شینجیرو کویزومی، وزیر دفاع ژاپن در مصاحبهای با بلومبرگ، درباره صحت، شفافیت و مستند بودن آمار رسمی هزینههای نظامی چین ابراز تردید کرد و شفافیت آماردهی درباره هزینههای نظامی چین را زیر سوال برد.
مقامهای آمریکایی و تحلیلگران مستقل سالهاست که میگویند بودجه رسمی اعلامشده از سوی پکن، تصویر کاملی از هزینههای نظامی چین ارائه نمیدهد.
کوئیزومی در این گفتوگو که ۱۷ ژوئن (۲۷ خرداد) انجام شد، بیان کرد مسئله اصلی شفافیت است.
او گفت: «ما راهبردهای خود را با شفافیت بالا توضیح میدهیم. بودجههای ما در پارلمان ژاپن مورد بررسی و بحث قرار میگیرند.»
وزیر دفاع ژاپن افزود که توکیو درباره سیاستهای دفاعی خود هم در داخل کشور و هم در عرصه بینالمللی توضیح میدهد و این پرسش را مطرح کرد که آیا کشورهایی که نظامهای غیردموکراتیک دارند نیز از چنین سطحی از نظارت و بررسی برخوردارند یا نه.
او گفت: «آیا ارقامی که آنها ارائه میکنند واقعا مبتنی بر واقعیت، دارای پشتوانه مستند و از شفافیت بالایی برخوردار است؟ هنگامی که درباره این مسائل تردیدهایی مطرح میشود، آنها تا چه اندازه برای توضیح دادن تلاش میکنند؟»
به گفته او، حتی اگر ارقام رسمی مشخصی اعلام شود، بسیاری از کشورها همچنان نسبت به میزان شفافیت این آمار تردید دارند.
نگرانی درباره هزینههای پنهان
گزارش سال ۲۰۲۵ وزارت دفاع آمریکا به کنگره اعلام کرده است که میان دانشگاهیان، اندیشکدهها و کارشناسان صنعت دفاعی «اجماع گستردهای» وجود دارد مبنی بر اینکه بودجه دفاعی اعلامشده از سوی پکن همه هزینههای نظامی این کشور را در بر نمیگیرد.
این گزارش برآورد کرده است که هزینه واقعی دفاعی چین در سال ۲۰۲۴ بین ۳۰۴ تا ۳۷۷ میلیارد دلار بوده است؛ رقمی که بین ۳۲ تا ۶۳ درصد بیشتر از بودجه رسمی ۲۳۱ میلیارد دلاری اعلامشده از سوی پکن است.
این برآورد علاوه بر بودجه رسمی دفاعی، هزینههای مربوط به پلیس مسلح خلق چین، امنیت استانی، امور کهنهسربازان، فعالیتهای بسیج، پژوهش و توسعه دفاعی و سرمایهگذاریهای نظامی را نیز در بر میگیرد.
مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی اعلام کرده است که اگرچه چین هر سال اطلاعاتی درباره هزینههای دفاعی خود منتشر میکند، اما سطح شفافیت آن از بسیاری از کشورها کمتر است. این مرکز افزود که برآوردها درباره هزینه واقعی نظامی چین بسیار متفاوت است، زیرا کشورها هزینههای نظامی را با جزئیات متفاوتی گزارش میکنند و استاندارد جهانی واحدی برای این کار وجود ندارد.
همچنین مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، هزینه نظامی چین در سال ۲۰۲۴ را حدود ۳۱۴ میلیارد دلار برآورد کرده و گفته است که چین تقریبا نیمی از کل هزینههای نظامی منطقه آسیا و اقیانوسیه را به خود اختصاص داده است.
نگرانی از نبود شفافیت
اظهارات کوئیزومی پس از سخنرانی او در نشست امنیتی گفتوگوی شانگریلا در سنگاپور مطرح شد؛ جایی که او هشدار داد «افزایشهای نظامی غیرشفاف» و اقداماتی که اهداف آنها روشن نیست، میتواند به بیاعتمادی و محاسبات اشتباه منجر شود.
او در این سخنرانی گفت منطقه هند-اقیانوس آرام با «واقعیتی دشوار» روبهرو است و به تلاش برای تغییر وضع موجود از طریق زور، فشار اقتصادی، عملیات سایبری، رقابت فضایی، جنگ اطلاعاتی و آنچه «تسلیحاتی شدن همه چیز» خواند، اشاره کرد.
