خیلیها کاشت مو را آخرین راهحل برای بازگرداندن موهای ازدسترفته خود میدانند و امیدوارند که یک راهحل سریع و دائمی باشد. اما واقعیت اغلب پیچیدهتر از آن چیزی است که به نظر میرسد.
اینطور تصور کنید که موهای شما همچون بیشه درختان در شیب تپه هستند: در عمل کاشت مو درخت جدیدی کاشته نمیشود، بلکه درختهای سالم از نواحی پرپشت و انبوه به نواحی کمپشت یا بیمو انتقال مییابند.این عمل فرایند دردناکی است و نمیتوانید هر زمان که بخواهید سراغ آن بروید. شما تنها تعداد محدودی درخت دارید و این تعداد بهتدریج کمتر و کمتر میشود.
عمل کاشت موی مدرن از ژاپن رواج پیدا کرد.
دکتر شوجی اوکودا، متخصص پوست ژاپنی، در سال ۱۹۳۹ روش خود را برای کمک به بیمارانی توسعه داد که دچار سوختگی یا آسیبدیدگی پوست سر شده بودند. او در این روش از یک ابزار دستی برای استخراج گرافتهای پوست سر استفاده میکرد و آنها را در بریدگیهای کوچکی که در نواحی طاس سر ایجاد میکرد میکاشت. فولیکولهای پیوندی بهتدریج در جای خود تثبیت میشدند و از نو میروییدند.
اوکودا دریافت که هرچه گرافتها کوچکتر باشند- بهویژه آنهایی که فقط یک فولیکول مو دارند- نتیجه نهایی طبیعیتر خواهد بود.
با اینحال، جنگ جهانی دوم آغاز شد و غربیها تا مدتها از روش پیشگامانه او بیخبر بودند.
نرمن ارنریش، متخصص پوست ساکن نیویورک، در سال ۱۹۵۲ نخستین عمل مدرن کاشت مو را با موفقیت انجام داد. گرافتهایی که او استخراج کرد، بخشهای نسبتاً بزرگی از پوست سر بودند که هرکدام حدود ۴میلیمتر قطر داشتند. از اینرو، موهای کاشتهشده بهصورت دستههای متراکم رشد میکردند و شکل و شمایل طبیعی نداشتند.
این گرافتها اغلب «پلاگ مو» نامیده میشدند، زیرا شبیه موی عروسکهای پلاستیکی بودند. اگر کمی دقت میکردید، متوجه میشدید که موها ریشه مجزا ندارند و همچون دستهای متراکم کاشته شدهاند.
بهرغم شکل و شمایل غیرطبیعی، این روش در آن مقطع به رایجترین گزینه جراحی برای افرادی تبدیل شد که از ریزش شدید مو رنج میبردند.
ارنریش بهعنوان اولین متخصص کاشت موی مدرن در غرب شناخته میشود. نام او نه صرفاً به دلیل موفقیت در عملهای جراحی که به دلیل تشخیص مزیت منحصر به فرد موهای پشت و کناره سر بر سر زبانها افتاد. موهای این نواحی در مقایسه با نواحی دیگر سر معمولاً سالمتر هستند، مقاومت بیشتری در برابر طاسی داشته و بهندرت بعد از کاشت دچار ریزش میشوند.
روشهای کاشت مو به مرور زمان تکامل یافته و اکنون نتایج طبیعیتری ارائه میکنند. سؤالی که مطرح میشود این است که آیا این روش برای شما مناسب است؟ و اینکه چگونه میتوان بهترین نتیجه را به دست آورد؟
دو روش رایج
در جراحی کاشت مو از دو روش اصلی استفاده میشود:
روش اول، کاشت واحد فولیکولی است که به آن تکنیک نواری هم میگویند.در این روش، نوار باریکی از پوست سر که دارای موی سالم است، از ناحیه پشت سر برداشته میشود که ناحیه اهداکننده نام دارد. سپس این نوار با دقت به گرافتهای کوچکتر تقسیم میشود که هرکدام شامل یک تا چهار تار مو هستند. از هر نوار میتوان حدود هزار تا هزار و ۵۰۰ گرافت مجزا به دست آورد که در شکافهای کوچکی که در نواحی طاس سر ایجاد شدهاند، کاشته میشوند.
