عفونت بیمارستانی، رنجی افزون شده بر دردهای بیماران

عفونت‌‌‏های بیمارستانی این روزها به‌‌‏عنوان یک معزل جدی نگرانی‌‌‏های بسیاری در میان جامعه‌‌‏ی پزشکی ایجاد کرده است. مسئله‌‌‏ای قابل توجه که موجب می‌‌‏شود بیمار علاوه‌‌‏بر درد و رنج بیماری خود، پس از ترک بیمارستان متحمل دردی دیگر شده و مجددا به مرکز درمانی بازگردد.

این عارضه هزینه‌‌‏های زیادی را نیز به بیمار و بیمارستان تحمیل می‌‌‏کند. درحقیقت عفونت‌‌‏های بیمارستانی همچون یک بیماری مسری است که هیچ بیمارستانی در برابر آن مصونیت ندارد.

در خبرها آمده بود که ۱۰ نفر از بیمارانی که در هفته گذشته برای انجام عمل آب‌مروارید چشم به بیمارستان نیمه‌ شعبان ساری مراجعه کرده بودند پس از جراحی به عفونت مبتلا شدند.

۸ نفر آنان با مصرف آنتی‌بیوتیک در این بیمارستان درمان شدند اما ۲ نفر دیگر به‌علت شدت عفونت به تهران منتقل شده‌اند که گفته می‌‌‏شود خطر ازدست دادن بینایی این دو بیمار را تهدید می‌‌‏کند.

عضو کمیسیون نظارت و بهداشت شورای شهر ساری این خبر را تأیید کرده و رئیس دانشگاه علوم پزشکی مازندران هم عامل آن را احتمال آلودگی وسایل جراحی دانسته است.

خبری که مسئولان و جامعه‌‌‏ی پزشکی را بار دیگر متوجه اوضاع نابسامان بهداشت بیمارستان‌‌‏ها و مراکز درمانی ایران کرد.

طبق تعاریف متخصصان، از نظر علمی عفونت بیمارستانی به عفونت‌‌‏هایی گفته می‌‌‏شود که در مدت زمان بستری بودن دربیمارستان پدید آمده و هنگام پذیرش بیمار- چه به‌‌‏شکل آشکار و چه نهفته – وجودنداشته است. علائم آن هم دست‌‌‏کم ۴۸ تا ۷۲ ساعت بعد از پذیرش بیمار در بیمارستان ایجاد شود.

آمارها نشان می‌‌‏دهد حدود ۵ درصد موارد بستری در کشورهای پیشرفته و ۲۵ درصد  بیماران در کشورهای در حال توسعه به این عفونت دچار می‌‌‏شوند.

در ایران در حالت خوشبینانه این رقم ۱۰ تا ۱۵ درصد اعلام شده، چراکه بسیاری از موارد ابتلا یا از سوی بیمارستانها گزارش نمی‌‌‏شوند و یا خود بیماران آن‌‌‏ را جدی نمی‌‌‏گیرند.

دراین میان گفته می‌‌‏شود، ۲ الی ۳ درصد مرگ‌‌‏ومیرهای بیمارستانی هم به‌‌‏واسطه‌‌‏ی این عامل رخ می‌‌‏دهد.

به‌‌‏گفته‌‌‏ی یک مقام مسئول در وزارت بهداشت ایران، هر سال ۱۰ تا ۱۵ درصد از افراد بستری شده در بیمارستان‌های ایران، به بیماری‌های ناشی از عفونت بیمارستانی مبتلا می‌شوند و اگر تنها ۱۰ درصد موارد عفونت بیمارستانی به مرگ منجر شود، هر سال حدود ۶۰ هزار بیمار قربانی این نابسامانی هستند.

مهندس «محمد طهماسبی»، عضو هیأت‌‌‏مدیره‌‌‏ی انجمن کنترل عفونت وزارت بهداشت می‌‌‏گوید: «در بین انواع عفونت‌های بیمارستانی، عفونت دستگاه ادراری با ۴۸ درصد و عفونت دستگاه تنفس تحتانی (پنومونی) با ۱۱ تا ۲۰ درصد رایج‌ترین و کشنده‌ترین انواع عفونت‌های بیمارستانی هستند.»

