به گفته منابع آگاه، پکن در پی اختلالات طولانیمدت در تنگه هرمز، بهسرعت در حال یافتن منابع جایگزین نفت است. این بحران اکنون واردات را تحت فشار قرار داده و بخشهای کلیدی اقتصاد چین را با چالش مواجه کرده است.
چند منبع در داخل چین که بهدلیل نگرانی از پیامدها نخواستند نامشان فاش شود، به اپک تایمز گفتند مقامهای این کشور وضعیت کنونی را در داخل «بحران انرژی» طبقهبندی کردهاند. این موضوع باعث شده تلاش فوری برای کاهش وابستگی به نفت خاورمیانه و تنوعبخشی به منابع وارداتی آغاز شود.
در همین راستا، چین خرید نفت از روسیه و قزاقستان را افزایش داده و همزمان در حال بررسی تأمینکنندگان جدید در آفریقا، آمریکای لاتین و حتی ایالات متحده است.
تنگه هرمز که حدود ۲۰ درصد از تجارت جهانی نفت و گاز از آن عبور میکند، بیش از ۵۰ روز است عملاً بسته شده و همین مسئله باعث تغییر مسیر کشتیها و افزایش هزینههای حملونقل شده است.
فرماندهی مرکزی ایالات متحده اعلام کرده دهها کشتی مسیر خود را تغییر دادهاند. همچنین در ۲۵ آوریل، یک کشتی در دریای عرب توقیف و به ایران بازگردانده شد؛ این کشتی یکی از ۱۹ شناوری بود که یک روز پیش از آن توسط آمریکا تحریم شده بودند.
به گفته یکی از فعالان حوزه تجارت خارجی چین، این اختلالات بهسرعت در بخشهای حملونقل، تولید و تأمین برق اثر گذاشته است. در برخی مناطق ساحلی، عرضه محدودتر شده، قیمت برق افزایش یافته و سود صنایع صادراتی و تولیدی کاهش پیدا کرده است.
در واکنش، دولت چین یک برنامه هماهنگ میان چندین نهاد را برای تأمین نفت و گاز آغاز کرده است. وزارت بازرگانی، گمرک و نهادهای ترویج تجارت مأمور شدهاند حتی خارج از حوزه تخصصی خود نیز منابع جدید انرژی را شناسایی کنند.
همچنین یک کارگروه مشترک میان وزارت خارجه و وزارت بازرگانی چین تشکیل شده که تیمهایی را به کشورهایی مانند روسیه و قزاقستان اعزام کرده تا درباره افزایش صادرات انرژی مذاکره کنند.
یک مهندس در شرکت ملی نفت چین نیز گفته مقامهای ارشد این کشور اخیراً امنیت انرژی را به یکی از اولویتهای اصلی تبدیل کردهاند و نسبت به تأثیر اختلالات بر تأمین نفت، گاز و تجارت هشدار دادهاند.
در همین حال، چین در حال تغییر ساختار واردات نفت خود برای کاهش وابستگی به خاورمیانه است. واردات از بنادر شرق دور روسیه افزایش یافته و انتقال نفت از قزاقستان از طریق خطوط لوله آسیای مرکزی نیز گسترش پیدا کرده است. پالایشگاهها نیز در حال تطبیق با انواع مختلف نفت خام هستند.
با این حال، گزینههای چین محدود است. ظرفیت تولید روسیه نیز تحت فشار قرار دارد و پکن تمایلی به استفاده از ذخایر راهبردی خود ندارد، زیرا آن را برای امنیت ملی حیاتی میداند.
در کنار بخش انرژی، صادرات چین نیز آسیب دیده است. در شهر ییوو، که یکی از مراکز مهم صادرات کالاهای کوچک است، سفارشها از خاورمیانه در فصل پرتقاضای رمضان بهشدت کاهش یافته است.
بیش از ۶۰ کشتی در نزدیکی تنگه هرمز متوقف شدهاند و مسیرهای اصلی از بنادر مهم چین به خاورمیانه تقریباً مختل شده است. پیش از بحران، روزانه ۱۰ تا ۱۸ نفتکش از این مسیر عبور میکردند، اما اکنون این تعداد به ۴ تا ۷ کشتی کاهش یافته است.
در نتیجه، کالاها در بنادر انباشته شده و برخی شرکتها بهدلیل زیانهای فزاینده، پذیرش محمولههای جدید را متوقف کردهاند. محصولات مختلف از کالاهای مصرفی تا خودروهایی که مقصدشان عربستان و کویت است، عملاً در مسیر متوقف شدهاند.
هزینههای شرکتهای کشتیرانی نیز بهشدت افزایش یافته است. کشتیهای متوقفشده روزانه حدود ۵۰۰ هزار دلار هزینه اضافی متحمل میشوند و هزینههای بیمه نیز افزایش چشمگیری داشته است؛ بهطوری که در طول یک ماه، این هزینهها میتواند به دهها میلیون دلار برای هر کشتی برسد و سود را بهطور کامل از بین ببرد.
