محققان برای نخستینبار در این رابطه توضیح دادهاند که چرا لوپوس در بین بیماریهای مزمن الگوی عجیب و غریبی دارد و بهجای وخیمتر شدن در سنین بالا اغلب بهبود پیدا میکند.
تحقیقات اخیر محققان دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو نشان داده که هرچه سن بیماران مبتلا به لوپوس بالاتر میرود، فعالیت بعضی از ژنهای ایمنی کمتر میشود.
دکتر سارا پترسون، نویسنده مطالعه و استادیار دانشکده پزشکی دانشگاه سانفرانسیسکو، در بیانیهای گفت: «اگر بیمار دهههای پرخطر بیماری را پشت سر بگذارند، به شکل قابلتوجهی بهبود پیدا خواهد کرد. من بیماران بیست، سی و چهلساله را هرچند ماه یکبار معاینه میکنم و به دقت به دنبال نشانههای تشدید لوپوس میگردم. اما بسیاری از بیماران سالخورده فقط سالی یکبار برای معاینه به من مراجعه میکنند.»
عبور از «دهههای پرخطر»
لوپوس یا لوپوس اریتماتوس سیستمیک یک بیماری خودایمنی «کلاسیک» است، زیرا ویژگیهای شاخصی دارد که باعث مختل شدن عملکرد سیستم ایمنی و التهاب سیستمیک میشوند. این بیماری بر مفاصل، پوست، کلیهها، قلب، ریه، عروق خونی، مغز و سیستم عصبی اثر میگذارد. لوپوس در بیماران جوان میتواند بسیار شدید و تهاجمی باشد.
دکتر ویکتوریا کازلوسکایا، متخصص پوست و مؤسس و مدیر مرکز درمانی امراض پوستی در نیویورک، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «لوپوس در افراد جوان میتواند به شدت به کلیهها آسیب بزند. من این قضیه را در جریان دوره تخصصیام در بروکلین در نیویورک از نزدیک مشاهده کردهام. بیماران جوانی را دیدهام که در حال حاضر برای بهبود عملکرد کلیههای خود دیالیز میکنند.»
با اینحال، لوپوس برخلاف بسیاری از بیماریهای مزمن معمولاً با رسیدن به شصت و هفتاد سالگی خفیفتر میشود.
در مطالعهای که در ماه ژوئن در مجله ساینس ترنسلیشنال مدیسین انتشار یافت، نمونه خون ۲۸۷ بیمار مبتلا به لوپوس و ۹۲۸ فرد سالم در رده سنی ۲۰ تا ۸۳ سال مورد بررسی قرار گرفت.
محققان دریافتند که فعالیت بعضی از ژنهای دخیل در واکنشهای ایمنی با افزایش سن کاهش مییابد؛ بهویژه ژنهایی که اینترفرونها باعث برانگیختگی آنها میشوند. اینترفرونها پروتئینهایی هستند که بدن آنها را برای مبارزه با عفونت تولید میکند.
کاهش فعالیت ایمنی با کاهش پروتئینهای التهابی در خون ارتباط مستقیم دارد.
با افزایش سن میزان التهاب کاهش مییابد
وقتی بزرگسالان سالم پا به سن میگذارند، افزایش فعالیت ژنها و پروتئینهای التهابی باعث افزایش سطح التهاب در بدن آنها میشود. این روند «التهاب ناشی از پیری» نام دارد. اما وقتی بیماران مبتلا به لوپوس را بررسی میکنیم، میبینیم که بیان این ژنها و پروتئینها- که در میانسالی به شکلی غیرطبیعی بالاتر میرود- با افزایش سن کاهش مییابد.
دکتر شاز لانژلیه، نویسنده ارشد مطالعه و استاد دانشکده پزشکی دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو، در بیانیهای گفت: «اما این روند نزولی بهطور کامل معکوس نمیشود. بیماران مبتلا به لوپوس حتی در سنین بالاتر نیز نسبت به بزرگسالان سالم از سیگنالهای التهابی بیشتری برخوردارند.»
محققان دریافتند که کاهش فعالیت ایمنی به سطح پایینتر اینترفرونها در خون مربوط میشود که با پاسخهای ضدویروسی بدن ارتباط دارند. محققان همچنین تغییرات اپیژنتیکی مرتبط با سالخوردگی را ارزیابی کردند؛ تغییراتی که بر فعال شدن ژنها اثر میگذارند، اما دیانای را تغییر نمیدهند.
این یافتهها نشان میدهند که تغییرات اپیژنتیکی به مرور زمان باعث کاهش شدت بیماری میشوند و از این ایده حمایت میکنند که مختل کردن فرایند سیگنالدهی اینترفرونها رویکرد نویدبخشی برای درمان لوپوس به شمار میآید.
دکتر برینا کانر، مسئول آکادمی آمریکایی ضدپیری و طب احیاکننده و سفیر سلامت در NorthWestPharmacy.com، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «کشف این نکته که بعضی از ژنهای ضدویروسی به مرور زمان کمکار میشوند، اطلاعات ارزشمندی را در اختیار ما میگذارد که ممکن است امر نظارت و مدیریت بیماری را در ردههای سنی مختلف تحتالشعاع قرار دهد.»
کانر افزود که کاهش خطر تشدید لوپوس با بالا رفتن سن غیرممکن نیست، اما بعضی از بیماران همچنان با کاهش شدت بیماری مواجه میشوند. با اینحال، این بیماری در بعضیها سایر اندامها را درگیر میکند. از این گذشته، سالخوردگی میتواند انتخاب شیوه درمان را به دلیل بیماریهای متفرقه و کاهش تابآوری در قبال داروهایی مانند داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی یا کورتیکواستروئیدها پیچیدهتر کند.
کاربردهای پژوهشی گسترده
محققان به دنبال بررسی این مسئله هستند که آیا داروهای مهارکننده اینترفرونها در ردههای سنی مختلف اثربخشی متفاوتی دارند یا خیر و امیدوارند که بتوانند تحقیقات خود را در رابطه با بیماریهای التهابی مانند آرتریت روماتوئید (روماتیسم مفصلی)، بیماری مزمن انسدادی ریه و تصلب شرایین ادامه دهند.
کانر گفت: «مطالعه حاضر غیر از بیماری لوپوس کاربردهای گستردهتری در زمینه تحقیقات خودایمنی دارد، زیرا نشان میدهد که سیستم ایمنی در طول عمر انسان عملکرد یکسانی ندارد.»
او افزود که درک نحوه تغییر بیان ژنهای ایمنی در سنین بالاتر به پزشکان کمک میکند تا پیشبینی بهتری در رابطه با روند پیشرفت بیماری داشته باشند و راهبردهای درمانی دقیقتری را در پیش بگیرند.
