دونالد ترامپ در ۱۴ مه، نشست دو روزهای را در پکن با شی جینپینگ، رهبر چین، آغاز کرد؛ نشستی که در بحبوحه تنشهای قابلتوجه میان دو کشور برگزار میشود.
ترامپ و شی ابتدا در مراسم خوشامدگویی در نزدیکی میدان تیانآنمن شرکت کردند و سپس در «تالار بزرگ خلق» دیداری دوجانبه داشتند. انتظار میرود تنشهای تجاری جاری، محور اصلی گفتوگوهای دو رهبر باشد.
ترامپ در آغاز این دیدار، از مراسم استقبال، بهویژه کودکانی که در آن شرکت داشتند، تمجید کرد.
او گفت: «ما آینده فوقالعادهای خواهیم داشت.»
ترامپ و شی به همراه هیئتهای خود در دو سوی یک میز بزرگ روبهروی یکدیگر نشستند. مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، در سمت چپ ترامپ و دیوید پردیو، سفیر آمریکا در چین، در سمت راست او قرار داشتند.
ترامپ از هیئت تجاری آمریکا تمجید کرد و مدیران شرکتهایی را که در این سفر حضور داشتند «بهترینهای جهان» خواند.
او گفت: «آنها مشتاق تجارت و انجام کسبوکار هستند و این کاملا متقابل خواهد بود.»
ترامپ افزود: «واقعا مشتاق گفتوگویمان هستم.»
شی جینپینگ نیز در این دیدار ابراز امیدواری کرد که سال ۲۰۲۶ آغازگر «فصل جدیدی در روابط چین و آمریکا» باشد.
پس از اظهارات افتتاحیه، از خبرنگاران خواسته شد سالن را ترک کنند و فرصتی برای طرح سؤال از رهبران به آنها داده نشد.
جدیدترین جنگ تجاری با چین از اوایل سال ۲۰۲۵ آغاز شد؛ زمانی که ترامپ تعرفههای متقابل جدیدی را اعلام کرد، از جمله ۳۴ درصد عوارض اضافی بر کالاهای چینی، افزون بر تعرفههای موجود. حزب کمونیست چین که به صورت تک حزبی حاکم بر چین است نیز با اعمال تعرفههای خود و اقدامات دیگری از جمله محدودیتهای سختگیرانه صادراتی بر عناصر خاکی کمیاب و آهنرباها، تنشها را تشدید کرد و روند اقدام متقابل میان دو کشور آغاز شد.
تا ۱۰ آوریل ۲۰۲۵، تعرفههای آمریکا بر کالاهای چینی به ۱۴۵ درصد رسید؛ پیش از آنکه آمریکا و چین در ماه بعد بر سر یک آتشبس موقت توافق کنند که بیشتر تعرفههای جدید را تعلیق میکرد.
در اواخر اکتبر ۲۰۲۵، ترامپ و شی در بوسان کره جنوبی و در جریان نشست همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه دیدار کردند و توافق کردند آتشبس تجاری را برای یک سال دیگر تمدید کنند. شی همچنین پذیرفت محدودیتهای صادراتی و مقررات صدور مجوز مربوط به عناصر خاکی کمیاب و مواد معدنی حیاتی را متوقف کند تا این منابع همچنان در دسترس بازارهای آمریکا و جهان باقی بمانند. به گفته یکی از مقامات دولت ترامپ، این توافق تا ماه اکتبر معتبر است و احتمال تمدید آن یکی از موضوعات احتمالی این نشست خواهد بود.
ترامپ گروه بزرگی از مدیران تجاری آمریکا را به پکن برد؛ از جمله ایلان ماسک، جنسن هوانگ از انویدیا، تیم کوک از اپل، کلی اورتبرگ از بوئینگ، لری فینک از بلکراک، استیفن شوارتزمن از بلکاستون، برایان سایکس از کارگیل و جین فریزر از سیتیگروپ.
هیئت آمریکایی در طول این نشست دو روزه امیدوار است توافقها و تعهدات خرید جدیدی از سوی چین در حوزههای هوافضا، کشاورزی و انرژی به دست آورد.
پس از دیدار دوجانبه، ترامپ و شی قرار است از معبد آسمان بازدید کنند و سپس در ضیافت رسمی شام دولتی شرکت کنند.
جنگ ایران
نشست پکن در حالی برگزار میشود که درگیری جاری در خاورمیانه همچنان ادامه دارد و نشانهای از حلوفصل قریبالوقوع آن دیده نمیشود.
