اگر شرکتی قلمموهای رنگ را در فیلیپین تولید کند، بهطوری که بُرِس و قطعات فلزی آن از چین وارد شده باشد و دستههای قلممو در فیلیپین ساخته شده باشند، آیا این محصول «ساخت فیلیپین» محسوب میشود یا «ساخت چین»؟
مسئله ترانشیپمنت (انتقال کالا از طریق کشور ثالث) در مرکز دستورکار تجاری دولت ترامپ قرار دارد، چراکه این روش، یکی از تاکتیکهای رایج برای دور زدن تعرفهها است.
صادرکنندگان ممکن است محمولههای خود را از مسیر کشورهای ثالث هدایت کرده و آنها را مجدداً بستهبندی یا برچسبگذاری کنند تا مبدأ واقعی کالا پنهان بماند و به این ترتیب، از رژیمهای تعرفهای خاص فرار کنند.
تفاوت قابلتوجهی بین تعرفه ۱۹ درصدی بر صادرات از مالزی و تعرفه ۳۹ درصدی بر محمولههای ساخت سوئیس وجود دارد.
اوایل ماه جاری، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تعرفه ۴۰ درصدی بر کالاهای ترانشیپشده وضع کرد که از ۷ اوت اجرایی شوند.
اگر چین کالاهای خود را از طریق فیلیپین به ایالات متحده صادر کند، فیلیپین مشمول تعرفه اضافی ۴۰ درصدی، علاوه بر تعرفههای موجود، خواهد شد.
اما تعیین اینکه آیا یک محصول وارداتی واقعاً ترانشیپ شده یا خیر، میتواند دشوار باشد، زیرا شرکتها اغلب به زنجیرههای تأمین جهانی وابستهاند و شمار زیادی از بازیگران بازار جهانی در تولید یک کالا نقش دارند.
قوانین مبدأ
مراجع ذیربط به مجموعهای از پارامترهای قانونی شناختهشده به نام «قوانین مبدأ» متکی هستند؛ مجموعه قوانینی که برای برچسبگذاری دقیق، اجرای توافقنامههای تجاری و تعیین تعرفههای قابلاعمال به کار میرود.
مقامهای آمریکایی معمولاً از سه روش برای تعیین مبدأ یک محصول استفاده میکنند:
روش ساده: اگر یک کالا به طور کامل در یک کشور خاص تولید، پرورش یا مونتاژ شده باشد، مبدأ آن به وضوح مشخص است.
تغییر اساسی: اگر اجزای یک محصول از چند کشور تأمین شده باشد، مقامها بررسی میکنند که کالا در کجا دچار «تغییر اساسی در شکل، ظاهر یا ماهیت» شده است. اداره بازرگانی بینالملل این فرآیند را «دگرگونی اساسی» مینامد.
حداقل درصد محتوا: در برخی توافقنامههای تجاری، کافی است حداقل درصدی از محتوای محصول در کشوری که مبدأ ادعا شده، اضافه شود.
عوامل اجرایی میتوانند از طیف وسیعی از روشها از جمله کاربرد برنامههای هوش مصنوعی و بررسی زنجیره اسناد، استفاده کنند. آنها همچنین میتوانند از افشاگران که اغلب بازرگانان محلی یا انجمنهای صنفی مبارزه با دامپینگ گسترده هستند برای شناسایی کالاهای ترانشیپشده بهره بگیرند.
در نهایت، اگر پس از این فرآیند دشوار مبدأ واقعی کالا همچنان نامشخص بماند، شرکتها میتوانند ادعا ثبت کرده و از اداره گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده رأی نهایی دریافت کنند.
اداره گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده در ژوئیه ۱۹۹۰، درباره پرونده یادشده قلمموهای رنگ چین–فیلیپین تصمیمگیری کرد و نتیجه گرفت که این بُرِسها باید به عنوان محصول مبدأ چین شناخته شوند.
