گیاهان دارویی و درمان طب سنتی چینی در کنار نوشیدن آب کافی و رژیم غذایی سالم به شادابی بیشتر پوست کمک میکنند و چهرهتان را جوان نگهمیدارند.
پدر کانی چن هشتاد سال داشت و دستگاه گوارش او دیگر مثل گذشته کار نمیکرد. شکم او بالا آمده بود و لکههای پیری صورتش بیش از همیشه به چشم میآمدند.
چن، مدیر کلینیک طب سنتی چینی جینگهه، در برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، گفت: «پدرم خوب میخوابید و غذای چرب هم نمیخورد، اما دستگاه گوارش او دیگر مثل گذشته کار نمیکرد.»
چن برای بهبود عملکرد رودههای پدرش از طب سنتی چینی کمک گرفت. دو هفته گذشت و شکم پدرش کوچکتر شد و لکههای پیری صورتش کمتر به چشم میآمدند.
او از سال ۲۰۱۹ توجه ویژهای به گوارش و سوختوساز خود داشته است. پدرش حالا شش سال مسنتر شده است، اما ککومکها و لکههای زرد مایل به قهوهای صورتش کمرنگتر شدهاند.
چن گفت: «وقتی مواد زائد را از رودههایتان خارج میکنید، لکهها و ناهنجاریهای پوستی صورت بهشکل قابلتوجهی کاهش مییابند.»
تجربه پدر چن از کارکرد طب سنتی چینی حکایت دارد: کیفیت پوست میتواند آینه وضعیت درون بدن باشد.
پژوهشگران اینروزها درحال بررسی شکل دیگری از این ارتباط هستند که به محور روده و پوست معروف است.
چرا روده و پوست در طب سنتی چینی با هم ارتباط دارند؟
براساس طب سنتی چینی، اندامهای ما صرفاً در وظیفهای که دارند خلاصه نمیشوند، بلکه بخشی از یک سازوکار بههمپیوسته تلقی میشوند. میگویند ریه بر پوست «حکمرانی میکند» و ریه و روده بزرگ هم ارتباط تنگاتنگی با هم دارند.
رنگ و ظاهر پوست میتواند نشانهای از وضعیت اندامهای داخلی بدن باشد. علائم دفع نامناسب مواد زائد و شرایطی که در طب سنتی چینی از آنها با عنوان خشکی، گرمی یا رطوبت روده یاد میشود، بعضاً در پوست نمایان میشوند.
از اینرو، برای درمان این مشکلات باید به فکرِ احیای تعادل کلی بدن باشیم و به ازبینبردن لکههای پوستی اکتفا نکنیم. روند درمان بسته به وضعیت افراد با رفع گرمی و رطوبت، تقویت طحال، تغذیه خون و آبرسانی به رودهها انجام میگیرد.
پزشکی مدرن دیدگاه متفاوتی درخصوص ارتباط روده و پوست دارد، اما پژوهشها بیش از همیشه از ارتباط متقابل روده و پوست حکایت دارند.
میکروبیوم روده متابولیت تولید میکند و با دستگاه ایمنی و سامانه نورواندوکرین تعامل دارد؛ فرایندی که بر التهاب، تنش اکسایشی و عملکرد سد محافظ پوست اثر میگذارد. یک مطالعه مروری در سال ۲۰۲۵ با موضوع پیری پوست انجام گرفته که محور روده و پوست را بهعنوان یکی از عوامل دخیل در پیری معرفی میکند.
مطالعه مروری دیگری بر اسیدهای چرب کوتاهزنجیر تمرکز داشت؛ ترکیباتی که در پی تخمیر فیبر خوراکی توسط باکتریهای روده تولید میشوند. این ترکیبات بر التهاب، پیامرسانی ایمنی، تنش اکسایشی و عملکرد سد محافظ پوست اثر میگذارند.
این یافتهها نشان نمیدهند که یبوست باعث ایجاد لکههای پیری میشود یا پاکسازی روده میتواند رنگدانههای پوست را ترمیم کند. لکههای پیری با افزایش سن و قرار گرفتن در معرض پرتوهای فرابنفش ارتباط مستقیم دارند. با اینحال، تحقیقات نوظهور درباره ارتباط روده و پوست با دیدگاه طب سنتی چینی درخصوص ارتباط پوست و دستگاه گوارش همخوانی دارند.
یک ترکیب سنتی برای رفع افت عملکرد روده
سالمندان اغلب با وضعیتی دستوپنجه نرم میکنند که متخصصان طب سنتی چینی به آن «خشکی روده» میگویند. افزایش سن بهواسطه کاهش تحرک روده، مصرف ناکافی مایعات، تغییر رژیم غذایی، مصرف دارو و عوامل دیگر به یبوست دامن میزند.