روزنامه‌‌‏ی شهروند در گزارشی که پنج‌‌‏شنبه ۲مرداد منتشر کرد در گزارشی مفصل، با اشاره به  بی‌‌‏توجهی مراکز درمانی نسبت به این موضوع، به نقل از رستمیان، نایب‌رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نوشت: «میزان این عفونت‌ها آن‌قدر در کشور بالاست که حتی متوسط جهانی را رد کرده و به مرحله خطر رسیده است.»

«عبدالرحمان رستمیان»، با انتقاد از وضع موجود همچنین گفته است که بیماری‌های ناشی از عفونت‌های بیمارستانی هزینه‌های زیادی را تحمیل می‌کند درحالی‌که به راحتی می‌توان آنها را کنترل کرد. »

متخصصان آلودگی بخش‌های ویژه بیمارستان، آی‎‌‌‏سی‌‌‏یوها و سی‌‌‏سی‌‌‏یوها، عدم توجه کافی پرسنل بیمارستان‌‌‏ها به مسائل بهداشتی، وجود انواع ویروس‌ها و باکتری‌ها و انتقال آن‌‌‏ها از بیماری به بیماری دیگر و کمبود نیروی انسانی را سبب‌‌‏ساز  این عارضه برشمرده‌‌‏اند.

معاون درمان وزیر بهداشت علت اصلی انتقال عفونت بیمارستانی را آلودگی دست پزشکان و پرستاران دانسته و گفته این عفونت‌ها، یکی از عوامل مهم مرگ بیماران در بیمارستان‌هاست که به وسیله انتقال میکروارگانیسم‌های مقاوم به درمان از یک بیمار به بیمار دیگر به‌خصوص از طریق دستگاه تنفسی صورت می‌گیرد.

بر اساس اعلام نظام کشوری مراقبت عفونت‌‌‏های بیمارستانی در ایران (NNIS)، عفونت‌‌‏ها غالباً به چهار طریق وارد بدن بیماران بستری می‌‌‏شود که عبارتند از :

۱- مجاری ادراری که عموماً به سبب عدم تعویض به‌‌‏موقع سوند بیماران و یا کوتاهی در رعایت بهداشت اتفاق می‌‌‏افتد.

۲- عفونت محل جراحی؛ محیط اتاق عمل پر از باکتری‌‌‏هاییست که گاهی حتی با استریل هم ازبین نمی‌‌‏روند. اگرچه این روزها بیشتر اتاق عمل‌ها وسایل یک بار مصرف به‌‌‏کار می‌‌‏برند؛ اما باز هم زمینه‌‌‏ برای ابتلای بیمار وجود دارد.

۳- پنومونی (عفونت ریه و مجاری تنفسی) که بسیار شایع است و اغلب به‌‌‏خاطر وجود انواع میکرب‌‌‏ها و باکتری‌‌‏ها در فضای بیمارستان‌‌‏ها از طریق تنفس وارد بدن بیماران می‌‌‏شود.

۴- عفونت خونی هم در اثر عدم رعایت نکات بهداشتی حین تزریقات، عدم تعویض به‌‌‏موقع آنژیوکت بیماران و غیره ایجاد می‌‌‏شود.

تجویز و مصرف بیش‌‌‏ازحد آنتی‌‌‏بیوتیک‌‌‏ها که موجب مقاوم شدن بدن بیمار به انواع  باکتری‌‌‏ها شده است، خود بر دیگر مشکلات افزوده است.

شاید اگر نهادهای مسئول و کمیته‌‌‏های کنترل عفونت در بیمارستان‌ها، استانداردهای بهداشتی مراکز درمانی را با موازین و استانداردهای جهانی مطابقت داده و نظارت کافی بر اجرای صحیح آنها انجام دهند، آمارهای سرسام‌‌‏آور ابتلا به عفونت‌‌‏های بیمارستانی کاهش یافته و هزینه‌‌‏های کمتری به بیماران و جامعه تحمیل شود.

اپک‌‌‌‏تایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر می‌‌‌‏شود.