سقوط ناگهانی ژانگ یوشیا، نایبرئیس کمیسیون قدرتمند نظامی مرکزی چین، به تشدید تدابیر امنیتی در سراسر پکن انجامیده و گمانهزنیها درباره افزایش بیثباتی در نیروهای مسلح حکومت چین را تقویت کرده است.
ژانگ، یکی از عالیرتبهترین افسران ارتش آزادیبخش خلق، طی روزهای اخیر بهطور رسمی بهعنوان فردی که «تحت تحقیق» قرار گرفته معرفی شد. همزمان، لیو ژنلی، عضو کمیسیون نظامی مرکزی که ریاست اداره ستاد مشترک این کمیسیون را نیز بر عهده دارد، تحت تحقیق اعلام شده است. با این حال، جزئیات مربوط به کنار گذاشته شدن ژانگ همچنان مبهم مانده؛ موضوعی که با رویه دیرینه حزب کمونیست چین در کنترل شدید اطلاعات درباره کشمکشهای درونی قدرت همخوانی دارد.
بازداشت در داخل مقر فرماندهی نظامی
یک منبع مطلع از درون ارتش چین به اپک تایمز گفته است که ژانگ درست پیش از آغاز یک نشست داخلی در مقر کمیسیون نظامی مرکزی در پکن، در همان محل بازداشت و منتقل شد. به گفته این منبع، تمهیدات امنیتی محل از پیش تغییر داده شده بود.
این منبع افزود ژانگ در زمان بازداشت مسلح نبوده و مقاومتی نشان نداده است. تیم حفاظت شخصی او ماهها پیش جابهجا شده بود و در روز برگزاری نشست نیز به محافظانش دستور داده شد خارج از سالن کنفرانس بمانند.
به گفته این منبع، هنگام بازداشت ژانگ، درگیری فیزیکی کوتاهی میان نیروهای حاضر در محل و تیم حفاظتی او رخ داد؛ اما خود ژانگ مقاومتی نکرد و بهسرعت از محل خارج شد. حزب کمونیست چین تاکنون جز اعلام کوتاه آغاز تحقیق، جزئیات رسمی دیگری منتشر نکرده است.
اپک تایمز اعلام کرده است که امکان راستیآزمایی مستقل روایت این منبع را نداشته است.
ناپدید شدن و سقوط
تصاویر تلویزیون دولتی چین نشان میدهد ژانگ آخرین بار در ۱۲ ژانویه (۲۲ دی) در رسانههای رسمی دیده شده؛ زمانی که در پنجمین نشست عمومی کمیسیون مرکزی بازرسی انضباطی حزب کمونیست چین حضور داشت. لیو نیز در همان روز در این نشست حاضر بود.
پس از آن، هر دو نفر از انظار عمومی ناپدید شدند؛ پیش از آنکه حکومت چین بهطور رسمی پاکسازی آنها را تأیید کند.
به گفته منبع مطلع، تحقیقات درباره ژانگ و لیو برای چندین ماه بهصورت محرمانه انجام شده بود. زمانی که رهبری عالی حزب کمونیست چین تصمیم گرفت علیه آنها اقدام کند، این پرونده در داخل حکومت بهعنوان موضوعی با «مسائل جدی سیاسی» طبقهبندی شده بود؛ از جمله اتهاماتی مانند «انحراف از رهبری مرکزی» و «دست داشتن در فعالیتهای تجزیهطلبانه.»
چنین ادبیاتی نشان میدهد اتهامات مطرحشده فراتر از فساد مالی است و به مسئله وفاداری سیاسی مربوط میشود؛ اتهامی بسیار حساس در دوران شی جینپینگ که بارها بر اطاعت مطلق در درون ارتش تأکید کرده است.
پکن در وضعیت هشدار بالا
پس از اعلام رسمی بازداشت ژانگ، به گفته ساکنانی که با اپک تایمز گفتوگو کردهاند، سطح تدابیر امنیتی در سراسر پکن بهطور محسوسی افزایش یافته است.
چند نفر گفتهاند نیروهای پلیس و افراد مسلح در امتداد خیابانهای اصلی، از جمله خیابان چانگآن که از کنار ساختمانهای مهم دولتی میگذرد، بهطور گستردهتری مستقر شدهاند. همچنین گزارشهایی از بازرسی مدارک هویتی هم در سطح خیابانها و هم در داخل ایستگاههای مترو منتشر شده است.
