یافتههای جدید این پرسش را مطرح کردهاند که آیا ترکیب دارو و ورزش همیشه بیشترین فواید را برای سلامتی به همراه دارد یا خیر.
براساس یک مطالعه جدید، مصرف قرص رایج دیابت همزمان با ورزش ممکن است بخشی از فواید تمرینات شما را خنثی کند.
این مطالعه با بررسی بیش از ۸۰۰ بیمار نشان داد افرادی که ضمن ورزش منظم از داروی متفورمین استفاده میکنند، در مقایسه با افرادی که بدون این دارو ورزش میکنند، از نظر آمادگی قلبیعروقی و کنترل فشار خون نتایج ضعیفتری میگیرند. از اینرو، این پرسش مطرح شده که آیا ترکیب قرص و ورزش همیشه بهترین نتیجه را به ارمغان میآورد یا خیر.
این تحلیل جامع که در نشریه لنست ایکلینیکال مدیسین منتشر شد، دادههای ۹ کارآزمایی کنترلشده را بررسی کرده که درمجموع ۸۲۷ داوطلب بزرگسال با اختلال قند خون در آن حضور داشتند. بعضی از داوطلبان پیشدیابت داشتند و بعضی دیگر از دیابت نوع دو رنج میبردند. پژوهشگران نتایج افرادی را که همزمان ورزش میکردند و متفورمین میخوردند، با کسانی که بدون مصرف این دارو ورزش میکردند، مورد مقایسه قرار دادند.
نتایج نشان داد که افزودن متفورمین به برنامه ورزشی با کاهش خفیف اما محسوس فوایدی همراه بود که معمولاً روی آمادگی جسمانی و فشار خون افراد اثر میگذارند.
افرادی که متفورمین میخوردند، با کاهش ۱ واحدی حداکثر اکسیژن مصرفی مواجه شدند؛ شاخصی که نشان میدهد بدن در فعالیتهای سنگین تا چه اندازه اکسیژن استفاده میکند. هرچه مصرف اکسیژن بالاتر باشد، قلبتان سالمتر است.
افرادی که متفورمین میخوردند، از نظر کاهش فشار خون سیستولیک- فشاری که ضربان قلب در شریانها ایجاد میکند- عملکرد ضعیفتری داشتند که میزان آن به ۴ واحد میرسید. کاهش فشار خون دیاستولیک هم در گروه متفورمین تقریباً ۲ واحد کمتر بود. ورزش با تقویت قلب، افزایش پمپاژ خون و کاهش مقاومت عروقی به کاهش فشار خون کمک میکند.
متفورمین همچنان مؤثر است
از نظر وزن، سطح کلسترول یا شاخصهای قند خون مانند قند ناشتا و هموگلوبین گلیکوزیله، تفاوت خاصی بین دو گروه مشاهده نشد؛ امری که از فواید متابولیکی متفورمین حکایت دارد.
پژوهشگران میگویند متفورمین نمیگذارد که بدن از تمام مزایای ورزش بهرهمند شود؛ تأثیری که احتمالاً با ایجاد تداخل در پیامرسانی میتوکندریها، واکنشهای اکسایش و کاهش و فعلوانفعالات عروقی که لازمه بهبود سلامت قلبیعروقی هستند رخ میدهد. میتوان گفت متفورمین بر تولید انرژی در سلولها، واکنش به تنش اکسایشی و تنظیم عملکرد رگهای خونی در حین فعالیت بدنی اثر میگذارد؛ فعلوانفعالاتی که برای بهرهمندی از فواید تمرینات ورزشی حیاتی هستند.
خیلیها متفورمین مصرف میکنند، اما این یافتهها نشان میدهند که تجویز همزمان متفورمین و ورزش منظم شاید گزینه خوبی برای بهرهمندی از فواید سلامتمحور نباشد.
نویسندگان میگویند پایش دقیق فشار خون و سطح آمادگی جسمانی در بیمارانی که همزمان قرص میخورند و ورزش میکنند، حائز اهمیت است و به تنظیم برنامههای درمانی شخصیسازیشده کمک میکند.
پزشکان چه میگویند؟
دکتر ویکتوریا فین، متخصص غدد و از نویسندگان وبسایت لبفایندر، به اپک تایمز گفت: «این یافتهها نشان میدهند که هدف اصلی متفورمین با تأثیر آن در بهرهمندی از فواید ورزش سازگاری ندارد. این یافتهها رویکرد کلی ما را در رابطه با پیشگیری از دیابت تغییر نمیدهند، اما نشان میدهند که ترکیب متفورمین و ورزش به درد همه بیماران نمیخورد.»
فین تأکید کرد که ورزش همچنان راهکار اصلی مراقبت از افرادی است که در معرض خطر دیابت هستند. ورزش حساسیت به انسولین را بهبود میبخشد، مقاومت به انسولین را کاهش میدهد، وزن و فشار خون را پایین میآورد و به تقویت سلامت قلبیعروقی و سلامت متابولیک در بلندمدت کمک میکند.
پیش از شروع متفورمین باید تغییر سبک زندگی را در اولویت بگذارید. برای نمونه، میتوانید تمرینات هوازی و مقاومتی، اصلاح رژیم غذایی، کاهش وزن و بهبود کیفیت خواب را دستور کار قرار دهید.
فین گفت: «نمیخواهم درباره این یافتهها بزرگنمایی کنم. متفورمین همچنان سودمند است و برای بیماران پرخطر بهعنوان مکمل ورزش مفید عمل میکند، اما نباید جای تغییر سبک زندگی را بگیرد.»
او افزود: «راهکارهای پیشگیرانه باید برای هرکسی بهطور اختصاصی تنظیم شوند و رژیم غذایی و ورزش باید بهعنوان مداخه درمانی اصلی در اولویت قرار بگیرند.»
این یافتهها چه تأثیری بر روند درمان خواهند داشت؟
نویسندگان توصیه کردند که ورزش در اولویت قرار بگیرد یا زمان و دوز مصرف متفورمین بهشکلی تنظیم شود که فعالیت بدنی بینتیجه نباشد. آنها همچنین از افرادی که همزمان متفورمین میخورند و ورزش میکنند میخواهند که کنترل دقیقتری روی فشار خون و آمادگی جسمانی خود داشته باشند.
فین گفت: «جدا از ورزش، اصلاح رژیم غذایی و بهبود کیفیت خواب هم راهکار مؤثری برای کاهش مقاومت به انسولین هستند. مصرف متفورمین باید بعد از تغییر سبک زندگی و با مشورت پزشک در دستور کار قرار بگیرد.»
فین افزود بیمارانی که بهدنبال راهکارهای جایگزین هستند، میتوانند از داروهای آگونیست گیرنده GLP-1 و مهارکنندههای SGLT2 استفاده کنند.
او گفت: «آگونیستهای گیرنده GLP-1 بهویژه برای کاهش وزن و به حداقل رساندن خطرات قلبیمتابولیکی مفید هستند و مهارکنندههای SGLT2 به محافظت از سیستم قلبیعروقی و کلیهها کمک میکنند.»
فین افزود: «با اینحال، این داروها جای متفورمین را نمیگیرند و ممکن است موارد مصرف و محدودیتهای خاص خود را داشته باشند که باید درباره آنها با پزشک مشورت کنید.»
تفاوت گروه متفورمین با گروهی که متفورمین نمیخوردند ناچیز بود، اما این مطالعه فرضیه همافزایی ورزش و متفورمین را زیر سؤال میبرد.