وزیر دفاع ژاپن تاکید کرد که مقامهای دفاعی منطقه به «اعتماد، شفافیت و گفتوگو» نیاز دارند.
او گفت: «شفافیت، پایه اصلی کاهش تنشها و جلوگیری از بحرانهاست. همچنین باید گفتوگو کرد. کشورها دیدگاهها و مواضع متفاوتی دارند؛ اما دقیقاً به همین دلیل باید با یکدیگر گفتوگو کنیم.»
کوئیزومی اعلام کرد ژاپن با «بالاترین سطح شفافیت» به تقویت توان دفاعی خود ادامه خواهد داد و حوزههایی مانند هوش مصنوعی، سامانههای بدون سرنشین، امنیت سایبری و فضا را از اولویتهای اصلی دانست.
بودجه رسمی چین
وزارت دفاع چین در ماه مارس اعلام کرد بودجه عمومی اختصاصیافته به امور دفاعی در سال ۲۰۲۶ به ۱.۹۴ تریلیون یوان (حدود ۲۶۷ میلیارد دلار) رسیده که نسبت به سال قبل ۶.۹ درصد افزایش یافته است.
همچنین دولت چین در نوامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که در سامانه شفافیت هزینههای نظامی سازمان ملل مشارکت میکند.
با این حال، مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی تاکید کرده است که اطلاعات عمومی منتشرشده همچنان برای تحلیلگران خارجی کافی نیست و درباره ابعاد واقعی هزینههای نظامی چین ابهامهای زیادی وجود دارد.
چرا ژاپن اکنون این موضوع را مطرح میکند؟
اظهارات کوئیزومی در حالی مطرح شده که ژاپن در حال بازنگری اسناد امنیت ملی خود و افزایش سرمایهگذاری در فناوریهای دفاعی، سامانههای بدون سرنشین و امنیت دریایی است.
او گفت توکیو نباید صرفا بر درصدی از تولید ناخالص داخلی برای تعیین بودجه دفاعی تمرکز کند، بلکه ابتدا باید نیازهای واقعی نیروهای دفاعی را مشخص کرده و سپس بودجه متناسب با آن را تعیین کند.
کوئیزومی پهپادها، هوش مصنوعی و سامانههای بدون سرنشین را از مهمترین اولویتهای دفاعی ژاپن دانست و گفت: «با گسترش روشهای جدید جنگ، از جمله استفاده از پهپادها و هوش مصنوعی، باید در حوزههایی سرمایهگذاری کنیم که امکان مقابله با این تغییرات را فراهم میکنند.»
او همچنین کاهش جمعیت ژاپن را عاملی دانست که استفاده گستردهتر از سامانههای بدون سرنشین را برای نیروهای دفاعی این کشور ضروری میکند.
امنیت مسیرهای دریایی
وزیر دفاع ژاپن امنیت دریایی را نیز یکی از محورهای اصلی برنامهریزی دفاعی کشورش دانست.
او گفت تحولات مربوط به تنگه هرمز بار دیگر وابستگی ژاپن به مسیرهای کشتیرانی را آشکار کرده و توکیو باید بررسی کند که آیا خطوط ارتباطی دریایی در شرایط کنونی همچنان میتوانند بهطور پایدار حفظ شوند یا نه.
کوئیزومی افزود ژاپن فعالیتهای نظامی مشترک چین و روسیه و همچنین گسترش حضور نظامی چین فراتر از «زنجیره نخست جزایر» و به سمت «زنجیره دوم جزایر» در اقیانوس آرام غربی را از نزدیک زیر نظر دارد.
او تاکید کرد: «برای اینکه مطمئن شویم هیچ جنگ یا درگیری جدیدی در این منطقه رخ نخواهد داد و صلح حفظ میشود، باید بیش از هر زمان دیگری در امنیت اقیانوس آرام و دفاع از مسیرهای دریایی سرمایهگذاری کنیم.»
با وجود اختلافات موجود، وزیر دفاع ژاپن تاکید کرد که توکیو همچنان آماده گفتوگوی مستقیم با پکن است.
او گفت: «من همچنان متعهد به گفتوگو با کشورهای ذیربط، از جمله چین، برای حفظ صلح و ثبات در منطقه و جهان هستم.»