شی، یکی از ساکنان پکن که بهدلیل ترس از پیامدها تنها نام خانوادگی خود را بیان کرده، گفت: «فضا بهوضوح امنیتیتر شده است. هر چند قدم یک نگهبان دیده میشد. تعداد مردم و خودروها کمتر از حالت عادی بود و همهچیز متشنج به نظر میرسید.»
او همچنین اشاره کرد که برخی از مقامهای ارشد حزب کمونیست چین اخیراً از انظار عمومی غایب بودهاند؛ موضوعی که بر ابهامها افزوده است.
او گفت: «اینکه دقیقاً چه کار میکنند، واقعاً کسی از بیرون راهی برای دانستن آن ندارد.»
ساکنان دیگر نیز گزارش دادهاند که در برخی خیابانهای اصلی دارای ساختمانهای دولتی، سربازان مسلح مستقر شدهاند؛ هرچند اختلال گستردهای در ترافیک مشاهده نشده است.
در شبکههای اجتماعی چین، برخی کاربران گزارش دادهاند که در روزهای ۲۵ و ۲۶ ژانویه (۵ و ۶ بهمن)، مقامها در برخی محلهها بررسیهای متمرکزی درباره وضعیت ثبت ساکنان واحدهای اجارهای انجام دادهاند. مسافران مترو نیز از بازرسی کارتهای شناسایی توسط پلیس و گشت سگهای پلیس در سالنهای ایستگاهها خبر دادهاند. هرچند بیشتر آنها گفتهاند رفتوآمد روزانه بهطور جدی مختل نشده؛ اما بسیاری تأکید کردهاند شمار نیروهای امنیتی بهطور محسوسی بیشتر از حالت معمول بوده است.
پیامدها در درون ارتش
یک منبع نزدیک به ارتش به اپک تایمز گفته است این جابهجایی ناگهانی نشاندهنده آشفتگی ساختاری عمیقتری در ارتش آزادیبخش خلق است و میتواند پیامدهای گستردهای به همراه داشته باشد.
این منبع گفت: «حکومت حزب کمونیست چین در یک دوره گذار قرار دارد؛ اما این گذار مثبت نیست. به سمت گشایش بیشتر حرکت نمیکند، بلکه یک عقبگرد آشکار است.»
به گفته این منبع، ژانگ و لیو دههها در سمتهای ارشد نظامی خدمت کردهاند و نفوذ آنها فراتر از رأس هرم قدرت امتداد دارد؛ نفوذی که از طریق شبکههای انتصاب و حمایت شکلگرفته در طول زمان ایجاد شده است.
او افزود: «این فقط جایگزینی چند نفر در سطوح بالا نیست. این روند میتواند یک زنجیره کامل از نیروها را تحت تأثیر قرار دهد. افسران از سطح گردان به بالا ممکن است همگی مشمول بازبینی یا کنار گذاشته شدن شوند.»
به گفته این منبع، حتی افسرانی که هرگز بهطور مستقیم با ژانگ یا لیو کار نکردهاند نیز ممکن است آینده شغلیشان تحت تأثیر قرار گیرد؛ زیرا سوابق حرفهای آنها اغلب از طریق محلهای خدمت مشترک، توصیهنامهها یا مسیرهای ارتقا به یکدیگر مرتبط است.
این منبع گفت: «وقتی طبقهبندی سیاسی تغییر میکند، افراد در سطوح پایینتر ناگزیر درگیر میشوند؛ دستکم آینده شغلی آنها دوباره مورد ارزیابی قرار میگیرد.»
به گفته او، در کوتاهمدت این وضعیت احتمالاً به تشدید انضباط و افزایش مطالبه اطاعت در درون ارتش منجر میشود؛ اما در بلندمدت هنوز مشخص نیست چنین اقداماتی موجب ثبات خواهد شد یا بیاعتمادی داخلی را عمیقتر میکند.
او افزود: «در حال حاضر، به نظر میرسد اولویت جلوگیری از بینظمی و خارج شدن اوضاع از کنترل است؛ اما اینکه واقعاً بتوانند همهچیز را سامان بدهند، کسی به آن اطمینان ندارد.»
