همان کافئینی که کمک میکند در طول روز متمرکز بمانید، شبها خواب را از چشم شما میگیرد.
خیلیها تا اولین فنجان قهوه یا چای صبحگاهی را ننوشند، روزشان شروع نمیشود.
یک مطالعه مروری نظاممند که در نشریه «مواد مغذی» منتشر شد، نشان داد که کافئین به حفظ تمرکز مغز و افزایش سرعت پردازش اطلاعات مهم کمک میکند. تأثیر کافئین در افرادی که به اندازه کافی استراحت کرده بودند، جزئی و ناپایدار بود وبیشترین فواید آن نصیب افرادی شد که خسته بودند، به تمرکز نیاز داشتند یا روز پرمشغلهای در پیش داشتند.
با اینحال، همان کافئینی که کمک میکند در طول روز متمرکز بمانید، شبها خواب را از چشم شما میگیرد.
این مطالعه نشان داد که کافئین دامنه فعالیتهای مرتبط با خواب عمیق و ترمیم را به حداقل میرساند و باعث افزایش فعالیتهایی میشود که با هوشیاری ارتباط دارند. تأثیر کافئین بهویژه در نخستین ساعت خواب، که با ترمیم گره خورده، درخور توجه است.
کافئین از اتصال آدنوزین به گیرندههای آدنوزین جلوگیری میکند. وقتی بیدار میمانیم، آدنوزین بهتدریج در مغز انباشته میشود، احساس خوابآلودگی ایجاد میکند و نیاز مغز به خواب عمیق و ترمیمکننده را افزایش میدهد. آدنوزین همچنین فعالیت نورونهایی را که باعث هوشیاری میشوند کاهش میدهد. اما زمانی که کافئین به گیرندههای آدنوزین متصل میشود، تمام این سیگنالها را مختل میکند. از اینرو، احتمال ورود به فاز خواب ترمیمکننده به حداقل میرسد و مغز هوشیار میماند.
برخی افراد حساستر هستند
تأثیر کافئین بسته به سوختوساز بدن، عوامل ژنتیکی، سن و میزان مصرف در افراد مختلف متفاوت است.
نوجوانان نسبت به کافئین حساستر هستند. نوجوانانی که چهار ساعت قبل از خواب حدود ۸۰ میلیگرم کافئین (به اندازه کافئین موجود در نوشیدنی انرژیزا) مصرف کرده بودند، با کاهش قابلتوجه احتمال خواب عمیق و ترمیمکننده مواجه شدند.
پژوهشگران میگویند کافئین و متابولیتهای آن، که آنها هم باعث افزایش هوشیاری میشوند، بیش از ۸ تا ۱۰ ساعت در بدن باقی میمانند. یکی از مطالعات قبلی نشان داد که اگر فقط ۱۰ دقیقه بعد از بیدارشدن از خواب ۲۰۰ میلیگرم کافئین مصرف کنید، فعالیت مغزی مرتبط با خواب دستخوش تغییر میشود.
پژوهشگران تأکید کردند که ماندگاری کافئین برای افرادی که در طول روز کافئین مصرف میکنند حائز اهمیت است، زیرا مصرف مکرر میتواند سطح کافئین و متابولیتهای آن را در طول شب بالا نگهدارد.
بسیاری از مصرفکنندگان حس میکردند به کافئین عادت کردهاند و بهندرت دچار اختلال خواب میشدند یا هیچ مشکلی نداشتند، اما نوار مغزی آنها نشان میداد که سبکتر میخوابند و خواب ترمیمکننده را تجربه نمیکنند. میزان رضایت از کیفیت خواب همیشه با فعلوانفعلات مغزی مطابقت ندارد.
از این گذشته، برخی تغییرات در ژن ADORA2A- که مسئول رمزگذاری یکی از گیرندههای آدنوزین در مغز است- با افزایش حساسیت به کافئین و بروز اختلالات خواب ارتباط دارند.
پژوهشگران افزودند که کسی را به پرهیز کامل از کافئین تشویق نمیکنند. آنها تأکید کردند که افراد باید به زمان و میزان مصرف کافئین توجه بیشتری داشته باشند، زیرا ایندو عامل کیفیت خواب شبانه را تحت تأثیر میگذارند.
