با تغییر ترکیب باکتریهای دهانی خود مواجه شدند. فشار خون گروه سالمندان که در ابتدای مطالعه بالاتر بود، بعد از مصرف این نوشیدنیِ سرشار از نیترات کاهش یافت. اما جوانترها که فشار خونشان طبیعی بود، تغییر خاصی نکردند.
سطح باکتری مضر پرووتلا در هردو گروه کاهش پیدا کرد، اما سطح باکتریهای مفید از جمله روتیا-استرپتوکوک (که به سلامت قلب کمک میکند) و نایسریا (که به سلامت مغز کمک میکند) افزایش یافت. عدم تعادل باکتریهای مفید و مضر در دهان میتواند فرایند تبدیل نیترات به نیتریک اکسید را مختل کند؛ ترکیبی که وجود آن برای سلامت عروق خونی و تنظیم فشار خون ضروری است.
لازم به ذکر است که گروه سالمندان بعد از نوشیدن آب چغندر با افزایش سطح باکتریهای مفید دهان مواجه شدند و سطح نیترات موجود در خونشان نیز افزایش پیدا کرد.
محققان همچنین تأثیر استفاده از دهانشویههای ضدعفونیکننده را بر میکروبیوم دهانی و فشار خون بررسی کردند. جوانانی که دو مرتبه در روز از دهانشویه استفاده میکردند، تنوع باکتریایی کمتری داشتند و عروق خونی آنها نیز واکنش کمتری به مصرف آب چغندر نشان میداد.
این مطالعه مؤید آن است که مشاهدات بسیاری از دندانپزشکها در سالهای اخیر صحت داشته است. دکتر ساندیپ ساچار، دندانپزشک و مدیر کلینیک ساچار دنتال در ساکن نیویورک که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «سلامت دهان نقش بسزایی در تندرستی افراد بهویژه در بین سالمندان دارد.»
ساچار تأکید کرد که مراقبتهای روزانه و رعایت بهداشت دهان و دندان نقش مهمی در ترکیب میکروبیوم دهان دارند و سطح باکتریهایی را که باعث تبدیل نیترات به به نیتریک اکسید میشوند دستخوش تغییر میکنند.
رعایت بهداشت دهان برای حفظ تعادل باکتریهای دهان ضروری است؛ جایی که انواع میکروارگانیسمها از جمله گونههای باکتریایی مفید در آن سکونت دارند. مسواک زدن و استفاده از نخ دندان از رشد بیرویه باکتریهای مضر که عامل پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه هستند جلوگیری کرده و به رشد باکتریهای مفید که حافظ سلامت دهان هستند کمک میکند.
انی وانهاتالو، استاد دانشگاه اکستر و از نویسندگان مطالعه حاضر که دکترای فیزیولوژی ورزشی دارد، در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «تشویق سالمندان به مصرف سبزیجات حاوی نیترات میتواند فواید زیادی برای سلامتی آنها داشته باشد.»
رویکرد تغذیهمحور در قبال سلامتی
استفانی شیف، کارشناس تغذیه بیمارستان هانتینگتون در مرکز نورثول هلث، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «نیتراتها برای سلامت عروق ضروری هستند، زیرا با شل کردن عروق به بهبود جریان خون کمک میکنند و باعث کاهش فشار خون میشوند.»
او افزود که سبزیجات برگدار مانند اسفناج، کاهوی رومی، رازیانه، آروگولا، تربچه و جعفری نیز سرشار از نیترات هستند.
شیوه پخت سبزیجات نقش بسزایی در حفظ نیترات آنها دارد.
به گفته شیف، جوشاندن نیترات موجود در سبزیجات را از بین میبرد، زیرا نیتراتها در آب پختوپز حل میشوند. او افزود: «قرار گرفتن در معرض حرارت بالا به مدت طولانی باعث تجزیه نیتراتها میشود. اما بخارپز کردن، استفاده از ماکروویو و کباب کردن به حفظ نیترات موجود در سبزیجات کمک میکند.» شیف تأکید کرد که مصرف سبزیجات حاوی نیترات بهصورت خام، بهترین راه برای دریافت بیشترین نیترات ممکن است.
افراد دیابتی باید در مصرف آب چغندر احتیاط کنند، زیرا این نوشیدنی باعث افزایش قند خون میشود. شیف گفت: «چغندر کامل فیبر دارد و ممکن است قند خون شما را به اندازه آب چغندر بالا نبرد. از اینرو، به افرادی که دیابت یا پیشدیابت دارند توصیه میشود که قند خونشان را در حین مصرف محصولات حاوی چغندر کنترل کنند.»
اندرو جونز، استاد فیزیولوژی کاربردی دانشگاه اکستر و از نویسندگان این مطالعه، گفت: «این مطالعه کار ما را برای انجام تحقیقات جامع آسانتر میکند تا تأثیر عوامل مرتبط با سبک زندگی و تفاوتهای زیستی زنان و مردان را در واکنش بدن به غذاهای حاوی نیترات بررسی کنیم.»
آدام گیلبرت، مربی تغذیه و بنیانگذار مرکز تناسب اندام مایبادیتوتور، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت به دلیل یافتههایی از این دست است که به «رویکرد تغذیهمحور» در قبال سلامتی باور دارد.
او اظهار داشت: «دارو علائم را کنترل میکند، اما غذا علل ریشهای را برطرف میکند. وقتی بهطور منظم از سبزیجات حاوی نیترات استفاده میکنیم، اینطور نیست که صرفاً فشار خونمان را مدیریت کنیم، بلکه از گردش خون و سلامت قلبمان نیز حمایت میکنیم.»
او افزود: «من خودم شاهد بودهام که بعضی از مراجعان با مصرف سبزیجات بیشتر و فعالیت بدنی منظم توانستند نیازشان را به داروهای فشار خون به حداقل برسانند.» گیلبرت تأکید کرد که غذا «مفید است و عوارض جانبی ندارد.»
