نویسنده: آندرس کور
شرکت علوم و فناوری هوافضای چین از طریق یکی از شرکتهای زیرمجموعه خود توانست برای نخستینبار در چین بوستر موشک را بازیابی کند و و از این حیث بعد از آمریکا به دومین کشوری تبدیل شد که موفق به انجام چنین کاری شده است. این امر نشان میدهد که چین در زمینه فناوری موشکهای قابل بازیافت بعد از آمریکا و شرکت اسپیساکس در جایگاه دوم جهان قرار دارد.
این پیشرفت جای نگرانی دارد، زیرا شرکت علوم و فناوری هوافضای چین در راستای منافع حزب کمونیست فعالیت میکند و در بسیاری از فناوریهای مرتبط با فضا از جمله تسلیحات فضایی، نابودی ماهوارههای دشمن، پهپادهای خودمختار و سامانههای یکپارچه پدافند هوایی و موشکی با روسیه همکاری دارد.
گزارش شده که این شرکت قصد دارد ماهوارههای اسپیساکس را که ارتش آمریکا و کشورهای متحد به آنها متکی هستند نابود کند.
بازیابی این موشک نخستین نمونه در جهان بود که با نصب یک تور بسیار بزرگ در بستر دریا انجام شد. بعد از عملیات اسپیساکس در سال ۲۰۱۵ و عملیات بلو اریجین در سال ۲۰۲۵، این سومینبار است که یک شرکت موفق به انجام چنین کاری شده است. بوستر بازیابیشده به موشک ۶۳ متری «لانگ مارچ ۱۰بی» تعلق داشت که از قابلیت حمل ۱۶ تن محموله تا مدار پایینی زمین برخوردار است.
بوستر «لانگ مارچ ۱۰بی» ۵ متر قطر داشت. برای بازیابی این موشک بهجای پایههای فرود از قلاب استفاده شد که نوآوری بزرگی بهشمار میرود. چین همچنین درحال توسعه موشک قابل بازیابی دیگری است که قطر آن به ۷ متر میرسد.
«لانگ مارچ ۱۰بی» در روز ۱۰ ژوئیه از جزیره هاینان در جنوب چین به فضا پرتاب شد. بوستر با استفاده از سامانههای خودکار و یک تور بزرگ در فاصله ۴۳۰ کیلومتری از محل پرتاب در دریای جنوبی چین روی یک سکوی دریایی فرود آمد.
شرکت علوم و فناوری هوافضای چین میگوید این نوآوری بهدلیل حذف پایههای فرود و کاهش وزن اجازه میدهد که از موشکهای قابل بازیابی برای حمل محمولههای سنگینتر استفاده کنیم. بازیابی بوستر در فواصل دورتر از محل پرتاب هم باعث میشود سوخت کمتری برای بازگشت به سکوی پرتاب مصرف شود. شرکتی که این سامانه را توسعه داده است، آکادمی فناوری تجهیزات پرتاب چین نام دارد.
این سامانه هزینه پرتاب ماهوارههای چین را کاهش میدهد و به پیشرفت برنامه اعزام فضانوردان چینی به ماه در سال ۲۰۳۰ کمک خواهد کرد. این فناوری دومنظوره قوای نظامی چین را برای تهدید داراییهای آمریکا در زمین و فضا از طریق منظومههای ماهوارهای، تسلیحات ضدفضا، افزایش ظرفیت پرتاب و تقویت صنعت موشکی با ساخت موشکهای بالستیک قارهپیما افزایش خواهد داد.
شرکت اسپیساکس با استفاده از موشک قابل بازیابی «فالکون ۹» بالغ بر ۱۲ هزار ماهواره استارلینک را به فضا فرستاده است. این شرکت نقش مهمی در ایجاد منظومه ماهوارهای «استارشیلد» آمریکا داشته که امکان ایجاد ارتباطات ایمن و قابلیتهای جاسوسی را در اختیار ارتش آمریکا قرار میدهد.
اسپیساکس برنامه توسعه شبکه اطلاعاتی جدید برای نیروی فضایی آمریکا و سامانه رهگیری اهداف متحرک روی زمین و هوا را در دست توسعه دارد. ارتش آمریکا علاوه بر استارشیلد از تجهیزات ارزانتر استارلینک هم بهطور گسترده در زمینه ایجاد ارتباط، مقابله با پهپادها و هدایت پهپادهای تهاجمی دوربرد استفاده میکند.
گزارش شده که رژیم پکن بهواسطه طرحی که از سوی شرکت علوم و فناوری هوافضای چین به روسیه پیشنهاد شده است، قصد دارد علیه سامانههای اسپیساکس وارد عمل شود. این طرح چند مرحله دارد که شامل موارد زیر میشود: اعمال محدودیتهای حقوقی و تصویب مقررات بینالمللی در قبال ماهوارههای اسپیساکس، رقابت بر سر باندهای فرکانسی و جایگاههای مداری محدود، جنگ الکترومغناطیسی و حملات سایبری علیه ماهوارههای اسپیساکس و استفاده از گزینه نظامی برای نابودی ماهوارهها با تسلیحات کمهزینه که میتوانند شمار زیادی از ماهوارههای اسپیساکس را در روی مدار از بین ببرند.
