اقدام سارا آدامز، مامور سابق سیا در انتشار تصاویر همسران طالبان برای سومین روز متوالی با واکنشهای مختلف برخی از فعالان سیاسی و اجتماعی افغانستان همراه بوده است.
تا لحظه نگارش این خبر، نام و تصاویر ۱۹ تن از همسران طالبان افشا شده است.
آدامز در روز دوشنبه، اول سپتامبر (۱۰ شهریور/سنبله) در ادامه افشاگریهای خود، تصویری از عکس پاسپورتی همسر یکی از مقامهای طالبان در سفارت افغانستان در دهلینو را منتشر کرد و نوشت: «این یک گذرنامه قدیمی نیست، در ۳ ژوئیه ۲۰۲۳ صادر شده است. این گذرنامه گیجکننده است، زیرا سوالاتی را در مورد شفافیت دولت هند در اجازه دادن به نمایندگان طالبان در خاک خود مطرح میکند. فقط میتوان پرسید که مردم آنجا چه احساسی خواهند داشت، در حالیکه طالبان به لشکر طیبه و جیش محمد اجازه دادهاند تا زیرساختهای اردوگاه آموزشی عظیمی را در استان ننگرهار بسازند و صرفاً برای حملات آینده در هند آموزش ببینند.»
ملا هبتالله رهبر طالبان اخیراً با صدور فرمانی، قرار دادن عکس زنان بر روی کارتهای شناسایی (تذکره) افغانستان را ممنوع اعلام کرده است.
بعد از این دستور، در اقدامی بیسابقه، سارا آدامز، با انتشار رشتهتوییتی اعلام کرد در صورتی که این سیاست لغو نشود، تصاویر همسران مقامات ارشد طالبان را که دارای گذرنامههای دیپلماتیک هستند، منتشر خواهد کرد.
او روز شنبه ۳۰ اوت در صفحه ایکس خود نگاشت: «طالبان در تلاش است زنان افغانستان را از صحنه اجتماعی حذف کند؛ آنها را در خانهها محبوس کرده، هویتشان را پاک کند و حتی حق داشتن عکس روی کارت شناساییشان را نیز از آنها بگیرد. اگر زنان افغان اجازه ندارند عکس در کارت شناسایی داشته باشند، همسران طالبان نیز نباید عکس در گذرنامه، عقدنامه یا هیچ سند رسمی دیگری داشته باشند.»
آدامز همچنین از راهاندازی کارزاری در ایکس به نام «زنان خانهدار طالبان» راه اندازی کرد که طی آن، تصاویر چندین تن از همسران مقامات طالبان را همراه با اطلاعاتی از سمتهای دیپلماتیک شوهرانشان در کشورهای پاکستان، قرقیزستان، ایران، هند، روسیه، ازبکستان، مالزی، عربستان سعودی، قطر، امارات متحده عربی، قزاقستان و ترکمنستان منتشر کرد.
او ادعا کرده است که این زنان «تماشاگر بیگناه» نیستند، بلکه با کسانی ازدواج کردهاند که مستقیماً در سرکوب زنان افغانستان نقش دارند و در حالیکه زنان داخل کشور از ابتداییترین حقوق انسانی محروماند، این زنان با گذرنامههای دیپلماتیک آزادانه در کشورهای مختلف سفر میکنند.
به گفته آدامز، کارزار انتشار تصاویر پاسپورتی زنان رهبران طالبان تا زمانی که این گروه ممنوعیت انتشار تصویر زنان بر روی کارتهای هویتیشان لغو نشود، ادامه خواهد یافت و همچنین دولتهای کشورهایی که با طالبان ارتباط دیپلماتیک برقرار کردهاند، نیز مشخص خواهد شد.
دفاع برخی فعالان: «رسواسازی نظام طالبان»
برخی از فعالان اجتماعی و سیاسی افغانستان از اقدام آدامز حمایت کردهاند و آن را افشاگرانه خواندهاند.
یکی از کارمندان پیشین حکومت طالبان که نخواست نامش فاش شود، درباره تاثیرگذاری کارزار یادشده به اپک تایمز گفته است که این کارزار باعث تغییرات بنیادین در رویکرد طالبان نخواهد شد، اما برای همان تعداد کمی از هواداران مردمی طالبان که دستورات افراطگرایانه رهبر طالبان را تایید میکنند، نشان میدهد که مقامهای طالبان در حالیکه خود در وضعیت زندگی مرفهی به سر میبرند و از امکاناتی مانند تحصیل در مقاطع بالاتر برای فرزندانشان و گشتوگذار با همسرانشان در کشورهای خارجی برخوردار هستند، اما دستورات سختگیرانه را علیه شهروندان افغانستان به اجرا میگذارند و همین افشاگریها باعث دلسردی هواداران «اندک»شان در افغانستان خواهد شد.
