کره شمالی و روسیه در آستانه افتتاح یک پل جادهای جدید بر روی رود «تومن» هستند؛ پروژهای که فراتر از یک اتصال ساده مرزی، به یکی از نقاط حساس ژئوپلیتیکی در شرق آسیا تبدیل شده است. این پل که ساخت آن از سال ۲۰۲۵ آغاز شد، قرار است ارتباط زمینی مستقیم میان دو کشور را تقویت کرده و سطح همکاریهای اقتصادی، نظامی و ترانزیتی را گسترش دهد.
این سازه در کنار پل ریلی قدیمی «دوستی» ساخته شده که از دوران شوروی فعال بوده است. هر دو پل بهدلیل ارتفاع بسیار پایین (حدود ۷ تا ۸ متر) و پایههای متراکم، عملاً مانع عبور کشتیهای بزرگ میشوند. به همین دلیل، این دو پل از سوی برخی رسانههای چینی بهعنوان «قفل دوگانه» بر رود تومن توصیف شدهاند؛ زیرا مسیر حرکت کشتیهای بزرگ از این رودخانه به دریای ژاپن را مسدود میکنند.
اهمیت این موضوع برای چین بسیار بالاست. رود تومن یکی از معدود مسیرهایی است که میتواند استانهای شمالشرقی چین، که تا حد زیادی محصور در خشکی هستند را به آبهای آزاد متصل کند. در صورت باز بودن این مسیر، چین میتوانست بخشی از صادرات خود را از طریق دریای ژاپن انجام دهد؛ اما با تکمیل این پل، این امکان تقریباً از بین میرود و وابستگی این مناطق به مسیرهای دیگر افزایش مییابد.
پکن پیشتر در مذاکراتی با روسیه خواستار تضمین حق کشتیرانی در دهانه این رودخانه شده بود؛ اما شواهد نشان میدهد مسکو و پیونگیانگ توجهی به این درخواستها نکردهاند. تحلیلگران معتقدند این موضوع نشاندهنده نوعی بیاعتمادی یا احتیاط نسبت به افزایش حضور اقتصادی و دریایی چین در این منطقه است.
در سطح راهبردی، این پل نشانهای از تعمیق روابط میان روسیه و کره شمالی است؛ روابطی که در سالهای اخیر، بهویژه پس از جنگ اوکراین، ابعاد تازهای پیدا کرده است. روسیه بهدنبال تقویت نفوذ خود در شرق دور و توسعه منطقه «پریمورسکی» است و کره شمالی نیز از این همکاری برای کاهش انزوا و افزایش توان اقتصادی و نظامی خود بهره میبرد.
از سوی دیگر، این پروژه میتواند موازنه قدرت در دریای ژاپن را نیز تحت تأثیر قرار دهد. این دریا در چارچوب زنجیره استراتژیک موسوم به «خط اول جزایر»، شامل ژاپن، تایوان و فیلیپین، قرار دارد که نقش مهمی در مهار نفوذ دریایی چین ایفا میکند. محدود شدن دسترسی چین به این پهنه آبی، میتواند بر محاسبات نظامی و تجاری پکن اثر بگذارد.
از منظر تاریخی نیز این منطقه همواره محل مناقشه بوده است. در قرن نوزدهم، چین در پی امضای قراردادهایی با روسیه تزاری، بخشهای وسیعی از سرزمینهای خود را از دست داد و دسترسی مستقیم به دریای ژاپن را تقریباً از دست داد. اگرچه بعدها حق کشتیرانی در رود تومن برای چین به رسمیت شناخته شد، اما در عمل این حق همواره محدود بوده و اکنون با ساخت این پل، بیش از پیش تضعیف میشود.
در نهایت، این پل را میتوان نمادی از تغییرات عمیقتر در نظم منطقهای دانست؛ جایی که اتحادهای جدید در حال شکلگیری است و رقابت بر سر مسیرهای تجاری و دسترسی به دریا اهمیت فزایندهای پیدا کرده است. این پروژه نشان میدهد که حتی یک زیرساخت بهظاهر ساده میتواند پیامدهایی گسترده برای توازن قدرت، اقتصاد و امنیت در سطح منطقهای و حتی جهانی داشته باشد.