واشنگتن بارها از روابط نزدیک حزب کمونیست چین با جمهوری اسلامی انتقاد کرده است. چین بزرگترین خریدار نفت ایران، شریک اصلی تجاری و متحد دیرینه تهران محسوب میشود. دولت ترامپ از حکومت حزب کمونیست چین خواسته از تلاشهای آمریکا برای باز نگه داشتن تنگه هرمز، گذرگاه حیاتی انتقال نفت جهان که جمهوری اسلامی عملاً آن را مسدود کرده، حمایت کند.
اگرچه ترامپ بارها از پکن خواسته بر تهران فشار وارد کند، اما مقامات گفتهاند این موضوع نگرانی اصلی واشنگتن نیست. نگرانی اصلی، همانند موضوع روسیه، این است که چین از طریق درآمدهای نفتی و احتمالاً تأمین تسلیحات، به جمهوری اسلامی کمک میکند.
یکی از مقامات ارشد دولت آمریکا در تماس روز یکشنبه با خبرنگاران گفت که رئیسجمهور چندین بار با شی درباره ایران و روسیه، از جمله درآمدهایی که چین در اختیار این دو حکومت قرار میدهد، گفتوگو کرده است. این مذاکرات شامل «کالاها، قطعات و تجهیزات» و همچنین «احتمال صادرات تسلیحات» بوده است.
این مقام افزود: «انتظار دارم این گفتوگوها ادامه پیدا کند.»
ترامپ پیش از عزیمت به پکن، آتشبس با جمهوری اسلامی را به بیماری تشبیه کرد که کمترین شانس بقا را دارد.
او گفت: «بعد از خواندن آن متن مزخرف، این آتشبس را در ضعیفترین وضعیت ممکن میبینم.» اشاره او به آخرین پیشنهادی بود که تهران ارسال کرده بود. «حتی خواندنش را هم تمام نکردم.»
ترامپ افزود: «این آتشبس عملا به دستگاه حفظ حیات وصل است.»
انتظار میرود موضوعات مربوط به تایوان و حقوق بشر نیز در مرکز گفتوگوهای دوجانبه قرار داشته باشند.
مارکو روبیویی متفاوت
یکی از لحظات مهم این نشست، نخستین دیدار حضوری مارکو روبیو با مقامهای حزب کمونیست چین بود؛ مقامهایی که در سال ۲۰۲۰ او را تحریم کرده بودند. روبیو به دلیل انتقادهای طولانیمدتش از حکومت حزب کمونیست چین هدف این تحریمها قرار گرفته بود.
پس از آنکه روبیو وزیر امور خارجه شد، مقامهای پکن بیسر و صدا یکی از کاراکترهای چینی نام او را تغییر دادند تا اینطور القا کنند که تحریمها علیه «روبیوی» دیگری اعمال شده، نه وزیر خارجه فعلی آمریکا.
پکن در سال ۲۰۲۰ و در دوران سناتوری روبیو از ایالت فلوریدا، او را دو بار تحریم کرد؛ زیرا او نقض حقوق بشر توسط حزب کمونیست چین را محکوم کرده بود، از جمله نسلکشی اویغورها در سینکیانگ، تضعیف دموکراسی و حاکمیت قانون در هنگکنگ و چند دهه آزار و اذیت تمرین کنندگان روش مدیتیشن فالون گونگ.
روبیو در سال ۲۰۲۴ طرح قانونیای ارائه کرد که هدف آن بازدارندگی در برابر کشتار سازمانیافته تمرینکنندگان فالون گونگ بهمنظور برداشت اعضای بدنشان توسط حکومت حزب کمونیست چین بود.
روبیو در ۵ مه و در یک نشست خبری در کاخ سفید گفت که نقض حقوق بشر، از جمله برداشت اجباری اعضای بدن، همچنان از اولویتهای مهم دولت آمریکا است.
او در پاسخ به پرسش شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز گفت: «ما همیشه این مسائل را مطرح میکنیم و این مسائل همچنان واقعیت دارند.»
روبیو افزود: «این موضوعات برای ما اهمیت دارند و همچنان جایگاه برجستهای در نگاه و گفتوگوهای ما دارند و در مجامع مناسب به طرح آنها ادامه خواهیم داد.»
ترامپ نیز در ۱۱ مه به خبرنگاران گفت که قصد دارد پروندههای جیمی لای، کارآفرین رسانهای زندانی، و کشیش ازرا جین مینگری را با شی جینپینگ مطرح کند.
افراد دیگری که ترامپ را در این سفر همراهی میکردند شامل اریک ترامپ، لارا ترامپ، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، و جیمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا، بودند.
