شکل پاستوریزهشده باکتری آکرمانسیا به حفظ پاسخدهی بدن به انسولین کمک کرد، اما پژوهشگران هنوز مطمئن نیستند این مکمل در چه افرادی مؤثرتر است و تأثیر آن چقدر ماندگاری دارد.
کاهش وزن چالشبرانگیز است، اما حفظ وزن ازدسترفته بهمراتب دشوارتر است. یک کارآزمایی جدید نشان داد که مصرف مکمل حاوی باکتری پاستوریزهشده آکرمانسیا، میزان بازگشت وزن ازدسترفته را حدود ۲ کیلوگرم کاهش میدهد.
بازگشت وزن پس از کاهش وزن مسئلهای جدی است و نمیتوان آن را صرفاً به ضعف اراده نسبت داد. ایمی رایکلت، عصبپژوهی که تأثیر رژیم غذایی بر تنظیم اشتها و عملکرد مغز را بررسی میکند، به اپک تایمز گفت: «بازگشت وزن صرفاً نتیجه ناتوانی در کنترل رفتار نیست. این پدیده تا حدی نتیجه سازوکار زیستی بدن است که در طول تکامل شکل گرفته تا از بدن در برابر کاهش ذخایر انرژی محافظت کند.»
وقتی وزن کم میکنید، بدن برای حفظ وزن جدید به کالری کمتری نیاز دارد. با اینحال، تغییراتی که در نحوه کالریسوزی و تنظیم اشتها رخ میدهند، باعث افزایش احساس گرسنگی شده و حفظ وزن ازدسترفته را دشوارتر میکنند؛ حتی اگر فرد همچنان به عادتهای سالم خود پایبند باشد. این عوامل درمجموع احتمال بازگشت وزن را افزایش میدهند.
یافتههای پژوهشی
پژوهشگران در این کارآزمایی تصادفی که در نشریه نیچر مدیسین منتشر شد، ۹۰ داوطلب بزرگسال را که با اضافهوزن یا چاقی دستوپنجه نرم میکردند بررسی کردند. داوطلبان با پیروی از یک رژیم غذایی کمکالری، دستکم ۸ درصد از وزن بدن خود را کاهش دادند. آنها سپس بهمدت ۲۴ هفته، بدون محدودیت کالری و با پیروی از یک رژیم غذایی سالم، روزانه از مکمل حاوی آکرمانسیا موسینیفیلا یا دارونما استفاده کردند. آکرمانسیا موسینیفیلا جزو باکتریهای طبیعی روده انسان بهشمار میرود.
افرادی که مکمل مصرف کرده بودند، بهطور میانگین ۱.۲ کیلوگرم از وزن ازدسترفته خود را دوباره به دست آوردند. این میزان در گروه دارونما ۳.۲ کیلوگرم بود.
افرادی که مکمل مصرف کرده بودند، علاوه بر بازگشت وزن کمتر توانستند میزان حساسیت به انسولین را ثابت نگهدارند؛ امری که باعث شد بدن آنها در پاسخدهی به انسولین- هورمونی که به انتقال قند خون به سلولها و تأمین انرژی کمک میکند- عملکرد بهتری داشته باشد.
چه چیزی آکرمانسیا را متمایز میکند؟
آکرمانسیا موسینیفیلا در لایه مخاطی محافظ روده زندگی میکند و از موسین- ماده اصلی تشکیلدهنده این لایه- تغذیه میکند. جوزف پتروسینو، پژوهشگر میکروبیوم، میگوید: «آکرمانسیا موسینیفیلا به سد محافظ روده نزدیک است و ممکن است سیگنالهایی ارسال کند که بر سیستم ایمنی و دیگر نقاط بدن اثر بگذارند.»
مکمل مورد استفاده در این پژوهش از نظر شکل و ترکیب غیرمعمول بود. برخلاف پروبیوتیکهای رایج که حاوی باکتریهای زنده هستند، در این مکمل از شکل پاستوریزهشده آکرمانسیا موسینیفیلا استفاده شده بود. پژوهشگران باکتریها را حرارت داده بودند تا دیگر زنده نمانند.
