موارد سرطان روده بزرگ در افراد زیر ۵۰ سال افزایش یافته است.
دانشمندان به نکته مهمی دست یافتهاند که نشان میدهد چرا سرطان روده بزرگ بیش از پیش جوانان را درگیر میکند. قضیه این است که التهاب مزمن بهتدریج بافت روده بزرگ را سفت میکند و شرایطی را رقم میزند که باعث رشد تومور میشود.
دکتر امینا هوآنگ، نویسنده مطالعه حاضر به اپک تایمز گفت: «یافتههای ما بهوضوح نشان میدهند که سفتشدن روده بزرگ از التهاب مزمن نشأت میگیرد.» او هشدار داد که نرخ ابتلا به این بیماری سیر صعودی دارد.
به گفته هوآنگ، توسعه آزمایشهای لازم برای اندازهگیری میزان سفتی روده به شناسایی افراد در معرض خطر و تشخیص ابتلای زودهنگام کمک میکند، همانطور که از کولونوسکوپی برای غربالگری استفاده میشود.
هوآنگ گفت: «بیماران جوان زیادی در مراحل پیشرفته بیماری به کلینیکهای ما مراجعه میکنند.»
ارتباط سفتی بافت روده بزرگ با سرطان
پژوهشگران مرکز پزشکی جنوب غربی تگزاس و دانشگاه تگزاس در دالاس بافت روده ۳۳ بیمار را که به دلیل داشتن تومورهای سرطانی جراحی شده بودند ارزیابی کردند. از این بین، ۱۹ نفر با سرطان روده بزرگ با دوره نهفتگی متوسط دستبهگریبان بودند و ۱۴ نفر با سرطان روده بزرگ زودهنگام دستوپنجه نرم میکردند.
یافتههای آنها که در دسامبر ۲۰۲۵ در مجله علوم پیشرفته انتشار یافت، نشان داد که بافت روده بیماران مبتلا به سرطان زودهنگام به شکل قابلتوجهی سفتتر از بافت روده بیمارانی است که در سنین مرسوم به سرطان مبتلا میشوند.
نمونه بافت بیماران مبتلا به سرطان زودهنگام از وجود اسکار گسترده حکایت داشت.
پژوهشگران در این مطالعه دریافتند که بافت روده بیماران مبتلا به سرطان زودهنگام از کلاژن بیشتری برخوردار بود؛ پروتئینی که در فرایند تشکیل اسکار دخیل است. کلاژن در این نمونهها متراکمتر، بلندتر، بالغتر و صافتر بود که همگی نشانه اسکار هستند.
اسکار باعث سفتترشدن روده بزرگ میشود و بهطور مستقیم بر رفتار سلولهای سرطانی اثر میگذارد. وقتی سلولهای سرطانی روی بافت سفت روده بزرگ رشد میکنند، سریعتر تکثیر شده و بزرگتر میشوند.
علت اسکار به احتمال زیاد همان التهاب مزمن است.
دکتر سابین هازان، متخصص گوارش و مدیرعامل مؤسسه آزمایشات بالینی ونتورا، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت که التهاب مزمن در روده بزرگ به اسکار و سفتشدن بافت روده منجر میشود. او افزود که التهاب مزمن باعث آزادشدن پروتئینهای سیگنالدهنده سلولهای ایمنی میشوند که به تشکیل اسکار دامن میزنند، باعث تولید بیشازحد کلاژن شده و از تجزیه آن جلوگیری میکنند.
دکتر جیسون کورنبلیت، متخصص گوارش درمرکز جاست انسر، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «وقتی روده بزرگ بهطور مکرر ملتهب میشود- به هر علتی اعم از بیماری التهابی روده، تحریک مزمن، عفونت، تغییر رژیم غذایی و غیره- بدن تلاش میکند که ناحیه درگیر را ترمیم کند.» او افزود: «ترمیم روده در کوتاهمدت مؤثر است، اما اگر سیگنال ترمیم متوقف نشود، فرایند ترمیم به شکل افراطی ادامه خواهد یافت.»
افزایش نامعلوم سرطان زودهنگام روده بزرگ
نرخ مرگومیر و ابتلا به سرطان روده بزرگ طی سه دهه گذشته کاهشی بوده است، اما شمار موارد ابتلای پیش از ۵۰ سالگی- که به آن سرطان زودهنگام روده بزرگ میگویند- در سالهای اخیر بهشدت افزایش یافته است.
دکتر راج داسگوپتا، متخصص بیماریهای ریوی، خواب، داخلی و مراقبتهای ویژه و مشاور ارشد پزشکی مرکز اسلیپوپلیس، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت: «عوامل خطر شناختهشده اعم از استعداد ژنتیکی و مواجهه محیطی هم این افزایش قابلتوجه را توجیه نمیکنند.»