بعضاً ممکن است بیش از یک نوار از پوست سر برداشته شود. صرفنظر از تعداد نوارهایی که از پوست سر جدا میشوند، ناحیه مربوطه بخیه میخورد و درنهایت جای یک زخم خطی بهجا میماند. در بیمارانی که موهای خیلی کوتاهی دارند، ممکن است جای زخم در پشت سر قابل رؤیت باشد.
روش دوم که کاربرد گستردهای دارد، استخراج واحد فولیکولی است. در این روش از پانچ استفاده میشود تا واحدهای فولیکولی در تعداد بالا به صورت مجزا و مستقیم از پشت و کنارههای سر استخراج شوند.درنهایت، گرافتها در نواحی طاس سر کاشته میشوند.
جای زخم بهجامانده از این روش بسیار کوچک و پراکنده است و معمولاً بعد از بهبودی در موهای بسیار کوتاه نیز قابل رؤیت نخواهد بود.
استخراج و کاشت موفق واحدهای فولیکولی بهنحوی که نتیجه طبیعی به دنبال داشته باشد، مستلزم مهارت و تجربه بالای جراح است.
دکتر جفری اپستین، جراح کاشت و ترمیم مو با ۳۰ سال سابقه، به اپک تایمز گفت: «کاشت واحد فولیکولی با نگاه هنرمندانه نتایج فوقالعادهای خواهد داشت.»
روشهای کاشت و استخراج واحد فولیکولی برای بیماران مختلف مناسب هستند.
کاشت واحد فولیکولی معمولاً به افرادی توصیه میشود که نیاز به کاشت حجم زیادی از مو دارند. دکتر جرمی وتزل، جراح کاشت مو در مرکز موی اندرسون، به اپک تایمز گفت: «با کاشت واحد فولیکولی میتوانید تعداد موی بیشتری بکارید.» در روش کاشت واحد فولیکولی در بلندمدت و با انجام چند عمل میتوانید درمجموع حدود ۱۰ هزار گرافت بکارید، اما این عدد در روش استخراج واحد فولیکولی به حدود ۵ تا ۶ هزار گرافت میرسد.
اگر ریزش مو از ناحیه فرق سر شروع شده باشد، احتمالاً در آینده گسترش خواهد یافت. این افراد ممکن است در آینده به گرافتهای بیشتری نیاز داشته باشند. از اینرو، کاشت واحد فولیکولی کاربرد بیشتری دارد.
حدود ۶۰ درصد از جراحیهای کاشت مو در کلینیک وتزل با روش کاشت واحد فولیکولی و ۴۰ درصد باقیمانده به روش استخراج واحد فولیکولی انجام میگیرد.
وتزل میگوید: «بزرگترین دلیل برای انجام روش استخراج واحد فولیکولی این است که فرد دوست دارد مدل موی بسیار کوتاه داشته باشد.»
بعضاً از هر دو تکنیک بهصورت ترکیبی استفاده میشود. برای نمونه، ممکن است از روش استخراج واحد فولیکولی برای پر کردن یا بهبود جای زخم خطی ناشی از کاشت قبلی استفاده شود.
۵ نکتهای که باید درباره کاشت مو بدانید
۱. کاشت مو برای چه کسانی مناسب است؟
دکتر وتزل میگوید: «همه افراد گزینهی مناسبی برای کاشت مو نیستند.»
افرادی که از ۲۰ سالگی دچار ریزش مو میشوند، نسبت به کسانی که بعداز ۴۰ سالگی دچار ریزش مو شدهاند، به شکلی شدیدتر و سریعتر با پدیده نازک شدن موهای خود مواجه میشوند. در این موارد، اولویت با تثبیت روند ریزش مو به کمک دارو و دیگر روشهای غیر تهاجمی است.
انجام جراحی تنها بعد از دستکم یک تا دو سال درمان پیوسته در نظر گرفته میشود؛ زمانی که اطمینان یابیم ریزش مو به شکل قابلتوجهی کاهش یافته یا متوقف شده است.
برای بیمارانی که بهرغم درمان طولانیمدت همچنان ریزش مو دارند، انجام کاشت پیدرپی واقعبینانه نخواهد بود. با ادامه روند نازک شدن موها تعداد فولیکولهای قابل برداشت به حداقل میرسد.
