دندانپزشکها میگویند مصرف الکل میتواند باکتریهای دهان را از حالت تعادل خارج کند.
نتایج یک پژوهش جدید نشان داد افرادی که بیشتر الکل مینوشند، در مقایسه با کسانی که اهل نوشیدن الکل نیستند، تقریباً ۱۰ باکتری دهانی اضافی دارند که برخی از آنها باعث ابتلا به بیماری لثه میشوند.
این یافتهها که اخیراً در کنفرانس تغذیه ۲۰۲۶ ارائه شدهاند، از این حکایت دارند که نوشیدنیهای الکلی بیش از آنچه که فکرش را میکنید در سلامت دهان و حتی خطرات مرتبط با آن دخیل هستند.
آرتور گلاسمن، دندانپزشک زیبایی ساکن بورلیهیلز کالیفرنیا، که نقشی در این پژوهش نداشت، به اپک تایمز گفت: «دهان یک زیستبوم پویاست که از صدها باکتری تشکیل شده و این باکتریها بهطور مداوم با یکدیگر و با سیستم ایمنی بدن در تعامل هستند.»
گلاسمن افزود: «سلامتی در وجود یا عدم وجود باکتریها خلاصه نمیشود، بلکه به تعادل میان آنها بستگی دارد.»
الکل به افزایش باکتریهای مرتبط با بیماری لثه دامن میزند
پژوهشگران از پرسشنامه برای بررسی عادت نوشیدن داوطلبان استفاده کردند و از میکروبیوم دهان آنها نمونه گرفتند. نمونهها درنهایت با روش تعیین توالی ژنتیکی بررسی شدند.
الکل در مقایسه با چای، قهوه و نوشیدنیهای شیرین باعث تغییر تنوع و ترکیب باکتریهای دهان میشود. افرادی که بیش از همه الکل مصرف میکردند، در مقایسه با کسانی که اهل نوشیدن الکل نبودند، حدود ۱۰ باکتری اضافی داشتند.
افرادی که در مصرف الکل زیادهروی میکردند، حامل دو باکتری مگاسفرا و پپتواسترپتوکوکوس بودند که با بیماری لثه ارتباط دارند. با اینحال، احتمال وجود باکتری لاوتروپیا در این افراد کمتر بود. این باکتری معمولاً در دهانهای سالم یافت میشود و در افرادی که مشکلات دندانی دارند حضور کمرنگتری دارد.
استیو ماسکرین، دندانپزشک مرکز دندانپزشکی هالتون ویلج در تورنتو، که نقشی در این پژوهش نداشت، به اپک تایمز گفت: «افزایش گونههای باکتریایی ممکن است نشانه خطر بیشتر ابتلا به بیماری لثه باشد، اما این نکته را باید در کنار سایر عوامل در نظر گرفت.»
او افزود که این عوامل شامل بهداشت نامناسب دهان، سیگار، دیابت، سایر بیماریهای لثه و مراقبت ناکافی از دندانها میشود.
ماسکرین تأکید کرد که بیماری لثه در واکنش به التهاب رخ میدهد و عامل بیماریزای خاصی ندارد، بلکه نتیجه تعامل باکتریهای مختلف است.
آمبرین فاطیما، دندانپزشک ساکن مارلبرو در ماساچوست، که نقشی در این پژوهش نداشت، به اپک تایمز گفت: «پپتواسترپتوکوکوس در بین دندانپزشکها معروف است. این باکتری در شکافهای عمیق لثه و دندانهای عفونی یافت میشود و از قدیم به بیماری لثه نسبت داده شده است.» او افزود که مگاسفرا نام جدید و کمتر شناختهشدهای است، اما کشف آن بهمنزله وجود یک عامل بیماریزای جدید نیست.
مصرف الکل با ایجاد کمآبی، افزایش اسیدیته دهان، تقویت باکتریهای مضر و تضعیف سیستم دفاع طبیعی دهان، محیط دهان را دستخوش تغییر میکند.
فاطیما هشدار داد که نوشیدن الکل قبل از خواب باید بیش از همه مورد توجه قرار بگیرد، زیرا الکل دهان را خشک میکند و بزاق- که جزو سیستم دفاعی طبیعی دهان است- هم به شستوشوی دهان و خنثی کردن اسیدها کمک میکند.
فاطیما گفت: «شراب و بیشتر نوشیدنیهای ترکیبی علاوه بر اسیدیته بالا از قند زیادی هم برخوردارند. هربار میبینم بیمار با فرسایش مینای دندان و خشکی مداوم دهان روبهروست، درنهایت متوجه میشوم که شبها قبل از خواب یک یا دو لیوان نوشیدنی الکلی مصرف میکرده است.»
سلامت دهان تحت تأثیر عوامل گوناگون قرار دارد
این پژوهش از ارتباط مصرف الکل و تغییرات باکتریایی دهان حکایت دارد، اما ثابت نمیکند که الکل عامل این تغییر بوده است. این نکته حائز اهمیت است، زیرا افرادی که زیاد الکل مینوشند، معمولاً بیشتر سیگار میکشند و کمتر مسواک میزنند که بهنوبهخود بر سلامت دهان اثر میگذارد.
پژوهشگران افزودند که مصرف الکل فقط دلیل بخش کوچکی از تغییرات میکروبیوم دهان بوده است، اما در مقایسه با سایر نوشیدنیهای بررسیشده بیشترین تأثیر را داشته است.
سایر نوشیدنیها تأثیر بسیار ناچیزی داشتند یا بیاثر بودند.
پژوهشهای قبلی از فواید چای و قهوه تلخ میگویند. این نوشیدنیها حاوی ترکیباتی هستند که با باکتریهای عامل پوسیدگی مقابله میکنند و به میکروبیوم دهان تنوع میبخشند.
گلاسمن گفت: «تعادل باکتریهای دهان بهتدریج و در واکنش به رژیم غذایی، خواب، دارو و استرس دستخوش تغییر میشود. اگر عدم تعادل میکروبیوم دهان پابرجا بماند، در بلندمدت دچار التهاب مزمن خواهید شد و خطر بیماری لثه و بروز مشکلات سلامتی در دیگر نقاط بدن افزایش مییابد.»
گلاسمن گفت: «دهان یک محیط پویاست. وعدههای غذا، نوشیدنیها، خواب شبانه، داروها و حتی سطح استرس ما بر این زیستبوم اثر میگذارند.»
او افزود که مراجعه منظم به دندانپزشک کمک میکند که تغییرات کوچک را قبل از بروز مشکلات بزرگتر تشخیص دهیم. دندانپزشکها علاوه بر پوسیدگی دندان به سلامت لثه، کیفیت بزاق و علائم التهاب هم توجه میکنند.
گلاسمن گفت: «این افراد علاوه بر اینکه دندانهای خود را تا سنین بالاتر سالم نگهمیدارند، تنفس بهتری هم دارند و در بسیاری از موارد از سلامتی بیشتری برخوردارند. دهان بخشی از بدن است و یکی از بهترین نقاط آن برای ارزیابی وضعیت سلامتی محسوب میشود.»
