پژوهشهای نوظهور نشان میدهند که آفتاب اثرات ضدویروسی و آنتیاکسیدانی دارد و باعث تقویت عملکرد تنفسی میشود و از این جهت فراتر از ویتامین دی عمل میکند.
آیا تا حالا سرفهای را تجربه کردهاید که قطع نشود؟ سرفهای که هر روز نفسکشیدن را سختتر میکند و آنقدر ادامه مییابد که نگران میشوید و به اورژانس مراجعه میکنید. قبل از اینکه سراغ اورژانس بروید، باید بدانید یک راهکار طبیعی و بکر وجود دارد که میتواند روند بهبودی شما را به شکل قابلتوجهی تقویت کند: مواجهه روزانه با آفتاب.
دکتر راجر سیولت، متخصص داخلی، بیماریهای ریوی، مراقبتهای ویژه و طب خواب، شخصاً شاهد تأثیر درمانی آفتاب بوده است.
سیولت در دوران همهگیری از بیماران کووید-۱۹ که در وضعیت وخیمی به سر میبردند و بدون کمک قادر به نفسکشیدن نبودند مراقبت میکرد. بیماران چند روز بعد از آفتابدرمانی توانستند دوباره بدون دستگاه نفس بکشند.
سیولت در گفتوگو با برندن فلن در برنامه «علائم حیاتی» گفت: «ما توانستیم بیماری را که آماده لولهگذاری بود، طی ۵ روز از دستگاه اکسیژن جدا کنیم. تا حالا ندیده بودم کسی به این سرعت از دستگاه اکسیژن جدا شود.»
موفقیت سیولت تنها به بیماران بدحال محدود نمیشود. یکی از بیماران مبتلا به کووید طولانیمدت بیش از یک سال با تنگی نفس شدید- مقیاس ۸ از ۱۰، دستوپنجه نرم میکرد. بیمار روشهای مختلفی را امتحان کرده و آزمایشهای متعددی انجام داده بود، اما هیچکدام مؤثر نبودند. سیولت به آنها توصیه کرد که هر روز ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در فضای باز حضور پیدا کنند.
سه هفته گذشت و نتیجه شگفتانگیز بود. تنگی نفس بیمار به مقیاس ۳ از ۱۰ رسید و تقریباً برطرف شد. سیولت که شخصاً شاهد این تغییرات بود، اکنون به تمام بیماران خود توصیه میکند که در معرض آفتاب قرار بگیرند.
نگرانی از آفتابسوختگی و سرطان پوست خیلیها را به سمت فضاهای بسته سوق داده است، اما با دوری از آفتاب از فواید حیاتی آن بینصیب خواهیم ماند. سیولت میگوید: «مطالعات بسیاری نشان میدهند افرادی که از فضاهای بسته خارج میشوند و افرادی که در مناطق آفتابی زندگی میکنند، عمر طولانیتری دارند.» مطالعاتی هم در بریتانیا و سوئد انجام گرفته که مواجهه با آفتاب را با کاهش نرخ کلی مرگومیر بر اثر بیماریهای قلبیعروقی و سرطان مرتبط دانستهاند.
حلقه گمشده: موضوع فقط ویتامین دی نیست
فواید مواجهه با آفتاب معمولاً به ویتامین دی نسبت داده میشوند. با اینحال، سیولت میگوید مسئله فراتر از ویتامین دی است. او بعد از تجویز مکمل ویتامین دی برای بیماران به نتایج مورد نظر نرسید. از اینرو، به این فکر افتاد که آیا آفتاب از راههای دیگری هم بر سلامتی اثر میگذارد یا خیر.
سیولت گفت: «به این فکر افتادم که شاید ویتامین دی نشانه فرایند دیگری باشد که در بدن شکل میگیرد. شاید خورشید کارکردی دارد که ارتباطی با ویتامین دی ندارد. شاید آفتاب به شکلی متفاوت عمل میکند و به بدن سود میرساند که جا دارد مورد بررسی قرار بگیرد.»
سیولت دریافت که مواجهه با آفتاب در سطوح عمیقتر- در سطح سلولی- بر بدن اثر میگذارد.
نقش آفتاب در نیرو بخشیدن به سلولها
خورشید نورهای مختلفی را از خودش منتشر میکند که هرکدام اثرات منحصربهفردی روی بدن میگذارند. نور فروسرخ که انسان آن را بهصورت گرما احساس میکند، به عمق بافتهای بدن نفوذ کرده و به عملکرد سلولی کمک میکند. سیولت افزود: «نور فروسرخ نقش بسیار مهمی در اطمینان از عملکرد بهینه میتوکندریها دارد که نیروگاه سلولهای ما هستند.»
وقتی میتوکندریها به شکل بهینه عمل میکنند، ملاتونین بیشتری تولید میشود؛ مادهای که در بدن نقش آنتیاکسیدانی دارد. آنتیاکسیدانها به بدن کمک میکنند با تنش اکسایشی مقابله کند؛ اختلالی که میتواند به میتوکندریها آسیب بزند و مشکلات بیشتری برای بدن ایجاد کند. سیولت گفت: «بیماری قلبی، دیابت، چاقی، دمانس، سرطان و کووید طولانیمدت، همگی از مختلشدن عملکرد میتوکندریها بر اثر تنش اکسایشی نشأت میگیرند.»