زرمینه پریانی، فعال اجتماعی و از بازداشتشدگان سابق طالبان در پیامی نوشت: «نشر پاسپورتهای دیپلماتیک زنان وابسته به گروه طالبان کار درستی بود، چون در نظام دینی و طبقاتی طالبان، سفر، پاسپورت، عکس گرفتن و تحصیل برای خانوادههایی که قدرت و صلاحیت دارند، «حلال» است، اما برای مردم عادی «حرام» و غیرشرعی.»
او خطاب به طالبان گفت: «از هر زنی که در اتاقهای استخبارات طالبان با دستها و پاهای لرزان عکس گرفتید، او زنی سنتی و فقیر از افغانستان بود؛ زنی که هیچ اختیاری در زیر تفنگ و چهرههای درندهتان نداشتند و هر چه که شما میگفتید، مجبور بودند تن دهند و حتی پاره کردن و نگهداری پاسپورت تا حق سفر را هم بگیرید. من نتوانستم با نام، هویت و شناسنامه خودم سفر کنم و این حق را طالب تروریست از من گرفت. هر زنی که در این چهار سال محروم، تحقیر و سرکوب زندانی و شکنجه شدند، انسان و زن بودند و خانوادهای داشتند و هیچکدامشان نمیخواستند عکسهایشان در دست استخبارات طالبان به تمسخر و به نام مجرم دستبهدست شود.»
داود ناجی، فعال سیاسی، نیز از زاویهای دیگر نوشت: « آیا عکس گرفتن زن و عکس عادی زن را عمومی کردن کار غیر اخلاقی است؟ پس ممنوعیت عکس زن از سوی طالبان کار درستی است. همین را میخواهید بگویید؟ در غیر آن چه دلیلی بر قربانی پنداری زنان طالبان وجود دارد؟ وقتی هدف از آن نشان دادن یک ریاکاری و نشان دادن نیاز عکس در شناسنامه باشد؟»
دیدگاههای انتقادی: «نقض حریم خصوصی زنان»
برخی از منتقدان افغانستان، این اقدام را مصداقی از نقض کرامت انسانی دانستهاند که طالبان در قبال زنان افغانستان انجام میدهد.
ستار سعیدی، روزنامهنگار در صفحه فیسبوکی خود نوشت: «مگر زن جزو وسایل خانه مرد است که در اعتراض به حماقتهای طالبان، بروید عکس همسران آنها را منتشر کنید؟»
عبدالله دانش، نویسنده در یادداشتی برای رسانه «روایت» بیان کرد: «آیا میتوان برای مبارزه با نقض حقوق بشر، دست به عملی زد که خود مصداق نقض حقوق انسانهای دیگر باشد؟ انتشار عکس زنانی که مشخص نیست چه نقشی در تصمیمسازیهای طالبان دارند، خود نقض کرامت زنانه است.»
ظریفه غفاری، شهردار پیشین میدان شهر در افغانستان و فعال سیاسی در واکنش نوشت: «انتشار عکس پاسپورت همسران طالبان، تکرار همان ظلمی است که طالبان علیه زنان افغانستان روا میدارند. استفاده از هویت زنان بهعنوان سلاح، افراطگرایی را نمیکاهد بلکه آن را تقویت میکند. این رفتار، نقض آشکار قوانین بشردوستانه بینالمللی و خیانت به عدالت و حقوق بشر است. مقاومت واقعی در برابر ظلم، باید انسانیت زنان را حفظ کند؛ نه اینکه آنان را به ابزار پیامهای سیاسی تبدیل کند.»
گولد ویلیق، نویسنده ساکن ایالات متحده نیز در واکنش نگاشت: «سارا آدامز اطلاعات بیوگرافیک طالباننشینان خارج از کشور را افشا میکند، اما ظریفه غفاری با واژگان زیبای سازمانهای حقوق بشری، همان مردانی را محافظت میکند که زنان افغان را میزنند، زندانی میکنند و میکشند.»
سارا آدامز نیز در پاسخ نوشت: «آنهایی که در ظاهر حامی حقوق بشرند، همانهایی هستند که در گوش دیپلماتهای آمریکایی نجوا میکنند که طالبان دیگر اجازه نمیدهند القاعده به آمریکا حمله کند. ما در سه روز گذشته همه آنها را افشا کردیم. حالا نوبت شماست که این مارهای خزنده را شناسایی کنید.»
