مطالعه تازهای که با مشارکت ۲۴ هزار نفر انجام گرفت، نشان داد که رژیمهای غذایی بر خطر ابتلا به بیماریهای قلبی اثر میگذارند.
براساس این تحقیق جدید ۲۴ هزار نفری، افرادی که رژیمهای غذایی کمفیبر دارند، از نظر تجمع پلاکهای خطرناک در شریانهای قلب با خطر بیشتری دستبهگریبان هستند.
براساس این مطالعه که چندی پیش در نشریه تحقیقات قلبوعروق انتشار یافت، تقریباً نیمی از افرادی که ناسالمترین رژیمهای غذایی را داشتند، با تغییراتی در شریانهای قلب خود مواجه شدند که میتواند به حمله قلبی بیانجامد. این آمار در مورد کسانی که غذاهای سرشار از فیبر داشتند، اندکی بیش از یکسوم بود.
ایزابل گانکلیو، استاد قلبوعروق دانشگاه لوند، در بیانیهای گفت: «وقتی تصاویر مربوط به عروق کرونری افراد را با الگوهای غذایی آنها مقایسه کردیم، به ارتباط بین رژیم غذایی و تجمع پلاک در عروق کرونری پی بردیم و متوجه شدیم که ترکیب این پلاکها و میزان خطرناک بودن آنها با نوع رژیم غذایی ارتباط مستقیم دارد.»
تأثیر مستقیم رژیمهای غذایی بر خطر بیماریهای قلبی
در مطالعه محققان سوئدی که به کمک تصویربرداری زیستی قلبی-ریوی در فاصله سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۸ انجام شد، ۲۴ هزار و ۷۹ بزرگسال ۵۰ تا ۶۴ ساله تحت بررسی قرار گرفتند. این افراد در آغاز مطالعه سابقه بیماری قلبیعروقی نداشتند. پژوهشگران با استفاده از تصویربرداری پیشرفته قلب به بررسی وجود پلاکها و نوع آنها در عروق کرونری پرداختند.
در بین ۸ هزار و ۳۴۴ نفری که ناسالمترین رژیم غذایی را داشتند، ۴۴ درصد با تغییر وضعیت سرخرگها مواجه شدند. این عدد در بین ۶ هزار و ۱۳۹ نفری که سالمترین رژیم غذایی را داشتند، ۳۶ درصد بود. از این گذشته، خطر تنگی شدید عروق و وجود پلاکهای خطرناک در گروه رژیم ناسالم ۱.۶ برابر بیشتر بود.
عادتهای غذایی افراد به کمک شاخص رژیم غذایی مورد ارزیابی قرار گرفتند. افرادی که شاخص بالاتری داشتند، بیشتر از غلات کامل، غذاهای سرشار از فیبر، سبزی، میوه، مغزها و روغنهای گیاهی استفاده میکردند. در مقابل، افرادی که شاخص پایینتری داشتند، بیشتر گوشت قرمز، غذاهای فرآوریشده، نوشیدنیهای قندی و تنقلات میخوردند.
محققان نوشتند: «این اولین تحقیق بزرگ روی زنان و مردان میانسالی است که سابقه بیماری کرونری نداشتند، عادتهای غذایی خود را به اشتراک گذاشتند و جهت ارزیابی خطر بیماریهای قلبیعروقی تحت معاینات جامع قرار گرفتند.»
فیبر کلسترول «بد» را جذب میکند
یافتههای این مطالعه نشان میدهند که رژیم غذایی افراد بر شکلگیری پلاکها و ترکیب آنها اثر میگذارد. پلاکها همان رسوبات چربی هستند که میتوانند مشکلات قلبی ایجاد کنند. محققان بر این باورند که التهاب ناشی از رژیم غذایی دستکم یکی از دلایل شکلگیری پلاکها به شمار میرود.
جنل بابر، کارشناس تغذیه در مؤسسه دایتیشن لیو، که نقشی در مطالعه حاضر نداشت، به اپک تایمز گفت که تشکیل پلاکهای شریانی و ابتلا به بیماریهای قلبیعروقی با رژیمهای کمفیبر «ارتباط مستقیم» دارد.
او افزود: «ما میدانیم که رژیمهای غذایی کمفیبر و رژیمهای حاوی گوشت قرمز، گوشت فرآوریشده یا خوراکیهای صنعتی، خطر تشکیل پلاکهای کرونری را ۱.۶ برابر افزایش میدهند. این وضعیت میتواند عروق را تا ۵۰ درصد تنگتر کند که عدد بسیار بزرگی است.»
