خبرگزاری رویترز به نقل از منابع خود گزارش داد که جمهوری اسلامی از سازوکاری شبیه مبادله پایاپای (تهاتر) برای دور زدن تحریمهای فروش نفت ایران و خرید میلیاردها دلار کالا از چین، از جمله تجهیزات نظامی استفاده کرده است.
بر اساس این گزارش که روز پنجشنبه ۱۰ سپتامبر (۱۹ شهریور) منتشر شد، این سازوکار به چین کمک کرده است دسترسی خود به نفت ایران با قیمت تخفیفخورده را حفظ کند و در عین حال بانکها و شرکتهایی را که به جمهوری اسلامی صادرات دارند، از نظارت یا مجازاتهای بینالمللی مصون نگه دارد.
منابع رویترز افزودند که جمهوری اسلامی از این سازوکار برای خرید دارو، خودرو و تجهیزات ارتباطی از چین استفاده کرده است و دستکم یک بار در سال گذشته در ارتباط با قراردادهای تامین تجهیزات پدافند هوایی به ارزش میلیونها دلار برای جمهوری اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است.
در ادامه گزارش رویترز آمده است که این سازوکار دستکم از سال ۲۰۲۱ برقرار بوده و نخستین بار برای تامین دارو و واکسنهای کرونا برای ایران مورد استفاده قرار گرفته است.
این منابع همچنین برآورد کردند که طی یک سال گذشته بین ۲ تا ۲.۵ میلیارد دلار از طریق یک نهاد با هدف ویژه منتقل شده است.
بر اساس دادههای شرکت کپلر، بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران در سال ۲۰۲۵، معادل میانگین ۱.۴ میلیون بشکه در روز، به چین ارسال شده است.
این سازوکار محرمانه که نفت ایران را در ازای اعتبار واردات کالاهای چینی مبادله میکند، در سالهای اخیر به شریان مالی حیاتی جمهوری اسلامی در برابر فشارهای آمریکا تبدیل شده است.
