دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که جمهوری اسلامی با اعمال «اختیارات نظارتی و بازرسی قوی» موافقت کرده تا اطمینان حاصل شود که هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نخواهد کرد.
ایالات متحده و جمهوری اسلامی روز ۱۴ ژوئن یک توافق اولیه امضا کردند که بر اساس آن تنگه هرمز بازگشایی و ۶۰ روز مذاکره برای پایان دادن به تنشها و درگیریهای خاورمیانه آغاز میشود.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، ایالات متحده یک دوره ۶۰ روزه مذاکره با تهران را آغاز خواهد کرد و جیدی ونس مسئول هدایت گفتوگوها برای نهایی کردن جزئیات فنی توافق خواهد بود.
اگرچه متن تفاهمنامه (MOU) تا ۱۵ ژوئن به صورت عمومی منتشر نشده بود، مقامهای ارشد آمریکایی جزئیات اصلی آن را در گفتوگو با خبرنگاران تشریح کردند. ترامپ نیز در حاشیه نشست گروه هفت در فرانسه به بخشهایی از این توافق اشاره کرد.
امضای توافق
ترامپ و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا و محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی این تفاهمنامه را به صورت دیجیتال امضا کردهاند.
مراسم رسمی امضای توافق قرار است ۱۹ ژوئن در ژنو برگزار شود.
ترامپ پس از دیدار با امانوئل مکرون گفت جمهوری اسلامی با «اختیارات نظارتی قوی» برای جلوگیری از دستیابی به سلاح هستهای موافقت کرده است. او همچنین اظهار داشت متن کامل توافق احتمالاً به زودی منتشر خواهد شد.
او همچنین گفت انتظار دارد متن کامل توافق «احتمالاً خیلی زود» منتشر شود.
بر اساس این توافق، دو طرف وارد یک دوره ۶۰ روزه مذاکره میشوند و جیدی ونس مسئول پیگیری گفتوگوهای فنی خواهد بود. در این مدت، آمریکا آرایش نظامی فعلی خود در منطقه را حفظ میکند.
بازگشایی تنگه هرمز
ترامپ گفت تنگه هرمز که هماکنون بهطور محدود باز شده، ظرف پنج روز آینده بهطور کامل بازگشایی خواهد شد.
به گفته او عملیات شناسایی و پاکسازی مینهای دریایی در حال انجام است و عبور کشتیها از این مسیر از سر گرفته شده است.
مقامهای آمریکایی اعلام کردند در طول دوره ۶۰ روزه مذاکرات، هیچ عوارضی از کشتیها در تنگه هرمز دریافت نخواهد شد و این وضعیت ممکن است دائمی شود.
پیشبینی میشود در روزهای آینده بین ۴۰ تا ۵۰ کشتی روزانه از این آبراه عبور کنند و حداکثر تا ۳۰ روز پس از پایان عملیات مینروبی، تردد به شرایط عادی بازگردد.
همچنین احتمال مشارکت کشورهای دیگر در عملیات پاکسازی مینها وجود دارد.
احتمال کاهش تحریمها
یکی از مهمترین موضوعات، سرنوشت تحریمهای اعمالشده علیه جمهوری اسلامی است.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره کاهش تحریمها گفت: «همه چیز به رفتار ایران بستگی دارد. اگر آنها به تعهدات خود عمل کنند، روند کاهش تحریمها آغاز خواهد شد.»
مقامهای آمریکایی تأکید کردند واشنگتن آماده ارائه مشوقهای اقتصادی گسترده است، اما اجرای آن منوط به پایبندی جمهوری اسلامی به تعهداتش خواهد بود.
داراییهای مسدودشده ایران
مقامهای آمریکایی تأکید کردند که بر اساس این تفاهمنامه تاکنون هیچ پولی به جمهوری اسلامی پرداخت یا آزاد نشده است.
برآورد میشود حدود ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای ایران همچنان در خارج از کشور مسدود باشد.
آمریکا اعلام کرده هرگونه آزادسازی داراییها یا کاهش تحریمها بهصورت مرحلهای و تنها در صورت تحقق تعهدات قابل راستیآزمایی از سوی جمهوری اسلامی انجام خواهد شد.
احتمال اقدام نظامی در آینده
دولت ترامپ اعلام کرده در طول دوره مذاکرات، وضعیت نظامی فعلی آمریکا در منطقه حفظ خواهد شد.
مقامهای آمریکایی گفتند کاهش حضور نظامی تنها در صورتی انجام میشود که مذاکرات به توافق نهایی منجر شده و تعهدات دو طرف بهطور کامل اجرایی شود.
ترامپ پیشتر هشدار داده بود که در صورت شکست مذاکرات، ایالات متحده ممکن است بار دیگر به گزینه نظامی متوسل شود.
به گفته مقامهای آمریکایی، هر توافق نهایی مستلزم آن خواهد بود که جمهوری اسلامی بهصورت الزامآور از برنامه تسلیحات هستهای صرفنظر کرده و حمایت از افراطگرایی و تروریسم در منطقه را متوقف کند.