دکتر جیسن ایتری، بنیانگذار کلینیک طول عمر، که او نیز نقشی در مطالعه حاضر نداشت، گفت که رژیمهای غذایی کمفیبر نهتنها با مشکلات متابولیکی مانند مقاومت به انسولین و افزایش وزن ارتباط دارند، بلکه خطر بیماریهای قلبیعروقی را نیز چندبرابر میکنند.
او به اپک تایمز گفت: «این مطالعه بر اهمیت توصیههای قدیمی صحه میگذارد و پیشنهاد میکند که خوراکیهای کامل و سرشار از فیبر را جایگزین غذاهای فرآوریشده و غیرمغذی کنیم.»
رژیم غذایی مهمترین عامل در سلامت قلب است
مطالعه حاضر بررسی نکرده که تغییر وضعیت عروق به چه صورت رخ میدهد، اما محققان تأکید دارند که رژیم غذایی مهمترین عامل در سلامت قلب است.
اینگرید لارسن، متخصص تغذیه و دانشیار دانشگاه گوتنبرگ، در بیانیهای گفت: «هیچ ماده غذایی مشخصی نمیتواند بهتنهایی تعیینکننده سلامتی باشد و این الگوی تغذیه فرد است که اهمیت دارد.»
به گفته محققان، یکی از نقاط قوت مطالعه حاضر این بود که براساس نمونهگیری تصادفی از افراد میانسال انجام گرفت که هیچکدام سابقه بیماری قلبیعروقی نداشتند. از اینرو، نتایج این مطالعه قابل تعمیم هستند.
محققان تأکید کردند که تغییر رژیم غذایی با انتخاب خوراکیهای سالمتر میتواند خطر تشکیل پلاکهای خطرناک در عروق و ابتلا به بیماریهای قلبی را به حداقل برساند.
چقدر فیبر لازم داریم؟
بسیاری از افراد کمتر از مقدار توصیهشده فیبر مصرف میکنند.
دکتر ایتری میگوید: «باید دستکم هر روز ۳۰ گرم فیبر از منابع مختف مانند میوهها، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل دریافت کنید. این امر سلامت قلب شما را به شکل قابلتوجهی بهبود میبخشد و خطر بیماریهای قلبی را به حداقل میرساند.»
بابر گفت: «اگر به تأثیر مستقیم فیبر بر سلامت قلب فکر میکنید، باید بدانید فیبر محلول که در غذاهایی مثل جو دوسر، لوبیا و انواع میوه یافت میشود، سطح کلسترول بد (الدیال) را پایین میآورد. این خوراکیها حاوی بتا-گلوکان هستند که سطح کلسترول الدیال را به شکل مؤثر کاهش میدهد.»
توصیههای عملی در رابطه با تغذیه سالم برای قلب
بابر چند توصیه کاربردی برای بهبود رژیم غذایی و پشتیبانی از سلامت قلب ارائه کرده است:
رژیم غذایی را براساس خوراکیهای گیاهی تنظیم کنید
سعی کنید روزانه پنج وعده میوه و سبزیجات بخورید و بهطور منظم از حبوباتی مثل لوبیا و عدس استفاده کنید و مغزها را در رژیم غذایی خود بگنجانید.
او گفت: «در انتخاب غلات سراغ گزینههای کامل بروید و غلات تصفیهشده را با کینوآ، جو و جو دوسر جایگزین کنید. دستکم نصف غلات روزانه شما باید از نوع کامل باشد.»
از گوشت قرمز و فرآوریشده پرهیز کنید
به گفته بابر، بهتر است بهجای گوشت قرمز و گوشت فرآوریشده از منابع پروتئینی مانند ماهی، حبوبات و مرغ استفاده کنید تا چربی خون خود را پایین نگهدارید.
«به میزان چربی توجه داشته باشید. نوع چربی مهمتر از هرچیزی است. از چربیهای سالم مانند روغن زیتون و روغن آووکادو استفاده کنید. برای دریافت فیبر و چربیهای مفید از مغزها و دانهها بهعنوان میانوعده استفاده کنید و تمرکز خود را روی مواد غذایی حاوی چربیهای غیراشباع و آنتیاکسیدانها بگذارید.»
قندهای افزوده را کنار بگذارید
مصرف نوشیدنیهای قندی و خوراکیهایی مانند نوشابهها و غذاهای فوقفرآوریشده را که دارای قند افزوده هستند محدود کنید، زیرا خطر التهاب را چندبرابر میکنند.
بابر رژیمهای غذایی شناختهشده مانند رژیم مدیترانهای و رژیم دَش و «گیاهخواری» را پیشنهاد میکند و معتقد است که به کاهش خطر بیماریهای قلبی و کاهش احتمال تشکیل پلاک در شریانها کمک میکنند.
