دبیر کل سازمان ملل متحد در پیام خود به مناسبت روز منع خشونت علیه زنان، عنوان کرد که “این روز فرصتی برای همه ما است تا برای جلوگیری و خاتمهی تمامی گونههای خشونت علیه زنان و دختران متعهد شویم.”
“یوکیو آمانو” دبیر کل سازمان ملل متحد، در پیامش تصریح کرد که ۷۰ درصد زنان در طول حیات خود با خشونت جسمی و جنسی روبرو شده که این خشونت شامل یک چهارم زنان باردار نیز میشود. وی خشونت علیه زنان را مصداق نقض حقوق بشر دانست و از کشورهای عضو سازمان ملل خواست که فعالانه برای ریشهکنی این پدیده برنامهریزی کنند.
در ایران نیز معدود آمارهای منتشرشده از سوی نهادهای ذیربط، گویای وضعیت نگرانکنندهی زنان در این کشور است. انتشار نتایج تحقیقات گروهی از فعالان اجتماعی با مضمون “مصادیق خشونت علیه زنان”، بیانگر این نکته است که وضعیت زنان ساکن پایتخت وخیمتر از حد تصور عموم است.
بنابر این گزارش که نتیجهی یک کار تحقیقاتی میدانی در ۴ منطقهی تهران است، آدمربایی، تجاوز به عنف، مزاحمتهای خیابانی، آزار و اذیت در محیطهای کار غیررسمی و آزار و اذیت کلامی زنان در خانه از مهمترین مصادیق خشونت علیه زنان در پایتخت است.
با مطالعهی نتایج این تحقیقات میتوان به روشنی دریافت که مصادیق خشونت علیه زنان به دو دستهی خشونتهای خانگی و خشونتهای اجتماعی تقسیم میگردد.
خشونتهای اجتماعی عموماً به شکل زورگیری، تعرض، مزاحمت و ضربوشتم به علل مختلف، ناشی از ناامنی موجود در مناطق بروز جرم است. به گفتهی “جلوه جواهری”، یکی از محققان این گزارش، عدم روشنایی برخی معابر، خلوتی معابر، وجود پارکها با انبوه درخت، عدم وجود ایستگاه اتوبوس در نزدیکی مدارس دخترانه و تنگی خیابانها از جمله شرایط محیطی زمینهساز جرائم علیه زنان است.
زنان همچنین در بسیاری از محیطهای کاری نیز با انواعی از خشونتهای یاد شده مواجه هستند. بسیاری از محیطهای کاری که زنان قشر متوسط به پایین در آنها استخدام میشوند، در زیرزمینها یا مناطق نامعلوم قرار دارند. بسیاری از کارفرمایان به بهانهی فرار از پرداخت بیمه و سایر حقوق قانونی کارمندان، شرکت یا کارگاه خود را از دید عموم نگاه میدارند و این خود زمینهساز بروز بسیاری از جرائم علیه زنان است. مصادیق این جرائم میتواند از خشونت کلامی تا ضرب و شتم و تجاوز متغیر باشد که موارد آن در گزارش مربوطه درج شده است.
خشونت خانگی نیز یکی دیگر از ابعاد مهم این گزارش بود که با ابعاد گستردهتری در جریان است. در ایران به دلیل فقدان قوانین مشخص در حمایت از حقوق زنان، خشونتهای خانگی با ابعادی مهارنشدنی رو به افزایش است. از مهمترین مصادیق خشونت خانگی در این گزارش، “همسرآزاری” است که با “حبس خانگی”، “زنکشی” و “اجبار به تنفروشی” همراه است.
در درجهی بعدی، ازدواجهای اجباری دختران در سنین پائین قرار دارد و در انتها نیز کودک آزاری از مصادیق خشونت علیه زنان است. کارشناسان این مطالعه، از مشاهدهی برخی موارد کودکآزاری در قالب آزار جنسیِ دختران در خانه خبر میدهند.
با توجه به تصور عموم مبنی بر اینکه پایتخت ایران به لحاظ تجمع امکانات و ثروت، از ظرفیتهای فرهنگی و آموزشی بالاتری در ارتباط با مسائل زنان برخوردار است، مطالعه گزارش فوق این سؤال را در اذهان ایجاد میکند که وضعیت زنان ساکن شهرهای کوچکتر و روستاها چگونه است؟
شهرهای کوچک همواره از نظر آموزش مسائل فرهنگی و امور تربیتی در اولویتهای آخر مسئولان قرار داشتند و در بسیاری از موارد نیز مسئولان امر توجهی به اینگونه مسائل نداشتند. در ایران از نظر جغرافیایی، هرچقدر فاصله از پایتخت بیشتر شود، معمولاً به همان نسبت نیز پدیدههای خشونت خانگی و کودکآزاری به تعداد بیشتری مشاهده میشود. این مسأله هم به دلیل حاکمیت تعصب و سنتی ماندن جوامع مذکور و هم به دلیل بیتوجهی نهادهای قانونگذاری و هم به دلیل فقر و عدم تخصیص بودجههای لازم برای اقدامات فرهنگی و اجتماعی، همواره به صورت لاینحل باقی مانده است.
در واقع در شهرها و استانهای دورتر از تهران، اَشکال گوناگون خشونت با توجه به جغرافیا تغییر میکنند.
برای مثال شهری مانند ایلام، رتبهدار بیشترین آمار خودسوزی و دیگر اشکال خودکشی در کشور است. در حالی که در استان کرمان، این قتلهای ناموسی است که این استان را به رکورددار بیشترین تعداد این جرم در کشور تبدیل کرده است.
امیر حسین جلالی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی در گفتگو با بی.بی.سی اعلام کرد که بر اساس یک تحقیق، شهرهای اهواز و کردستان در میان مصادیق خشونت علیه زنان، رتبهی اول و دوم کشور را دارند. به طوری که شاخص خشونت خانگی در کردستان به ۸۸ درصد میرسد.
گفتنی است که براساس نتایج یک تحقیق در سال ۹۲، زنان خانهدار نسبت به زنان شاغل به میزان بیشتری مورد خشونت خانگی قرار میگیرند. این گزارش اعلام میکند که ۸۳ درصد زنان قربانی این خشونت در این گزارش خانهدار و ۱۳ درصد شاغل هستند.
سازمان بهزیستی کشور نیز در گزارش سال ۸۴ خود اشاره کرده بود که دستکم ۶۰ درصد زنان ایرانی لااقل یکبار خشونت خانگی را تجربه کردهاند.
ضرب و شتم، کشیدن مو، سوزاندن اعضای بدن، تهدید کلامی، تجاوز توسط همسر یا غیر، اجبار به ازدواج، اجبار به تنفروشی و متلک و آزار کلامی از جمله مصادیق خشونت علیه زنان به شمار میروند.
اپک تایمز در ۳۵ کشور و به ۲۱ زبان منتشر میشود.
