محصولاتی که بهعنوان انتخابهای سالم تبلیغ میشوند، بعضاً حاوی ترکیبات پنهانی هستند که در بلندمدت سلامت کلیهها را تحت تأثیر میگذارند.
استفاده از چای بدون قند، نمک کمسدیم و دیگر انتخابهای «سالمتر» شاید راهکار سادهای برای بهبود رژیم غذایی باشد، اما وقتی پای سلامت کلیهها در میان است، ترکیبات موجود در مواد غذایی بهاندازه ترکیبات حذفشده اهمیت پیدا میکنند.
از سدیم پنهان در نوشیدنیهای بدون قند گرفته تا پتاسیم موجود در جایگزین نمک و افزودنیهای حاوی فسفات در غذاهای فرآوریشده، که بیشتر مردم به آنها توجه نمیکنند، با تضعیف کلیهها برای بدن دردسرساز میشوند. اینکه بدانیم بهدنبال چه چیزی باشیم و استفاده از چه محصولاتی نتیجه عکس میدهد، در بلندمدت به محافظت از کلیهها کمک میکند.
سدیم پنهان در نوشیدنیهای بدون قند
دکتر ین سونگهای، متخصص کلیه در بیمارستان یادبود چانگ گونگ، در برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، هشدار داد که «کنار گذاشتن قند متضمن سلامتی نیست.»
خیلیها تصور میکنند چای بدون قند انتخاب سالمتری است و به همین دلیل مرتب سراغ چای بدون قند میروند. با اینحال، برای تثبیت طعم و رنگ این محصولات بعضاً از افزودنیهای حاوی سدیم مانند بیکربنات سدیم (جوششیرین) استفاده میشود. از اینرو، میزان سدیم آنها میتواند برخلاف انتظار بالا باشد که فشار بیشتری به کلیهها وارد میکند.
هوانگ ییلینگ، متخصص تغذیه در مرکز کوئی نوتریشن، گفت: «حتی نوشیدنیهایی که با برچسب بدون قند یا بدون کالری عرضه میشوند، ممکن است فقط روی کاغذ سالم باشند و افزودنیهای مختلفی داشته باشند. نوشیدنیهایی که طعم ملایم دارند و مزه شیرین آنها تا مدتها در دهان باقی میماند یا رنگ براق و درخشان دارند، ممکن است حاوی نمکهای افزوده یا طعمدهندههای قوی باشند.»
ین افزود: «بهترین راه برای تأمین آب بدن این است که آب ساده بنوشیم. بزرگسالها برای حمایت از سوختوساز بدن و عملکرد کلیهها باید روزانه دستکم ۲ لیتر آب (معادل ۸ لیوان بزرگ) بنوشند. بیماران کلیوی یا قلبی برای تعیین میزان مایعات دریافتی باید با پزشکان متخصص مشورت کنند.»
نمک کمسدیم میتواند نتیجه عکس داشته باشد
خیلیها نمک کمسدیم یا سس سویای کمنمک را جایگزین سالمِ چاشنیهای مرسوم میدانند. با اینحال، این محصولات برای افرادی که مشکلات کلیوی دارند خطرناکتر هستند.
ین گفت: «در نمک کمسدیم، بخشی از سدیم کلرید با پتاسیم کلرید جایگزین میشود. اگر بدن نتواند پتاسیم اضافی را دفع کند، این ماده در خون تجمع پیدا میکند و باعث هایپرکالمی (افزایش سطح پتاسیم خون) میشود. افزایش پتاسیم خون در موارد حاد با مختلشدن عملکرد قلب یا مرگ ناگهانی ارتباط دارد.
از اینرو، افرادی که مشکل کلیوی دارند، نباید بدون مشورت پزشک با یا متخصصان مربوطه از نمک کمسدیم و سس سویای کمنمک استفاده کنند.
