بازارهای بورس بینالمللی در واکنش به موج جدید تعرفههای وارداتی آمریکا، که با هدف حمایت از صنایع داخلی و اصلاح عدم توازنهای تجاری بلندمدت وضع شدهاند، سقوط کردهاند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با صدور دستوری اجرایی، موج جدیدی از تعرفههای گمرکی سنگین را بر کالاهای وارداتی از ۶۹ شریک تجاری اعمال کرد. این اقدام که از ۷ اوت ۲۰۲۵ (۱۶ مرداد ۱۴۰۴) اجرایی میشود، نرخ تعرفههای آمریکا را از میانگین ۲.۳ درصد در سال گذشته به حدود ۱۸ درصد افزایش داده است.
شاخصهای بورس اروپا به پایینترین سطح سه هفته اخیر رسیدند. شاخص استاکس ۶۰۰ (STOXX 600) اروپا روز جمعه حدود ۳ درصد کاهش یافت و افت هفتگی خود را به حدود ۳.۵ درصد رساند—بزرگترین کاهش از زمان اعلام تعرفههای متقابل آمریکا در فرمان اجرایی دوم آوریل تاکنون.
شاخص DAX آلمان بیش از ۲.۵ درصد افت کرد و شاخص FTSE 100 بریتانیا نیز کمی بیش از ۱ درصد کاهش یافت.
شاخص گسترده MSCI برای سهام آسیا-اقیانوسیه (بهجز ژاپن)، که معیاری کلیدی برای سنجش عملکرد بازارهای منطقه در نظر گرفته میشود، ۱.۵ درصد افت کرد و کاهش هفتگی آن را به حدود ۲.۷ درصد رساند.
شاخص نیکی ژاپن ۰.۷ درصد افت کرد، شاخص سهام شرکتهای بزرگ چینی ۰.۵ درصد پایین آمد و شاخص هنگسنگ هنگکنگ بیش از ۱ درصد کاهش یافت.
در بازارهای آمریکا، شاخص S&P 500 روز جمعه معاملات را با افتی بیش از ۱.۵ درصد آغاز کرد. شاخص نزدک ۱۰۰ نیز در ساعات ابتدایی معاملات بیش از ۲ درصد کاهش یافت.
در همین حال، شاخص DXY که ارزش دلار آمریکا را در برابر سبدی از ارزهای خارجی میسنجد، در طول روز بیش از ۱ درصد کاهش پیدا کرد.
تأثیرات در داخل آمریکا
بر اساس تحلیلی که بانک یوبیاس روز جمعه منتشر کرد، نرخ متوسط تعرفههای وارداتی آمریکا از روز جمعه به بیش از ۱۸ درصد افزایش خواهد یافت؛ که بالاترین سطح از دهه ۱۹۳۰ تاکنون محسوب میشود. این گزارش برآورد میکند که دولت آمریکا در حال حاضر سالانه حدود ۲۲۰ میلیارد دلار از محل تعرفههای جدید درآمد کسب میکند.
با این حال، نشانههای اولیه حاکی از آن است که مصرفکنندگان آمریکایی ممکن است اثرات این افزایش تعرفهها را احساس کرده باشند. به گفته بانک یوبیاس، تورم هسته؛ بدون احتساب خودرو؛ در ماه ژوئن بهطور چشمگیری افزایش یافته که نشان میدهد بخشی از افزایش قیمت ناشی از تعرفهها در حال ورود به کالاهای مصرفی روزمره است.
شرکتهای آمریکایی برای مدیریت این هزینههای اضافی، از راهکارهایی مانند انبار کردن پیشاپیش کالا، بازطراحی زنجیره تأمین، تقسیم هزینهها با تأمینکنندگان، و افزودن مبلغ تعرفه به قیمت نهایی محصولات برای مشتریان استفاده کردهاند.
اقتصادهای آسیایی در برابر موج جدید تعرفههای آمریکا آسیبپذیرتر هستند
اقتصادهای صادراتمحور آسیایی، بهویژه در بخش خودروسازی، در برابر افزایشهای بیشتر تعرفههای وارداتی آمریکا آسیبپذیرتر بهنظر میرسند. شرکتهای ژاپنی و کرهای نیز در گزارشهای مالی اخیر خود نگرانیهایی در این زمینه ابراز کردهاند.
نوریهیرو یاماگوچی، اقتصاددان ارشد ژاپن در مؤسسه آکسفورد اکونومیکس، میگوید: «برای شرکتهای ژاپنی، بهنظر میرسد وضعیت از مرحله «همهچیز نامشخص است» وارد فاز جدیدی شده است؛ یعنی «برنامهریزی کسبوکار بر اساس فرض تداوم نرخهای فعلی تعرفه.»»
او افزود که از این پس، بازارها احتمالاً بهجای تغییرات تدریجی، بیشتر بر تأثیرات مشخص و مستقیم تعرفهها تمرکز خواهند کرد.
یاماگوچی میگوید پیامدهای این تعرفهها برای تولیدکنندگان، بسته به میزان انعطافپذیری در قیمتگذاری و تقاضا از بازارهای خارجی، متفاوت خواهد بود. اقتصاددانان متخصص آسیا انتظار دارند که در واکنش به رژیم جدید تعرفهای آمریکا، روند تغییر مسیر تجارت و اصلاح زنجیرههای تأمین ادامه یابد.
با توجه به تداوم گفتوگوهای تجاری میان آمریکا و کشورهایی مانند چین، کارشناسان بر این باورند که واشنگتن در ماههای آینده به تنظیم و تغییر نرخهای تعرفه ادامه خواهد داد.
جف نگ، رئیس بخش استراتژی کلان آسیا در بانک اسامبیسی سنگاپور، اظهار کرد که تعرفههای فعلی تا حد زیادی مطابق با انتظارات بوده و در پایینترین بازه پیشبینیشده یعنی حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد قرار دارند.
او افزود: «انتظار دارم که نرخها از حالا تا شاید حتی سال آینده همچنان تغییر کنند. ترامپ احتمالاً به اعمال تغییراتی در تعرفهها ادامه خواهد داد.»
