پژوهشگران میگویند این دارو امیدوارکنندهترین دستاوردی بوده که در سالهای اخیر در زمینه درمان سرطان پانکراس داشتهایم.
داروی جدید این سرطان مرگبار در یک کارآزمایی بالینی بزرگ توانست مدتزمان بقای بیماران را تقریباً دو برابر کند.
داراکسونراسیب، که در شرکت روولوشن مدیسینز توسعه یافته، جهش ژنتیکی RAS را هدف میگیرد؛ امری که در بیش از ۹۰ درصد از موارد سرطان پانکراس باعث رشد تومور میشود.
بیماران مبتلا به آدنوکارسینوم مجرایی پانکراس متاستاتیک در یک کارآزمایی فاز ۳، روزانه یکبار داراکسونراسیب خوراکی دریافت کردند و بهطور میانگین ۱۳.۲ ماه به زندگی ادامه دادند. این رقم برای بیمارانی که تحت شیمیدرمانی قرار گرفتند، ۶.۷ ماه بود. نتیجه کارآزمایی نشان داد که مصرف داراکسونراسیب با کاهش ۶۰ درصدی خطر مرگ همراه است.
این نتیجه امیدوارکننده میتواند به شکلگیری یک راهکار درمانی جدید برای سرطان پانکراس منجر شود؛ عارضهای که اغلب خیلی دیر تشخیص داده میشود.
سرطانی که تقریباً در برابر تمام پیشرفتها مقاومت کرده است
سرطان پانکراس اغلب خیلی دیر تشخیص داده میشود. از اینرو، بیماران معمولاً انتخاب زیادی برای شروع درمان ندارند. این بیماری برخلاف سرطانهای دیگر تا حد زیادی در برابر ایمنیدرمانی و دیگر پیشرفتهای نوین درمانی مقاوم مانده است.
داراکسونراسیب مثل یک «چسب مولکولی» عمل میکند و سرطان را از بین میبرد. این دارو از ارسال سیگنال رشد به تومورها از سوی پروتئینهای فعال RAS جلوگیری میکند. ژن RAS نقش بسزایی در تنظیم رشد سلولها دارد. جهش RAS باعث میشود این ژن همیشه «فعال» بماند و موجب رشد بیرویه سلولها شود؛ فرایندی که درنهایت به سرطان ختم میشود.
این کارآزمایی با مشارکت بیمارانی انجام گرفت که جهش RAS را به اشکال مختلف تجربه کرده بودند یا هیچ جهشی در ژن آنها رخ نداده بود. تمرکز اصلی مطالعه روی بیمارانی بود که نوع خاصی از جهش RAS را تجربه کرده بودند؛ جهشی که در سرطان ریه سلول غیرکوچک و سرطان روده بزرگ مشاهده میشود. با اینحال، گروه بزرگ دیگری هم در این مطالعه شرکت داشت.
به گفته شرکت سازنده، بیمارانی که داراکسونراسیب مصرف کردند در مقایسه با افرادی که تحت شیمیدرمانی قرار داشتند، مدتزمان بیشتری را بدون پیشرفت بیماری پشت سر گذاشتند و شانس بقای بیشتری داشتند.
دکتر چائویوان کوانگ، استادیار سرطانشناسی، پزشکی و فارماکولوژی مولکولی در مرکز مونتهفیوری انیشتین، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «با توجه به ساختار پروتئین KRAS و محدودیتهایی که در بخش داروسازی داشتهایم، مدتها اینطور تصور میشد که این پروتئین به هیچ دارویی واکنش نشان نمیدهد.»
کوانگ گفت: «همهچیز از یک دهه پیش تغییر کرد و پای مهارکنندههای RAS به مطالعات و بازار باز شد. مهارکننده جدید منحصربهفرد است، زیرا در مهار RAS عملکرد متفاوتی دارد.»
کوانگ افزود: «اگر اثربخشی داراکسونراسیب در بلندمدت پابرجا بماند، این دارو به یک گزینه درمانی بسیار مؤثر برای سرطان پانکراس تبدیل خواهد شد.»
کوانگ اضافه کرد: «درمانهای جایگزین یا شیمیدرمانی از جهات مختلف بیکیفیت تلقی میشوند که برای نمونه میتوان به عوارض شیمیدرمانی و چالشهای عملی مانند تزریقهای طولانیمدت اشاره کرد. با اینحال، مقاومت دارویی همچنان یکی از چالشهای اصلی درمان است.»
کوانگ گفت: «احتمال مقاومت بسیار زیاد است، بهویژه اگر بیمار فقط داراکسونراسیب دریافت کرده باشد. مکانیزم مقاومت در انواع مختلف سرطان متفاوت است. از اینرو، مطالعه و شناخت مکانیزمها و کشف راه غلبه بر مقاومت از اهمیت بسزایی برخوردار است.»
دکتر ربکا میکساد، متخصص سرطان در مرکز کالر هلث، تأثیر داراکسونراسیب را «بیسابقه» دانست.
میکساد تأثیر بالقوه داراکسونراسیب را با تراستوزومب مقایسه کرد؛ داروی شاخصی که برای سرطان پستان HER2 مثبت توسعه یافت و درمان این عارضه را از سال ۱۹۹۸ متحول کرد.
مسئله ایمنی
این کارآزمایی نشان داد که ۹۶ درصد از بیماران با عوارض جانبی مواجه شدند و ۳۰ درصد هم عوارض شدید درجه ۳ یا بالاتر را تجربه کردند. عوارض درجه ۳ حاد تلقی میشوند و امکان انجام فعالیتهای روزمره مانند غذا خوردن یا لباس پوشیدن را مختل میکنند.
بثورات پوستی، اسهال، التهاب دهان و گلو از جمله استوماتیت و موکوزیت و خستگی شایعترین عوارض بودند.
در میان بیمارانی که دوز ۳۰۰ میلیگرمی دریافت کردند، نیمی از آنها ناچار به تغییر دوز شدند، اما هیچیک بهدلیل عوارض جانبی مجبور به قطع درمان نشدند. پژوهشگران افزودند که دور دوم شیمیدرمانی هم عوارض قابلتوجهی دارد.