وتزل گفت: «با انجام جراحیهای بیشتر نمیتوانید پابهپای ریزش مو پیش بروید.»
کیفیت فولیکولهای مو نقش بسزایی در موفقیت کاشت دارد. دکتر راجش راجپوت، جراح کاشت مو، به اپک تایمز گفت که بعضی از بیماران به دلیل عدم برخورداری از فولیکولهای سالم در ناحیه پشت سر نتیجه مطلوبی نمیگیرند.
دکتر مانیش میتال، جراح کاشت موی ساکن لندن و بنیانگذار کلینیک کاشت موی میتال، گفت: «سابقه خانوادگی بیمار نیز باید در نظر گرفته شود.»
اگر پدر، پدربزرگ و عموهای پدری بیمار همگی دچار طاسی شدید بوده و تقریباً تمام موهای خود را از دست داده باشند، احتمال دارد که بیمار نیز دچار طاسی شود. میتال گفت: «در این موارد، فرد اساساً گزینه مناسبی برای کاشت مو نخواهد بود.»
افراد ایدهآل کسانی هستند که ریزش موی ژنتیکی خفیف دارند و بانک موی سالم و پرپشتی در ناحیه پشت سر دارند.
۲. زمانبندی
خیلیها کاشت مو را آخرین راهحل برای بازگرداندن موهای ازدسترفته میدانند. اگر طاسی به مراحل پیشرفته رسیده باشد، یعنی برای کاشت مو و کسب نتیجه مطلوب دیر شده است.
وتزل گفت: «ما معمولاً به این افراد میگوییم که امکان جراحی یا دارو درمانی ندارند، زیرا هیچ کمکی به آنها نخواهد کرد.»
رمز موفقیت، مدیریت زودهنگام ریزش مو و کنترل آن در کوتاهمدت است.
افرادی که به دلیل بیماریهای خودایمنی مانند آلوپسی آرهآتا، لیکنپلانوپیلاریس یا فولیکولیت دکالوانس دچار ریزش شدهاند، نباید تا قبل از درمان اقدام به کاشت مو کنند. مطالعات نشان میدهند که بیماران باید دستکم دو سال فاقد علائم بیماری باشند و سپس به انجام جراحی فکر کنند. حتی در اینصورت نیز ممکن است نتیجه مطلوب نگیرند. از این گذشته، عمل جراحی میتواند خطر عود بیماری را به همراه داشته باشد، زیرا تروما و آسیب ناشی از جراحی ممکن است سیستم ایمنی بدن را بیش از حد تحریک کند.
۳. هیچ راهحلی وجود ندارد که یکبار برای همیشه نتیجه بخش باشد
حتی اگر کاشت مو موفقیتآمیز باشد، بیماران مبتلا به آلوپسی آندروژنتیک باید تا مدتها دارو بخورند تا از باقی موهای طبیعی خود محافظت کنند. موهای کاشتهشده- که از پشت سر برداشته میشوند- در برابر دی هیدروتستوسترون (هورمونی که در طاسی الگوی مردانه باعث تحلیل رفتن فولیکولها میشود) مقاوم هستند و احتمال ریزش آنها کمتر است، اما موهای طبیعی در ناحیه فوقانی سر همچنان در معرض آسیب قرار دارند.
وتزل گفت که اگر دارو نخورید، ممکن است نتیجه کاشت مو خیلی زود از دست برود. این امکان وجود دارد که موهای طبیعی به مرور زمان دچار ریزش شوند و بین موهای طبیعی و موهای کاشتهشده فاصله ایجاد شود.
اگر فیناستراید مصرف کنید، نتیجه کاشت معمولاً حدود ۱۰ سال پابرجا میماند. اکثر بیماران بعد از این مدت نیاز به کاشت مجدد مو خواهند داشت. دکتر میتال میگوید: «برای نمونه، اگر فردی در ۳۰ سالگی نخستین کاشت موی خود را انجام داده باشد، معمولاً در ۴۰ سالگی به جراحی دوم و احتمالاً در ۴۵ سالگی به جراحی سوم- و نهایی- نیاز پیدا میکند.»