افزودنیهایی که باید مراقب آنها باشیم: فسفاتها
سدیم و پتاسیم تنها ترکیباتی نیستند که درصورت افت عملکرد کلیه اهمیت پیدا میکنند. مقدار فسفر هم باید مورد توجه قرار بگیرد.
کلیههای سالم با دفع فسفر اضافی خون به حفظ تعادل این ماده در بدن کمک میکنند. وقتی عملکرد کلیهها افت میکند، سطح فسفر در بدن بالا میرود که به اختلالات معدنی و استخوانی و عوارض مرتبط با بیماری کلیوی مزمن دامن میزند.
غذاهای فرآوریشده اغلب حاوی فسفاتهای افزوده هستند؛ ترکیبات پنهانی که بهویژه برای کلیهها ضرر دارند.
ین گفت نودلهای فوری، بیسکویت، شکلات و نوشیدنیهای گازدار فسفات افزوده زیادی دارند. افزودنیهای حاوی فسفات در غذاهای فرآوریشده آسانتر از فسفر طبیعی غذاهای کامل جذبِ بدن میشوند.
افرادی که مشکل کلیوی دارند، نمیتوانند فسفر اضافی را دفع کنند و با افزایش فسفر خون و تشدید آسیب کلیوی مواجه میشوند.
چگونه مصرف سدیم را ضمن حفظ طعم غذا به حداقل برسانیم؟
هوآنگ برای کاهش مصرف نمک توصیه میکند عادتهای خود را چه در خانه و چه در بیرون از خانه تغییر دهید.
هنگام آشپزی بهجای تکیه به چاشنیهای شور مانند سس ساتای یا سس لوبیا از مواد معطر مانند پیازچه، زنجبیل، سیر، فلفل تند، آبلیمو و فلفل سفید برای بهبود طعم غذا استفاده کنید. از شیرینی و طعم طبیعی مواد غذایی کامل نهایت استفاده را ببرید. برای نمونه، میتوانید از موادی مانند قارچ، ذرت، گوجهفرنگی و سبزیجات ریشهای برای تهیه سوپها و خوراکهای خوشطعم و کمنمک یا حتی بینمک استفاده کنید.
اگر میخواهید بیرون از خانه غذا بخورید، غذای تازه میل کنید و مصرف غذاهای پرادویه یا پرچاشنی مانند غذاهای سرخکردنی، خوراکهای آرامپز و غذاهای ترش و شیرین را به حداقل برسانید. هوآنگ گفت: «غذاهای تازه با کمترین چاشنی هم خوشطعم هستند. استفاده از چاشنی زیاد و فرآوری بیشازحد غذا بارِ متابولیکی کلیهها را دوچندان میکند.»
اگر نمک زیادی مصرف کردید، میتوانید در حد اعتدال از سبزیجات سبزرنگ و سرشار از پتاسیم استفاده کنید یا سراغ دمنوش ریشه باباآدم بروید تا سدیم اضافی را دفع کنید.
انتخابهای ساده اغلب بهترین گزینه هستند
مسئله این نیست که چای بدون قند، نمک کمسدیم یا غذاهای فرآوریشده ذاتاً مضر هستند. برچسب بدون قند، فاقد کالری و کمسدیم تنها یک بخش ماجراست.
بهتر است آب مورد نیاز بدنتان را با نوشیدن آب ساده تأمین کنید، از غذاهای کامل یا کمفرآوریشده استفاده کنید، در مصرف سسهای پرچاشنی و محصولات فرآوریشده محتاط باشید و بهجای استناد به تبلیغات به فهرست مواد تشکیلدهنده محصولات دقت کنید.
اگر مشکل کلیوی دارید، باید حتماً برچسب روی محصولات را بخوانید. میزان مصرف سدیم، پتاسیم، فسفر و مایعات مستلزم توجه به شرایط فردی است.
ین در پایان گفت: «مصرف روغن، نمک و شکر را به حداقل برسانید، میوه و سبزی بیشتری بخورید و آب بیشتری بنوشید.»
گاهی انتخابهای ساده بهترین گزینه هستند.