داسگوپتا گفت: «به نظرم یک تغییر بزرگ در دیدگاه ما نسبت به خطر ابتلای جوانان به سرطان روده بزرگ شکل گرفته است. یافتهها نشان میدهند که سرطان صرفاً نتیجه عوامل سبک زندگی مدرن اعم از رژیم غذایی نامناسب با غذاهای فرآوریشده و نوشیدنیهای قندی و کمتحرکی- که میکروبیوم روده را دگرگون میکند- نیست.»
پیامدهای مربوط به پیشگیری و غربالگری
یافتهها نشان میدهند که سفتشدن بافت روده بزرگ میتواند نقش مهمی در پیشرفت بیماری داشته باشد و شاید به کشف راهکارهای جدید در حوزه پیشگیری و درمان منجر شود.
هوآنگ گفت: «درحالحاضر پروتکلی برای غربالگری سفتی بافت روده بزرگ نداریم. اما با بررسی عوامل بالینی و اجتماعی دخیل در بیماری میتوانیم جوانان در معرض خطر بالا را شناسایی کنیم. جوانان میتوانند از کولونوسکوپی زودهنگام یا روشهای نوین غربالگری و راهبردهای هدفمند سبک زندگی یا پیشگیری دارویی استفاده کنند.»
التهاب مزمن و سفتشدن بافت روده بزرگ پیشتر به سرطان پستان و پانکراس نسبت داده میشدند. از اینرو، بررسی ارتباط این عارضه با سرطان روده بزرگ منطقی است.
داسگوپتا گفت که این یافتهها «حلقه مفقوده» مهمی را در اختیار ما میگذارند.
عواملی مانند رژیم غذایی، چاقی و مصرف آنتیبیوتیک از مدتها پیش در مظان اتهام قرار داشتهاند، زیرا به التهاب مزمن دامن میزنند. این مطالعه نشان میدهد که التهاب میتواند در سطح بافت به افزایش خطر سرطان کمک کند.
داسگوپتا گفت: «مطالعه ما نشان میدهد که سفتشدن بافت روده بزرگ پیش از ظهور تغییرات محسوس سرطان رخ میدهد.» او افزود که رفتار سلولهای ایمنی بهنحوی تغییر میکند که بدن آسیب میبیند.
کاری که بیماران میتوانند انجام دهند
کورنبلیت میگوید: «نمیتوان تضمین کرد که فیبروز در تمام افراد قابل پیشگیری است، اما تأکید علم پزشکی بر این است که التهاب مزمن خیلی زود تشخیص داده شود و بهطور مؤثر تحت درمان قرار بگیرد.»
او افزود که روند تشخیص زودهنگام به شرح زیر است:
تشخیص و کنترل دقیق بیماری التهابی روده، شامل کولیت اولسراتیو و کولیت کرون برای به حداقل رساندن سطح آسیب.
رسیدگی به عوامل متغیر التهاب اعم از سیگار، چاقی یا بیماریهای متابولیکی، مصرف زیاد الکل، رژیمهای حاوی مواد غذایی کمفیبر و فوقفرآوریشده و خواب نامناسب که همگی شدت التهاب را افزایش میدهند.
توجه به علائم پایدار مانند خونریزی مقعدی، کمخونی ناموجه، اسهال مزمن، کاهش وزن ناخواسته و شکمدرد مداوم. کورنبلیت گفت: «ارزیابی زودهنگام حائز اهمیت است، زیرا التهاب «خاموش» ممکن است مدتها ادامه پیدا کند.»
او تأکید کرد که این مطالعه را بهعنوان یک «پل ارتباطی» میبیند و معتقد است که نمیشود نتایج آن را جایگزین دیدگاه سنتی پزشکان نسبت به علل سرطان زودهنگام روده بزرگ دانست.
به گفته کورنبلیت، عوامل خطر سنتی اعم از رژیم غذایی، چاقی، کمتحرکی، سیگار، الکل، تغییرات میکروبیوم و مواجهه محیطی همچنان مؤثر هستند. او افزود: «دستاورد مطالعه حاضر این است که مسیر قابلقبولی را برای فهم ارتباط بین عوامل مختلف فراهم کرده است.»
کورنبلیت افزود که این یافتهها مجابکننده هستند، «اما قطعی نیستند.»
او گفت: «نمونه مورد مطالعه نسبتاً کوچک است و بافت طبیعیِ همجوار تومور ممکن است نماینده بافت کلی روده بزرگ نباشد.»