پزشکان باتجربه معمولاً در جراحی نخست در استخراج گرافتها زیادهروی نمیکنند، خط رویش مو را بیش از حد پایین نمیآورند و از کاشت متراکم در ناحیه جلوی سر اجتناب میکنند، زیرا این کار باعث میشود که امکان درمان در آینده محدودتر شده و کنترل ریزش موی پیشرونده دشوارتر شود.
۴. چه کسی عمل را انجام میدهد؟
یکی از مهمترین سؤالاتی که باید در انتخاب کلینیک کاشت مو بپرسید این است که «چه کسی عمل جراحی را انجام میدهد؟ پزشک یا تکنسین؟»
در روش کاشت سنتی، یک پزشک معتبر مسئول برداشت و بخیه نوار استخراجی از ناحیه اهداکننده خواهد بود. در مرحله بعد، تکنسین مو- که ممکن است پزشک نباشند- کار برش و کاشت واحدهای فولیکولی را برعهده میگیرد.
در روش استخراج واحدهای فولیکولی که نیازی به برش و بخیه ندارد، برداشت فولیکولها بهصورت مجزا توسط تکنسین انجام میگیرد.
دکتر مارک دائر، مدیر پزشکی مرکز ترمیم موی دائر، به اپک تایمز گفت: «بهترین کار این است که بیمار توسط یک پزشک متخصص در زمینه ریزش یا ترمیم مو معاینه شود.» بعضی از کلینیکها ممکن است در روند جراحی از پزشکان واجد شرایط استفاده نکنند.
میتال گفت که برنامه درمانی کاشت مو باید همیشه توسط یک پزشک متخصص و واجد شرایط انجام بگیرد. او افزود که صنعت ترمیم مو هنوز قوانین درستی ندارد و برنامه درمانی بعضاً توسط افرادی طراحی میشود که صلاحیت پزشکی ندارند.
برخورداری از عناوین یا عضویت در انجمنها لزوماً نشانه مهارت پزشکی نیست. حتی داشتن مدرک رسمی نیز باعث نمیشود که فرد مجاز به کاشت مو باشد. انجمنها و سازمانهای بسیاری با کاشت مو سروکار دارند. به گزارش اتحادیه آمریکایی ریزش مو، بعضی از این انجمنها صرفاً با ثبتنام و پرداخت هزینه مربوطه عضوگیری میکنند. بعضی دیگر نیز صرفاً آموزش میدهند، اما مدرک صادر نمیکنند و فاقد مقررات نظارتی هستند.
انجمن بینالمللی جراحان ترمیم مو معمولاً از استانداردهای بالاتری برخوردار است، زیرا فرایند پذیرش سخت گیرانهتری دارد. پزشکان برای عضویت در این انجمن باید مستندات مربوط به پروندههای جراحی خود راارائه کنند.
راجپوت افزود که حرفهای به نام تریکولوژی وجود دارد که ارتباطی باپزشکی ندارد. تریکولوژی یک مدرک فنی است. افرادی که دیپلم دبیرستان دارند، میتوانند بعد از گذراندن یک دوره ششماهه یا یکساله تریکولوژیست شوند. این افراد میتوانند در زمینه مراقبت از پوست و مو به شما مشاوره دهند، اما اجازه تشخیص بیماری یا تجویز دارو ندارند.
تصاویر قبل و بعد از کاشت ممکن است تفاوت قابلتوجهی داشته باشند و نشان دهند که فرد از طاسی شدید به سری پر از مو رسیده است. اما در این تصاویر هیچ اشارهای به پیچیدگی و زمانبر بودن فرایند کاشت نمیشود. وتزل گفت: «هرگز نمیگویند تصویر بیمار نتیجه یک جراحی است یا چهار جراحی.»
بعضی از کلینیکها مدعی هستند که میتوانند هر جلسه ۵ هزار گرافت بکارند، اما وتزل میگوید این جراحی سازو کار گستردهای دارد و تنها تعداد محدودی از کلینیکها توانایی انجام آن را دارند. وتزل عملهای کوچکتر و قابل کنترلتر را ترجیح میدهد و معمولاً در هر جلسه حدود ۲ هزار و ۵۰۰ گرافت میکارد.
۵. نتیجه کاشت چه زمانی قابل رؤیت خواهد بود؟
مشاهده نتیجه نهایی بعد از کاشت مو ممکن است تا یک سال به طول بیانجامد.