در سالهای آینده، قوانین یادشده برای جلوگیری از ترانشیپمنت کالاها اهمیت فزایندهای پیدا خواهند کرد. در حالی که ایالات متحده در حال سرکوب این روش است، کشورهای دیگری مانند ویتنام نیز متعهد شدهاند که کنترلها را سختتر کرده و برنامههای اجرایی برای جلوگیری از تعرفههای بالاتر تدوین کنند.
جیمیسون گریر، نماینده تجاری ایالات متحده، گفته است که دفتر او بر شرکای تجاری نظارت خواهد کرد تا اطمینان یابد آنها به تعهدات خود عمل میکنند.
او در مصاحبهای در روز جمعه اول اوت با بلومبرگ، گفت: «اگر عمل نکنند، رئیسجمهور اختیار تعرفه دارد. اگر این کار را نکنید، تعرفهها دوباره برقرار میشوند. این اجرای پایهای قوانین تجاری است که قصد داریم اینجا انجام دهیم.»
اما کالاهای ترانشیپشده تا چه اندازه رایج هستند؟
مقامهای ارشد دولت آمریکا برآورد میکنند که از هر ۱۵ دلار صادرات ویتنام به ایالات متحده، ۵ دلار آن در واقع کالای چینی است که به شکل کالای ویتنامی عرضه میشود.
به گفته کارشناسان، پیش از اجرای تعرفههای جهانی ترامپ، واردات منطقهای از چین از فوریه ۲۰۲۵ شتاب گرفته است.
دادههای اخیر نومورا نشان میدهد که واردات تقریباً ۲۲ درصد افزایش یافته که نسبت به ۱۱.۱ درصد در سال ۲۰۲۴ رشد چشمگیری داشته است.
به گفته اقتصاددانان نومورا در گزارش ژوئن ۲۰۲۵، مجموع واردات ماهانه اکنون به صورت سالانه تا ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد میشود.
در این گزارش آمده است: «به نظر میرسد ترانشیپمنت در افزایش واردات ماشینآلات و تجهیزات الکترونیک به هند، ویتنام و مالزی، محصولات پلاستیکی به ویتنام، مواد شیمیایی به اندونزی، و تجهیزات الکترونیک به تایلند نقش دارد.»
لین سونگ، اقتصاددان آیانجی، نیز که دادههای صادرات بین چین و ویتنام را بررسی کرده و گفته است که افزایش اخیر فعالیتهای تجاری بین دو کشور «حاکی از حجم قابلتوجهی از حملونقل کالا» است.
سونگ در یادداشت ۲۳ ژوئیه نوشت: «صادرات ماشینآلات و تجهیزات الکتریکی چین به ویتنام حدود ۵۰ میلیارد دلار افزایش یافته، در حالی که صادرات مشابه ویتنام به آمریکا کمی کمتر از ۴۰ میلیارد دلار رشد داشته است.»
هرچند ترانشیپمنت عمدتاً با تلاش برای دور زدن تعرفهها مرتبط است، اما میتواند اهداف مختلفی در لجستیک جهانی داشته باشد. برای مثال، ممکن است کانتینرهای بزرگ تقسیم شده و به مقاصد مختلف ارسال شوند؛ محمولههای کوچک ممکن است با محمولههای بزرگ ترکیب شوند؛ یا مقصد نهایی به یک مسیر حمل مستقیم متصل نباشد و نیاز به انتقال در بنادر واسطه باشد.
این جزئیات، پیچیدگی بیشتری به موضوع میافزاید، بهویژه با توجه به این که سالانه میلیاردها بسته به ایالات متحده ارسال میشود.
در حال حاضر، کاخ سفید اعلام کرده است که برنامههای بیشتری درباره نحوه هدفگیری ترانشیپمنتها منتشر خواهد کرد. تا آن زمان، مأموران اداره گمرک و حفاظت مرزی ایالات متحده و شرکای تجاری آمریکا باید با یک شبکه عظیم جهانی از واردات و صادرات مقابله کنند.