چن برای بیماران خود مازیرِنوان یا قرص شاهدانه تجویز میکند؛ ترکیبی سنتی که از دیرباز برای رفع یبوست به کار گرفته میشود.
این ترکیب در تحقیقات بالینی مدرن هم مورد بررسی قرار گرفته است.
پژوهشگران در یک کارآزمایی تصادفی کنترلشده که ۲۹۱ نفر در آن حضور داشتند و از یبوست رنج میبردند، دو گروه مختلف را با استفاده از مازیرِنوان و دارونما مقایسه کردند. هشت هفته گذشت و ۶۸ درصد از داوطلبان گروه مازیرِنوان بهبود پیدا کردند، اما میزان بهبودی در داوطلبان گروه دارونما ۳۳ درصد بود.
یک مطالعه مروری نظاممند در سال ۲۰۲۱ با بررسی هفده کارآزمایی که هزار و ۶۸۱ نفر در آن حضور داشتند، نشان داد که مازیرِنوان در مقایسه با دارونما باعث افزایش دفعات اجابت مزاج و دفع کامل مدفوع میشود و نرخ بهبودی را بالاتر میبرد.
چن داروهای گیاهی را متناسب با شرایط بیماران تغییر میدهد و گاهی از آنجلیکا (سنبل خطایی) استفاده میکند که براساس طب سنتی به تغذیه و بهبود گردش خون کمک میکند.
از آنجا که ترکیبات گیاهی ممکن است با داروها تداخل پیدا کنند یا با بعضیها سازگار نباشند، بهتر است قبل از شروع مصرف با یک متخصص مشورت کنید.
نوشیدنی صبحگاهی برای پاکسازی بدن
چن پوستی لطیف و روشن دارد و میگوید سلامت پوست او از عملکرد رودههایش نشأت میگیرد. او هرروز صبح یک لیوان «لاته سبز» خانگی مینوشد.
لاته سبز (اسموتی سبزیجات نمکی)
مواد لازم
- یک تا دو مشت سبزی مانند برگ سیبزمینی شیرین، گلکلم، اسفناج، کلمبرگ، بروکلی یا کلمبرگ چینی
- ۳ تا ۴ برش زنجبیل تازه
- نصف تا یک پیمانه آب گرم
- یک قاشق چایخوری روغن زیتون (اختیاری)
- یک مشت مغزیجات مانند گردو، بادام یا بادام هندی (اختیاری)
طرز تهیه
- سبزیجات را بهطور کامل بشویید.
- قابلمه را پر از آب کنید و بگذارید بجوشد. سبزیجات را برای مدت کوتاهی در آب جوش بگذارید تا نرم شوند. مراقب باشید که سبزیجات رنگ و لعاب خود را از دست ندهند.
- آب سبزیجات را بگیرید و بگذارید اندکی خنک شود.
- سبزیجات پخته و زنجبیل را داخل مخلوطکن بریزید.
- نصف پیمانه آب گرم اضافه کرده و مواد را مخلوط کنید تا یکدست شوند. درصورت نیاز آب بیشتری اضافه کنید تا به غلظت دلخواهتان برسید.
- درصورت تمایل میتوانید از روغن زیتون یا مغزیجات برای بهرهبردن چربیهای مفید استفاده کنید. مواد را دوباره مخلوط کنید.
- نوشیدنی را بهصورت گرم یا در دمای محیط سرو کنید.
دستتان در این دستور باز است و میتوانید از هرنوع سبزیجاتی که در یخچال دارید استفاده کنید. پکتین موجود در سبزیجات باعث سیری میشود و رودهها را به حرکت میاندازد. چن لاته سبز خود را برای پاکسازی کامل به همراه قرص شاهدانه مصرف میکند.
براساس طب سنتی چینی، سبزیجات طبع سرد دارند. خانمها باید سبزیجات را بهخوبی بپزند و به آنها زنجبیل اضافه کنند تا طبع گرم و متعادل پیدا کنند.
چن علاوه بر لاته سبز از ترکیب سنتی «عصاره لاکپشت و شاخ گوزن» هم استفاده میکند. این مکمل سلامتی که از عصاره پوسته لاکپشت و شاخ گوزن تهیه میشود، باعث افزایش تولید کلاژن شده و به تغذیه پوست کمک میکند. مطالعات نشان دادهاند که این ترکیب خواص آنتیاکسیدانی دارد و از استخوانها و مفاصل محافظت میکند.
چن یکبار در حین ورزش دچار شکستگی شد و بعد از مرخصی هرروز از این ترکیب استفاده میکرد. سه ماه بعد بهبود یافت و توانست در مسابقه ماراتن شرکت کند که نشان میداد کاملاً بهبود پیدا کرده است. او همچنان این ترکیب را بهعنوان یک مکمل روزانه برای حفظ سلامتی مصرف میکند.