پژوهشها نشان میدهند پروتئینی که روی سطح این باکتریها قرار دارد، در برابر حرارت مقاوم بوده و ممکن است به محافظت از پوشش داخلی روده کمک کند. حتی شماری از مطالعات حیوانی نشان دادهاند که آکرمانسیای پاستوریزهشده در بهبود برخی از شاخصهای سلامت متابولیکی، عملکرد بهتری نسبت به باکتریهای زنده داشته است.
پتروسینو، که در هیئت مشاوران شرکت جارو فرمولاز عضویت دارد، به اپک تایمز گفت: «این باکتریهای غیرفعال که پستبیوتیک نامیده میشوند، ممکن است بدون نیاز به زنده ماندن یا تکثیر در روده هم برای بدن مفید باشند.»
آکرمانسیا چگونه از بازگشت وزن جلوگیری میکند؟
پژوهشگران هنوز نمیدانند آکرمانسیا چگونه عمل میکند.
پژوهشگران در بافت چربی افرادی که مکمل مصرف کرده بودند، به ژنهایی برخوردند که باعث کاهش التهاب و بهبود حساسیت به انسولین میشوند. با اینحال، هنوز معلوم نیست این تغییرات به کاهش بازگشت وزن ازدسترفته کمک کردهاند یا صرفاً در پی آن رخ دادهاند.
سرنخ دیگری هم وجود دارد. به نظر میرسد داوطلبانی که پیش از پژوهش آکرمانسیای کمتری در روده خود داشتند، پس از مصرف مکمل وزن کمتری به دست آوردند و از نظر سلامت متابولیکی وضعیت بهتری داشتند. این موضوع نشان میدهد که میزان آکرمانسیای موجود در روده بر میزان اثربخشی مکمل تأثیر میگذارد.
پرسشهایی که هنوز بیپاسخ ماندهاند
این کارآزمایی کوچک بود و تنها شش ماه به طول انجامید. همچنین تمام داوطلبان از طریق رژیم غذایی کمکالری وزن کم کرده بودند. از اینرو، سه پرسش اساسی همچنان بیپاسخ ماندهاند.
آیا این مکمل در کنار دیگر روشهای کاهش وزن هم مؤثر است؟
افرادی که از طریق جراحی چاقی یا با مصرف داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون-۱ وزن کم کرده بودند، در این پژوهش بررسی نشدند.
این مسئله بهویژه برای افرادی اهمیت دارد که مصرف سماگلوتاید و تیرزپاتاید را متوقف میکنند؛ داروهایی که بر هورمونهای مرتبط با اشتها و احساس سیری اثر میگذارند. رایکلت در اینباره میگوید: «این مسئله جای امیدواری دارد، اما هنوز زود است که بگوییم مصرف مکمل آکرمانسیا پس از قطع داروهای آگونیست گیرنده پپتید شبهگلوکاگون-۱ از بازگشت وزن ازدسترفته جلوگیری میکند.»
آیا تأثیر مکمل ماندگار است؟ پتروسینو خواستار انجام کارآزماییهای مستقل با گروههای بزرگتر و متنوعتر شد و افزود که داوطلبان باید دستکم یک سال پیگیری شوند. در این مطالعات باید بررسی شود که قطع مصرف مکمل چه پیامدهایی دارد.
آیا شواهد موجود بهطور مستقل تأیید شدهاند؟ خیر. شرکت آکرمانسیا هزینه این کارآزمایی را تأمین کرده و مکمل و دارونمای مورد نیاز را در اختیار پژوهشگران قرار داده است. برخی از پژوهشگران از ارتباط مالی خود با این شرکت خبر دادند. این مسئله لزوماً اعتبار نتایج را زیر سؤال نمیبرد، اما نشان میدهد که تکرار این پژوهش زیر نظر گروههای مستقل اهمیت دارد.
جمعبندی
تا زمانی که نتایج مطالعات بزرگتر و مستقل منتشر نشوند، بهتری راهکار برای حفظ وزن ازدسترفته همچنان همان روشهای شناختهشده قبلی هستند: تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم، اصلاح رفتاری و درصورت لزوم درمان پزشکی.

