شرکت علوم و فناوری هوافضای چین برای اجرای این برنامه طرح ساخت سلاحی را در دستور کار قرار داده که ارزان باشد و بتواند ماهوارهها را قبل از پرتاب ماهواره جایگزین توسط اسپیساکس نابود کند.
این شرکت نخستین نهاد چینی است که موفق به بازیابی کنترلشده بوستر شده است، اما شرکتهای چینی دیگری هم در تلاش هستند که به این فناوری دست پیدا کنند. دستکم برخی از آنها در آینده نزدیک به این هدف دست خواهند یافت و به روند رشد پرشتابِ پرتابهای فضایی چین سرعت خواهند بخشید؛ عملیاتی که تا اینجا از ۳۹ پرتاب در سال ۲۰۲۰ به بیش از ۹۰ پرتاب در سال ۲۰۲۵ رسیده است.
چین در سال جاری ۱۴۰ پرتاب فضایی خواهد داشت. با توجه به توسعه فناوری پرتاب و بازیابی چین احتمال میرود که شمار پرتابهای این کشور از آمریکا پیشی بگیرد.
انتظار میرود تعداد بازیابیهای موفق چین در یک یا دو سال آینده افزایش یابد و منظومههای ماهوارهای این کشور با سرعت بیشتری توسعه پیدا کنند و با سامانههای اسپیساکس و آمازون لئو (پروژه کویپر) وارد رقابت شوند. آمازون لئو قصد دارد با استقرار ۳ هزار و ۲۳۶ ماهواره در مدار پایینی زمین امکان دسترسی به اینترنت پرسرعت را در اقصینقاط جهان گسترش دهد.
برنامه چین برای رقابت با اسپیساکس و آمازون بلندپروازانه است و فناوری موشکهای قابل بازیابی این کشور در این برنامه مورد استفاده قرار میگیرد. منظومههای ماهوارهای مورد نظر چین شامل سامانههای گوئوانگ (شبکه ملی) و کیانفان (هزار بادبان) هستند که قرار است بیش از ۲۸ هزار ماهواره را در مدار پایینی زمین مستقر کنند.
این منظومهها درحالحاضر بالغ بر ۳۵۰ ماهواره در مدار دارند که علاوه بر خدماترسانی به نهادهای تجاری چین به نهادهای نظامی و اطلاعاتی هم سرویس میدهند. این منظومهها نقش بسزایی در استقرار پهپادهای نظامی چین خواهند داشت؛ پهپادهایی که در زمینه هدایت، ارتباطات و شناسایی به سامانههای ماهوارهای جهانی متکی هستند.
سامانه کیانفان که قرار است ۱۵ هزار ماهواره را تا سال ۲۰۳۰ در مدار زمین مستقر کند، بر سر تصاحب بازار جهانی اینترنت ماهوارهای با سامانههای آمریکایی رقابت خواهد کرد. این سامانه تاکنون با برزیل، ترکیه، مالزی و قزاقستان قرارداد اولیه امضا کرده است. اگر این کشورها بخواهند به همکاریهای دموکراتیک و دسترسی به بازارهای آمریکا و متحدان این کشور ادامه دهند، باید قراردادهای مربوط به چین را لغو کنند.
توسعه فناوری موشکهای قابل بازیابی در چین، امنیت ملی آمریکا و متحدان این کشور را به خطر میاندازد. روند سریع توسعه فناوریهای موشکی و فضایی چین باید با اعمال محدودیتهای صادراتی از سوی آمریکا و متحدان این کشور متوقف شود؛ محدودیتهایی که میبایست قطعات سفارشی، نیمهرساناها، ماشینابزارها و مواد اولیه مورد نیاز صنایع پرتاب چین و روسیه را هدف بگیرند. گفتنی است که ایندو کشور با انتقال کالا از طریق کشورهای ثالث (ترانشیپ) تحریمها را دور میزنند.
دامنه تعرفهها و تحریمهای اقتصادی علیه چین و روسیه باید گسترش پیدا کند تا اقتصاد ایندو کشور، که مهمترین منبع تأمین هزینههای نظامی و فضایی آنها بهشمار میرود، در تنگنا قرار بگیرد.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
آندرس کور دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه ییل (۲۰۰۱) و مدرک دکترای دولتی از دانشگاه هاروارد (۲۰۰۸) است. او از مدیران شرکت تحلیلی کور و ناشر مجله ریسک سیاسی است و تحقیقات گستردهای در آمریکای شمالی، اروپا و آسیا انجام داده است. «تمرکز قدرت: نهادینهسازی، سلسلهمراتب و هژمونی» (۲۰۲۱) و «قدرتهای بزرگ، راهبردهای بزرگ: بازی جدید در دریای جنوبی چین» (۲۰۱۸) آخرین کتابهای او هستند.
