آزمایشگاهی که پس از مرگ مشکوک یکی از کارکنانش بر اثر ذات‌الریه با منشا نامشخص، توجه بین‌المللی را به خود جلب کرده است، در مرکز شهری پرجمعیت در سیبری قرار دارد.
این آزمایشگاه در اطراف فروشگاه‌های مواد غذایی، بیمارستان‌ها و مهدکودک‌ها در اطراف آن واقع شده است.
طاعون ریوی در کنار طاعون خیارکی، بیش از همه به‌عنوان عامل بیماری‌زای پشت «مرگ سیاه» شناخته می‌شود. این همه‌گیری که در قرن چهاردهم سراسر اوراسیا را درنوردید و بین یک‌سوم تا نیمی از جمعیت هر جامعه‌ای را که درگیر آن شد، به کام مرگ کشاند.
طاعون ریوی ویرانگرتر هست و پیش از کشف آنتی‌بیوتیک‌ها، میزان مرگ‌ومیر در میان مبتلایان به آن تقریبا ۱۰۰ درصد بود. علائم طاعون می‌تواند شامل تب، تنگی نفس و خلط خونی باشد.
ایرکوتسک؛ محل استقرار موسسه ضدطاعون
ایرکوتسک، شهری در سیبری که حدود ۴ هزار و ۲۲۵ کیلومتر با مسکو فاصله دارد و درست در شمال مرز مغولستان واقع شده است.
این شهر همچنین محل «موسسه ضدطاعون ایرکوتسک برای سیبری و خاور دور» است؛ یک آزمایشگاه زیستی که به مطالعه باکتری طاعون اختصاص دارد و اکنون پس از مرگ یکی از کارکنان بر اثر ذات‌الریه با منشا نامشخص، زیر ذره‌بین بین‌المللی قرار گرفته است.
این آزمایشگاه درست در مرکز ایرکوتسک قرار دارد و مقام‌های روسیه تاکید دارند که اوضاع تحت کنترل است.
این موسسه در نیمه شرقی و بزرگ‌تر ایرکوتسک قرار دارد و حصاری تقریبا تمام محیط مجموعه را دربر گرفته است.
این موسسه که در سال ۱۹۳۴ برای فعالیت در زمینه کنترل طاعون تاسیس شد، ۹۵ نفر کادر علمی دارد که ۱۳ نفر از آنها پزشک هستند و مأموریت آن حفاظت در برابر همه‌گیری‌ها از جمله همه‌گیری طاعون است.
طاعون بیماری‌ای است که توسط باکتری‌ای به نام «یرسینیا پستیس» ایجاد می‌شود. این بیماری معمولا از طریق گزش کک جوندگان آلوده منتقل می‌شود، هرچند طاعون ریوی می‌تواند از فردی به فرد دیگر سرایت کند.
سازمان جهانی بهداشت وابسته به سازمان ملل، طاعون ریوی را شکلی کمتر شایع اما شدید از طاعون توصیف می‌کند.
سازمان جهانی بهداشت در وب‌سایت خود، با اشاره به دیگر شکل‌های بیماری، می‌گوید: «طاعون می‌تواند بیماری بسیار شدیدی در انسان باشد؛ میزان مرگ‌ومیر در نوع خیارکی ۳۰ تا ۶۰ درصد است و انواع ریوی و سپتی‌سمیک در صورت درمان‌نشدن همواره کشنده هستند.»
بر اساس اطلاعات موسسه ملی سلامت آمریکا، نرخ انتقال طاعون ریوی حدود ۱.۳ تا ۱.۴۴ است؛ یعنی هر فرد مبتلا به‌طور متوسط یک نفر دیگر را آلوده می‌کند. این نرخ پایین انتقال تا حدی ناشی از آن است که طاعون ریوی برای سرایت به تماس نزدیک و طولانی‌مدت چهره‌به‌چهره نیاز دارد.
چه چیزهایی اطراف موسسه قرار دارند؟
بررسی منطقه اطراف موسسه ایرکوتسک نشان می‌دهد که این مجموعه بلافاصله در مجاورت چندین کسب‌وکار پرتردد، بیمارستان، ساختمان شهرداری و مدرسه قرار دارد.
نزدیک‌ترین محل به خود موسسه، سوپرمارکت «اسلاتا» است. در تصاویر گوگل ارث، حدود دوازده خودرو در پارکینگ فروشگاه دیده می‌شوند؛ پارکینگی که با حصار اطراف موسسه مرز مشترک دارد.
در شمال شرقی آن، آزمایشگاه در مجاورت یک هتل و یک مهدکودک قرار دارد که در ساختمانی نسبتا بزرگ و محصور واقع شده است.
در شمال شرقی آن همچنین یک بیمارستان شهری قرار دارد و در خیابان‌های اطراف این بیمارستان، غرفه‌های موقت فروش غذا در خیابان پراکنده‌اند.
گمانه‌زنی درباره شیوع طاعون
مقام‌های روسیه تلاش کرده‌اند آنچه دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در نشست خبری روز دوشنبه «شایعات و گمانه‌زنی‌های مختلف» درباره شیوع طاعون در منطقه توصیف کرد، فروبنشانند.
پسکوف با اشاره به نهاد اصلی بهداشتی روسیه گفت: «باید به بیانیه‌های رسمی روس‌پوتربنادزور استناد کرد و نه به شایعات، گمانه‌زنی‌ها و امثال آن گوش داد. روس‌پوتربنادزور وجود دارد و متخصصان سطح بالایی در این حوزه در آن کار می‌کنند. بیایید به بیانیه‌های رسمی آنها گوش دهیم.»
