براساس گزارش نهادهای حقوق بشری جمهوری اسلامی در جریان جنگ ۱۲ روزه و بعد از آن سرکوب روزنامهنگاران و فعالان رسانهای را افزایش داده است و دست به «شکار» آنان میزند. همچنین چین کمونیستی با بازداشت و سرکوب شدید به «بزرگترین زندان» روزنامهنگاران در جهان تبدیل شده است.
مرکز حقوق بشر در ایران (CHRI) با انتشار گزارشی تازه اعلام کرد از ابتدای سال جاری میلادی، دهها روزنامهنگار به اتهامهای انتسابی شامل «نشر اکاذیب»، «تبلیغ علیه نظام» و «ارتباط با رسانههای خارجی» بازداشت، احضار یا به زندان محکوم شدهاند.
براساس این گزارش، وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی در جریان جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل که از ۱۳ تا ۲۴ ژوئن (خرداد ماه) ادامه داشت، دستکم ۹۸ شهروند را به ظن همکاری با رسانههای فارسیزبان خارج از کشور احضار یا بازداشت کرده است. خبرگزاری دولتی مهر این افراد را «شهروند-خبرنگار»هایی معرفی کرده که به شبکهای «عملیاتی» در داخل ایران متصل بودهاند؛ با این حال هیچگونه مدرک یا اطلاعات دقیقی درباره هویت، مکان یا وضعیت حقوقی بازداشتشدگان منتشر نشده است.
عکاسان خبری هدف نیروهای امنیتی قرار گرفتند
این نهاد حقوق بشری به نقل از حمید فروتن، رئیس انجمن عکاسان خبری ایران گزارش داد عکاسان رسانهای که از آثار حملات هوایی اسرائیل به ساختمان صداوسیما عکسبرداری میکردند، تا ۴۸ ساعت در بازداشت به سر برده و از ادامه فعالیت حرفهای منع شدهاند.
همچنین مجید سعیدی، عکاس بینالمللی ایرانی، در یادداشتی نوشت که نیروهای امنیتی در طول درگیریها، روزنامهنگاران را نه قهرمان بلکه «هدف» تلقی میکردند: «ما را شکار میکردند. تلفن زنگ زد، از همان جایی که روزی کارت خبرنگاریام را صادر کرده بود. گفتند: از خانه خارج نشو. دوباره بازداشت میشوی. بدون هیچ توضیحی این هشدار را دادند.»
تعطیلی دفتر انجمن صنفی روزنامهنگاران تهران
در ۱۹ اوت ۲۰۲۵، انجمن صنفی روزنامهنگاران تهران اعلام کرد که دفتر این نهاد صنفی بهصورت ناگهانی تعطیل شده است. اکبر منتجبی، رئیس این انجمن، این اقدام را سیاسی و در راستای «تضعیف روزنامهنگاری مستقل و ترویج روزنامهنگاری هدایتشده» توصیف کرد.
در بیانیهای که از سوی انجمن منتشر شد آمده است: «تخلیه اجباری دفتر انجمن صنفی روزنامهنگاران تهران صرفاً یک مناقشه ساختمانی نیست؛ بلکه حملهای آشکار به استقلال حرفهای، آزادی فعالیت رسانهای و تکثرگرایی در جامعه است.»
یک روزنامهنگار فعال در یکی از شهرهای شمالشرقی ایران در گفتوگویی اختصاصی با مرکز حقوق بشر در ایران، از فشارها، نظارتها و محدودیتهای گسترده حکومتی پرده برداشت.
او توضیح داد که برای راهاندازی هر نوع رسانهای—اعم از چاپی، اینترنتی یا صوتی و تصویری—نه تنها باید مجوز وزارت ارشاد دریافت کرد، بلکه تأییدیه سازمان صداوسیما نیز الزامی است. او تأکید کرد که پس از صدور مجوز، یک «کارشناس امنیتی» برای نظارت دائمی به رسانه معرفی میشود.
به گفته او «در ایران چیزی به نام رسانه مستقل نداریم. حتی سایتهای خبری شخصی کوچک هم زیر ذرهبین هستند و در صورت داشتن سابقه فعالیت سیاسی یا انتقاد از حکومت، مجوزی برای فعالیت دریافت نمیکنید.»
این روزنامهنگار افزود: «بارها پس از انتشار گزارشهای حساس، با هشدار، تهدید یا توصیههایی مواجه شدیم. وقتی بیتوجهی کردیم، مستقیماً از نهادهای امنیتی تهدید شدیم. در نهایت هم مجوز رسانه لغو شد.»
چین و ایران در پایینترین ردههای شاخص جهانی آزادی رسانهها
گزارشگران بدون مرز، در گزارش اخیر سالانه «شاخص جهانی آزادی رسانهها» در روز جهانی آزادی مطبوعات اعلام کرد که آزادی رسانه در چین و ایران به پایینترین سطح تاریخی خود، رسیده است؛ به طوری که شاخص آزادی مطبوعات، ایران از میان ۱۸۰ کشور در رتبه ۱۷۶ و چین در جایگاه ۱۷۸ قرار گرفته است. این رقم نشان میدهد وضعیت آزادی رسانهها در ایران تنها اندکی بهتر از چین تحت حاکمیت کمونیسم است.
در این گزارش شرایط برای فعالان رسانهای «دشوار» یا «بسیار وخیم» ارزیابی شده و آمده است که چین بزرگترین زندان روزنامهنگاران در جهان است و حکومت کمونیستی در این کشور پیشگام کارزاری جهانی برای سرکوب رسانهها و محدود کردن حق دسترسی به اطلاعات بهشمار میرود.
