منابع خبری در ایران از افزایش قیمت بنزین با اجرای سیاست «بنزین سهنرخی» از نیمه آذرماه امسال خبر داده و افزودهاند دولت پزشکیان با افزایش پلکانی قیمت بنزین در تلاش است تا از تکرار تجربه اعتراضات آبان ۹۸ جلوگیری کند.
به گزارش روزنامه هممیهن، این اقدام (بنزین سه نرخی) پایانی بر ماهها گمانهزنی درباره افزایش قیمت سوخت و بخشی از طرح دولت برای اصلاح تدریجی نظام یارانهای محسوب میشود. این سیاست، نرخ سوم بنزین را برای مصرف فراتر از ۱۶۰ لیتر در ماه به لیتری ۵ هزار تومان افزایش میدهد، اما نرخ بنزین سهمیهای ۶۰ و ۱۰۰ لیتری همچنان بهترتیب ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان باقی مانده است. استفاده از این سهمیهها تنها با کارت سوخت شخصی امکانپذیر است.
این گزارش افزود خودروهای وارداتی، دولتی، مناطق آزاد، خودروهای نو و همچنین خودروهای دوم خانوارها از این پس سهمیه یارانهای دریافت نخواهند کرد و باید سوخت را با نرخ آزاد تهیه کنند. سهمیه خودروهای دوگانهسوز نیز نصف شده و وزارت نفت موظف شده است که نرخ آزاد را بهصورت فصلی اعلام کند.
این روزنامه با اشاره به تجربه اعتراضات آبان ۱۳۹۸ مینویسد که دولت با افزایش پلکانی قیمت بنزین به دنبال جلوگیری از تکرار شوک اجتماعی و اعتراضات ناشی از افزایش ناگهانی قیمت بنزین است.
هممیهن همچنین عرضه بنزین سوپر با قیمت حدود ۶۶ هزار تومان در بورس کالا را نشانهای از تغییر رویکرد دولت در سیاستهای سوختی توصیف کرده است.
عبدالله باباخانی، کارشناس ارشد انرژی به این رسانه داخلی گفته است: «ایران، کشوری که دههها خود را «تولیدکننده نفت» میدانست، امروز به مرحلهای رسیده که برای فهم واقعیت قیمت بنزین مجبور است سناریوی بدون نفت را تصور کند؛ یعنی فرض کنیم نفتی در کار نیست و باید بنزین را با نفت وارداتی تولید کنیم. این تمرین ذهنی شاید در نگاه اول عجیب بهنظر برسد، اما برای فهم عمق فاجعه مدیریت بنزین، کاملاً ضروری است.»
او افزود: «در جهانی که قیمت انرژی تعیینکننده وزن ژئوپلیتیکی کشورهاست، ایران درگیر سیاستگذاریهایی شده که بیشتر از آنکه اصلاح ساختار باشد، تعویق بحران است. سهنرخیکردن بنزین آخرین نمونه آن است؛ سیاستی که یک امکان کوتاهمدت برای دولت ایجاد میکند، اما هزینههای سنگینی را برای اقتصاد و جامعه در بلندمدت بهجا میگذارد.»
هممیهن با اشاره به به محاسبات کارشناسی نوشته است که مصرف روزانه بنزین در ایران به حدود ۱۲۲ میلیون لیتر رسیده که ۶۱ میلیون لیتر آن با نرخ آزاد محاسبه میشود. درآمد افزوده دولت از این تغییر حدود ۲۳۲ میلیارد تومان در روز و ۸۴ هزار میلیارد تومان در سال برآورد میشود.
سهنرخی شدن ممکن است پیامدهایی از جمله افزایش هزینه حملونقل، بالا رفتن قیمت خدمات شهری و گسترش زمینههای فساد ناشی از تفاوت نرخها را در پی داشته باشد.
«قبلا ۶ میلیارددلار بنزین صادر میکردیم، اکنون به همان میزان وارد میکنیم»
خبرگزاری ایلنا نیز به نقل از محمدجعفر قائمپناه، معاون امور اجرایی رئیسجمهور، گزارش داده است که ایران در حال حاضر به دلیل افزایش مصرف، ناچار به واردات بنزین شده است. به گفته او، ایران پیشتر سالانه حدود ۶ میلیارد دلار بنزین صادر میکرد، اما اکنون همان میزان را وارد میکند؛ رقمی که معادل کل بودجه عمرانی کشور است.
قائمپناه تأکید کرده است که قیمت سهمیهای تغییر نکرده، اما نرخ بنزین کارت جایگاه از ۳ هزار تومان به ۵ هزار تومان افزایش یافته و تمام ۱۸۰ هزار خودروی دولتی موظف به استفاده از بنزین آزاد هستند.