در همین حال، ایالات متحده اعلام کرده است که اوضاع را زیر نظر دارد.
سخنگوی وزارت بهداشت و خدمات انسانی آمریکا، نهاد مادر مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها، در ایمیلی به اپک تایمز گفت: «مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها همراه با وزارت خارجه و دیگر شرکای بین‌سازمانی ما، اوضاع را از نزدیک زیر نظر دارد.»
او افزود: «ایمنی و امنیت شهروندان آمریکا بالاترین اولویت ماست.»
مقام‌های روسیه هویت کارمند زن آزمایشگاه که جان باخته را اعلام نکرده‌اند و علت مرگ او نیز هنوز تایید نشده است. همچنین مشخص نیست این کارمند چه زمانی مرده است.
با این حال، مقام‌های روسیه ارتباط مرگ این کارمند با فعالیت‌های موسسه را رد کرده‌اند.
ایگور کوبزف، فرماندار منطقه ایرکوتسک، روز دوشنبه در بیانیه‌ای در تلگرام اعلام کرد آزمایش‌ها نشان داده‌اند «هیچ میکروارگانیسمی مرتبط با فعالیت‌های حرفه‌ای او در نمونه‌های بیوپسی این زن یافت نشده است.»
کوبزف گفت: «علت مرگ او ذات‌الریه با منشا نامشخص بود و تاکید کرد که این کارمند تنها مورد شناخته‌شده در موسسه بوده است.»
او افزود: «نکته مهم این است که در چند روز گذشته هیچ مورد جدیدی از مراجعه کارکنان موسسه ضدطاعون برای دریافت خدمات پزشکی شناسایی نشده است.»
حدود ۲۰۰ نفر قرنطینه شدند
بر اساس گزارشی که خبرگزاری روسی اینترفکس در روز یک‌شنبه ۱۲ مهر منتشر کرد، مقام‌های بهداشتی روسیه گفتند برای جلوگیری از گسترش بیشتر عامل بیماری اقداماتی انجام داده‌اند.
بنا بر اعلام نهاد بهداشتی، این اقدامات شامل شناسایی «گسترده‌ترین دایره ممکن از افرادی بود که با بیمار در تماس بوده‌اند.»
ماکسیم مودین، شهردار منطقه شلخوفسکی روز جمعه ۱۰ مهر اعلام کرد بیمارستان قرنطینه شده و دیگر بیمار جدید نمی‌پذیرد و بیماری را نیز ترخیص نمی‌کند و آزمایشگاه آن نیز انجام آزمایش‌های معمول را متوقف کرده است.
او گفت درمانگاه سرپایی بیمارستان طبق روال معمول به فعالیت خود ادامه داده است.
ایگور کوبزف، فرماندار ایرکوتسک نیز همان روز در مطلبی در تلگرام گفت همه افرادی که شناسایی شده و با فرد مبتلا در تماس بوده‌اند، تحت نظارت پزشکی قرار دارند، هیچ نشانه‌ای از بیماری نشان نداده‌اند و نتیجه آزمایششان برای این بیماری منفی بوده است.
مدیر کارخانه آلومینیوم ایرکوتسک در شلخوف نیز در مطلبی در تلگرام در تعطیلات آخر هفته نوشت که استفاده از ماسک در این کارخانه به‌عنوان اقدام احتیاطی اجباری شده است.
به گفته روس‌پوتربنادزور، آزمایش‌های انجام‌شده روی بیمار هیچ میکروارگانیسمی مرتبط با شغل این فرد نشان نداده و طی ۱۰ روز گذشته نیز هیچ بیماری عفونی در میان کارکنان موسسه گزارش نشده است.
ناشناخته‌های فراوان
در حالی که جامعه بین‌المللی خواستار روشن‌شدن وضعیت در روسیه است، پرسش‌های زیادی همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند.
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز دوشنبه به اپک تایمز گفت ایالات متحده از گزارش‌ها درباره «یک مورد مرگبار مشکوک به طاعون ریوی» در ایرکوتسک آگاه است و وضعیت را از نزدیک زیر نظر دارد.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: «بسیاری از جزئیات تایید نشده‌اند. ما مقام‌های روسیه را تشویق می‌کنیم اطلاعات دقیق را سریع و به‌صورت شفاف منتشر کنند.»
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا روز دوشنبه در مریلند خبرنگاران را در جریان این موضوع قرار داد.
او گفت: «نگرانی وجود دارد که [این بیماری] دست‌کم در داخل گسترش یافته باشد؛ شما دیده‌اید که آنها قرنطینه‌هایی از این نوع اعمال کرده‌اند.»
او افزود: «بدیهی است که رفت‌وآمد میان آمریکا و روسیه بسیار محدود است. اما مثل هر چیز دیگری، اگر چنین چیزی از کنترل خارج شود، می‌تواند به‌سرعت گسترش یابد. بنابراین ما آن را از نزدیک زیر نظر داریم و رصد می‌کنیم. فکر نمی‌کنم این موضوع دلیلی برای نگرانی عمومی باشد، اما دلیلی برای تمرکز و زیر نظر گرفتن اوضاع هست، و ما همین کار را انجام می‌دهیم.»