نقش ملاتونین به مقابله مستقیم با تنش اکسایشی محدود نمیشود، بلکه به تنظیم دیگر آنتیاکسیدانهای بدن هم کمک میکند. «پس اگر میخواهید بیشترین استفاده را از تأثیر درمانی آنتیاکسیدان ببرید، توت بخورید؛ اما بدانید ملاتونینی که در بدنتان میسازید، عامل اصلی است.»
آیا نمیشود فقط مکمل مصرف کرد؟
خیلیها از مکمل خوراکی ملاتونین استفاده میکنند، اما این مکملها جای آفتاب را نمیگیرند. سیولت دلایل این مسئله را شرح داده است.
نخست اینکه ملاتونین خوراکی عمدتاً به بدن علامت میدهد که وقت خواب رسیده است. «پس فقط زمانی باید ملاتونین خوراکی مصرف کنید که در حال خوابیدن باشید.»
دوم اینکه مقدار ملاتونینی که شبها ترشح میشود، در مقایسه با مقدار ملاتونینی که در میتوکندریها تولید میشود بسیار ناچیز است. از اینرو، سیولت مواجهه با آفتاب را بهترین گزینه برای افزایش تولید ملاتونین میداند. «ملاتونین خوراکی بههیچوجه نمیتواند جای آفتاب را بگیرد.»
آفتاب: آنتیبیوتیک طبیعت
از نور فروسرخ که بگذریم، پرتوهای فرابنفش هم خواص درمانی ویژه خود را دارند. نور فرابنفش به تولید ویتامین دی کمک میکند، اما ممکن است باکتریهای بیماریزا را هم از بین ببرد؛ نکتهای که پزشکان بیش از یک قرن پیش موفق به کشف آن شدند.
قبل از آنکه آنتیبیوتیک ساخته شود، ابتلا به عفونت ریوی باکتریایی سل حکم مرگ را داشت. با اینحال، در مراکز درمان سل در سوئیس و اتریش از پرتوهای فرابنفش برای درمان بیماران استفاده میکردند. بیماران به مناطق مرتفع انتقال مییافتند و خیلی زود بهبود مییافتند.
سیولت میگوید ارتفاع بالا دو مزیت دارد: اول اکسیژن کمتر که باکتری سل برای زندهماندن به آن احتیاج دارد؛ و دوم مواجهه با پرتوهای متمرکز فرابنفش. نور فروسرخ میتواند از جو و حتی لباس شما عبور کند، اما نور فرابنفش چنین قابلیتی ندارد. از اینرو، ارتفاع بالا که جو سبکتری دارد، شرایط را برای مواجهه با پرتوهای فرابنفش و بیشینهسازی اثر درمان مهیا میکند. مراکزی که از راهکار ارتفاع بالا استفاده میکردند، به نتایج قابلتوجهی دست یافتند.
راهکار هوشمندانه برای دریافت آفتاب
ارتباط نور فرابنفش با آسیب پوستی و سرطان خیلیها را نگران کرده است. با اینحال، سیولت میگوید پژوهشگران نور فرابنفش را بهطور مجزا بررسی کردهاند، نه در ترکیب با نور فروسرخ که بهطور طبیعی در آفتاب یافت میشود.
او گفت: «نکتهای که در آستانه کشف آن هستیم، این است که تشعشعات نزدیک به فروسرخ در کنار نور فرابنفش اثرات مخرب کمتری دارند. به نظرم ایندو نور به شکلی بهینه در کنار هم قرار گرفتهاند تا بیشترین سود را به ما برسانند.»
سیولت نسبت به مواجهه بیشازحد با آفتاب هشدار میدهد، بهویژه در مورد افرادی که به حضور در فضای باز عادت ندارند. دستگاه سولاریوم که نور فرابنفش خالص را بدون نور فروسرخ به بدن میتاباند یا نشستن زیر آفتاب در ساعاتی که شاخص فرابنفش در بالاترین سطح ممکن است، میتواند خطرناک باشد.
سیولت برای دریافت ترکیب بهینه نور خورشید توصیه میکند که در ساعات مشخصی از روز مانند زمان طلوع یا غروب زیر نور خورشید قرار بگیریم.
سیولت گفت: «در این ساعات میتوانیم بیشترین مقدار نور فروسرخ را نسبت به نور فرابنفش دریافت کنیم. این اوقات برای افرادی که عادت ندارند زیر آفتاب بمانند، بهترین فرصت برای شروع است تا بهتدریج توان محافظتی پوست خود را افزایش دهند.»
به گفته سیولت، لازم نیست مدتزمان مواجهه با خورشید طولانی باشد. او به مطالعهای اشاره کرده که نشان میدهد تنها ۱۵ دقیقه مواجهه با نور فروسرخ در روز نتایج مطلوبی برای بیماران کووید به همراه داشته است. «اگر هدفمند از خانه خارج شویم و هر روز حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه بیشتر از مقدار کنونی در معرض آفتاب قرار بگیریم، گام بلندی در مسیر دستیابی به فواید سلامتمحور آفتاب برخواهیم داشت.»