موهای قدیمی در فولیکولهای پیوندی در ماههای نخست بعد از جراحی میریزند. در این مرحله ممکن است موهای شما نازکتر از قبل به نظر برسند، اما این مسئله کاملاً طبیعی است.
به گزارش آکادمی پوست آمریکا، بیشتر بیماران بین ۶ تا ۹ ماه بعد از کاشت با بهبود قابلتوجه تراکم موهای خود مواجه میشوند. موهای جدید یکباره رشد نمیکنند، بلکه بهتدریج ظاهر میشوند.
استراحت کافی بعد از جراحی بسیار حائز اهمیت است. دوره نقاهت کاشت واحد فولیکولی بهدلیل برشهای بزرگتر و بخیههایی که دارد، معمولاً حدود دو هفته زمان میبرد. از اینرو، باید از قبل برنامهریزی کنید و مرخصی بگیرید. دوره نقاهت بعد از روش استخراج واحد فولیکولی معمولاً کوتاهتر است، اما باید دستکم یک هفته برای استراحت در نظر بگیرید.
عوارض و خطرات احتمالی کاشت مو شامل خارش، تورم پیشانی، التهاب فولیکولها، تشکیل زخمهای برجسته در روش کاشت واحد فولیکولی، عفونت و ریزش گرافتها هستند.
مراقبتهای بعد از کاشت
چند نکته و راهکار وجود دارد که به تسریع روند بهبودی کمک میکنند:
در چند روز نخست هر ۲ تا ۳ ساعت یکبار به مدت ۲۰ دقیقه روی پیشانی خود کمپرس یخ بگذارید. این روش ناحیه کاشت را خنک نگهمیدارد و عروق خونی را منقبض میکند و بدین ترتیب شدت تورم و کبودی را به حداقلمیرساند.
در هفته نخست باید زیر سرتان را به اندازه ۱۵ تا ۳۰ درجه در حین استراحت یا خواب بلندتر کنید. این روش به کاهش تورم پوست سر و پیشانی کمک میکند.
با تأیید پزشک میتوانید چند روز بعد از جراحی موهای خود را با شامپوی ملایم کودکان شستوشو دهید. از قرار گرفتن زیر دوش پرهیز کنید، زیرا فشار آب ممکن است برای پوست در حال بهبودی مضر باشد.
فولیکولهای پیوندی در دو هفته نخست هنوز تثبیت نشدهاند و نیاز به مراقبت ویژه دارند. از فعالیتهایی مانند شانه زدن، ماساژ دادن پوست سر یا استفاده از کلاههای تنگ که ممکن است باعث جابهجایی یا آسیبدیدگی فولیکولها شوند اجتناب کنید. در این مدت از فعالیتهایی که باعث تعریق زیاد یا تحرک شدید میشوند بپرهیزید.
برای ریکاوری بهتر و افزایش شانس موفقیت دستکم در روزهای منتهی به کاشت و بعد از آن از مصرف سیگار و نوشیدنیهای الکلی پرهیز کنید. مصرف سیگار و الکل بهطور مستقیم بر نتیجه کاشت اثر میگذارند. نیکوتین باعث انقباض عروق خونی کوچک میشود که وظیفه انتقال اکسیژن و مواد مغذی به فولیکولها را برعهده دارند. کاهش جریان خون نیز میتواند روند ترمیم فولیکولها را مختل کند.
الکل با تولید کلاژن و رشد عروق خونی جدید تداخل پیدا میکند؛ دو عاملی که برای التیام زخمها ضروری هستند. از این گذشته، مصرف الکل میتواند باعث افت عملکرد پلاکتها شود و خطر لخته شدن خون را دوچندان کند که ممکن است باعث خونریزی بیشتر در حین عمل شود و احتمال کاشت موفق را به حداقل برساند.
کاشت مو آنطور که تصور میشود راحت نیست. این فرایند مستلزم معاینه دقیق پزشکان باتجربه، داشتن اطلاعات کافی و تصمیمگیری آگاهانه بیمار است. نرخ موفقیت در کاشت مو بسیار بالاست، اما هرکدام از این موفقیتها شرایط و ضوابط خاص خود را دارند.