دمنوش سهگیاه برای رفع لکههای تیره
یکی دیگر از روشهای مقابله با لکههای پیری این است که تولید ملانین را مهار کنید. چن از دمنوش سه گیاه دارویی پرکاربرد و ساده برای جلوگیری از تبدیل تیروزیناز به ملانین استفاده میکند.
ترکیبات لازم
- ۳ گرم ریشه جینسنگ، ریشه شیرینبیان و برگ توت
- ۴.۵ یمانه آب
طرز تهیه
مواد را درون قابلمه بریزید و آب را به جوش بیاورید. سپس زیر شعله را کم کنید و بگذارید بهمدت ۵ دقیقه بجوشد. قابلمه را از روی حرارت بردارید و ۲۰ دقیقه منتظر بمانید تا دم بکشد. همچنین میتوانید مواد اولیه را خرد کنید، داخل کیسه بریزید و با آب جوش دم کنید.
فواید
- ریشه جینسنگ: به تقویت چی کمک میکند، سرعت پیشرفت پیری را میگیرد و سوختوساز بدن را بهبود میبخشد.
- ریشه شیرینبیان: خواص ضدالتهابی و تسکیندهنده دارد. شیرینبیان وحشی بهترین گزینه است. مطالعات نشان دادهاند که عصاره شیرینبیان خواص آنتیاکسیدانی دارد و با مهار تیروزیناز باعث کاهش تولید ملانین میشود.
- برگ توت: نقش قابلتوجهی در روشنشدن پوست و جلوگیری از تولید ملانین دارد.
طب سوزنی و روش سوزن آتشین
چن تغییر رنگدانههای پوست را از بیرون برطرف میکند.
او در نواحی مسطح بدن از سوزنهای ظریف در ناحیه آسیبدیده استفاده میکند؛ روشی که به آن میکرونیدلینگ میگوید. براساس طب سنتی چینی، این کار به افزایش گردش خون در ناحیه آسیبدیده و ترمیم آن کمک میکند.
اگر فرایند درمان با طب سوزنی همراه شود، لکههای پوستی ظرف مدت یک تا دو هفته کمرنگ میشوند و چینوچروکهای پوست هم بهبود مییابند.
چن برای لکههای برجسته چن از روش سوزن آتشین استفاده میکند. در این روش باید سوزنهای مخصوص را گرم کنید و برای مدت کوتاهی روی ضایعه مورد نظر بگذارید. این کار با ایجاد یک آسیب جزئی و کنترلشده باعث میشود ناحیه آسیبدیده دلمه ببندد و بهطور طبیعی از پوست جدا شود.
نباید هرضایعه برجسته یا متفاوتی را بهطور خودکار به لکههای پیری نسبت داد.
اگر لکه جدیدی روی پوستتان ایجاد شده که تغییر شکل و تغییر رنگ میدهد، شکل نامنظم دارد، خونریزی میکند، میخارد یا غیرعادی به نظر میرسد، باید قبل از درمان به متخصص پوست مراجعه کنید تا احتمال سرطان پوست یا بیماریهای دیگری منتفی شود.
فراتر از پوست
دیدگاه و چارچوب طب سنتی چینی و پژوهشهای مدرن درباره ارتباط روده و پوست با هم تفاوت دارد و نباید آنها را مثل هم بدانیم. طب سنتی چینی از رطوبت، گرمی، چی و خون میگوید، اما پژوهشگران مدرن به میکروبها، متابولیتها، مسیرهای ایمنی و تنش اکسایشی توجه دارند.
با اینحال، هردو رویکرد این پرسش را مطرح میکنند که آیا اتفاقات درون بدن بر سلامت پوست اثر میگذارند یا خیر.
پژوهشگران تمام احتمالات را بررسی میکنند. مطالعات مروری درباره محور روده و پوست نشان میدهند که میکروبهای روده و ترکیبات حاصل از فعالیت آنها بر التهاب، سیستم ایمنی، تنش اکسایشی و دیگر فرایندهای مرتبط با سلامت و پیری پوست اثر میگذارند.
این بدان معنی نیست که «سموم» انباشته در روده به شکل لکههای پیری ظاهر میشوند. همچنین شواهد قابلاطمینانی وجود ندارد که نشان دهد بهبود حرکات روده میتواند لکههای ناشی از افزایش سن را از بین ببرد.
اما چن بر نکته مهمتری تأکید دارد که در تحقیقات مدرن هم روزبهروز بیشتر مورد توجه قرار میگیرد: مراقبت از پوست به چیزی فراتر از درمان سطحی نیاز دارد.
اجابت مزاج منظم، داشتن رژیم غذایی سرشار از فیبر، تأمین آب کافی، محافظت از پوست در برابر پرتوهای فرابنفش و مراجعه به پزشک برای بررسی تغییرات مشکوک همگی در سلامتِ دوران پیری دخیل هستند.
