خون نیرویی حیاتبخش است که بدن را تغذیه میکند و باعث ثبات و آرامش ذهن میشود.
وقتی بیماران با مشکلات خونی به مطب مراجعه میکنند، فقط نتیجه آزمایششان را بررسی نمیکنم. خون نیرویی حیاتبخش است که بدن را تغذیه میکند و باعث ثبات و آرامش ذهن میشود. اگر نتیجه آزمایشتان طبیعی است اما احساس ناخوشی میکنید، ممکن است خونتان در انجام وظایف خود کوتاهی میکند.
مایع حیات
طب سنتی چینی و طب مدرن نگاه متفاوتی به فیزیولوژی خون دارند که مکمل یکدیگر است.
طب غربی میگوید خون در مغز استخوان تولید میشود، اما طب سنتی چینی خون را ماحصل جوهره حیات و رژیم غذایی میداند.
نیروی حیاتی «چی» خون را در بدن به جریان میاندازد و بافتها و اندامها را تغذیه میکند و باعث ثبات و آرامش ذهن میشود.
خون رودخانهای سرشار از مواد مغذی است که در بدن جریان دارد و «چی» همان نیرویی است که این رودخانه را در میان بافتها و اندامها به جریان میاندازد. اگر خون دچار کمبود شود، اندامها بهخوبی تغذیه نمیشوند و ذهن منبع آرامش خود را از دست میدهد.
علائم مختلف از جمله رنگپریدگی، خستگی، سرگیجه، سردی دست و پا، کاهش تمرکز، بیخوابی و بیثباتی عاطفی بهعنوان نشانه کمبود خون تلقی میشوند.
چه عواملی خون را تحلیل میبرند؟
«کمبود خون» در طب سنتی چینی با کمخونی تفاوت دارد. کمخونی با کاهش میزان هموگلوبین یا کاهش تعداد گلبولهای قرمز همراه است.
کمبود خون زمانی رخ میدهد که بدن نتواند به اندازه کافی خون تولید کند. ممکن است حجم خون به لحاظ کمّی کافی باشد، اما نتواند بدن را تغذیه کند. از اینرو، گاهی با وجود طبیعیبودن میزان هموگلوبین با علائم کمبود خون مواجه میشویم.
استرس مداوم، خواب نامناسب، ضعف دستگاه گوارش و بیماریهای طولانیمدت از جمله دلایلی هستند که باعث میشوند بدن نتواند جریان خون خود را در حالت بهینه نگهدارد.
یک دختر شانزده ساله که در روزهای منتهی به امتحانات مدرسه دچار اضطراب شدید میشد به مطب مراجعه کرد. تقریباً دو سال بود که نمیتوانست امتحانات میانترم خود را هم تاب بیاورد، چه رسد به امتحاناتی که میبایست در پایان ترم پشت سر میگذاشت.
اضطراب مداوم او به بیخوابی شبانه، لرزش دستها و چرخه قاعدگی نامنظم تبدیل شد. فشار روانی امتحانات کل بدنش را تحت تأثیر قرار داده بود.
متوجه شدم که این فشار عاطفی طولانیمدت، جریان «چی» را در بدن او مختل کرده است. اگر «چی» ضعیف شد، توان بدن برای به جریان انداختن خون به حداقل میرسد. استرس خواب او را مختل کرده و باعث شده بود که نتواند برای ترمیم جریان خون خود استراحت کند. این وضعیت به مرور زمان به کمبود خون منجر شد. از آنجا که خون هم بدن را تغذیه میکند و هم به ذهن ثبات و آرامش میدهد، کمبود آن باعث ایجاد یک چرخه معیوب میشود که بهموجب آن فشار روانی و ضعف جسمانی بهطور مستمر باعث تشدید یکدیگر میشوند.
در گام نخست تصمیم گرفتم به او کمک کنم تا این چرخه معیوب را متوقف کند. کاری کردم که آرامتر شود و خواب بهتری داشته باشد و از داروهای گیاهی چینی و غذاهای ساده خانگی برای تقویت خون او کمک گرفتم.
دخترک بهتدریج بهبود پیدا کرد. لرزش دستها به حداقل رسید و چرخه قاعدگیاش منظم شد. ذهن او به مرور زمان آرامتر و اعتمادبهنفسش بیشتر شد و توانست در امتحانات شرکت کند و این دوره را با موفقیت پشت سر بگذارد.
شاید پزشکان غربی علائم روانی و جسمانی این دختر را نامرتبط بدانند، اما پزشکان طب سنتی چینی معتقدند که این علائم با هم ارتباط مستقیم دارند.
چه عواملی خون را تقویت میکنند؟
سلامت خون چیزی نیست که یکشبه نصیبتان شود. باید هرروز برای آن تلاش کنید. از اینرو، قبل از آنکه سراغ قرص یا داروهای گیاهی بروم، معمولاً چهار مورد زیر را کنترل میکنم:
۱. گوارش: خوردن غذاهای گرم و جویدن خوراکیها در حالت آرامش به تقویت گوارش و جذب بهتر مواد مغذی کمک میکند. به این ترتیب، بدن در تولید و تغذیه خون مورد نیاز خود بهتر عمل میکند.
۲. استراحت: وقتی در انتهای روز برای استراحت دراز میکشید، بدن وارد فاز ترمیم میشود. شبها بهترین زمان برای بازسازی و ترمیم ذخایر خون است. اغلب به مراجعان خود گوشزد میکنم که بههیچوجه از خواب غافل نشوید.
۳. عواطف: احساسات مخرب و استرس فشار زیادی به بدن وارد میکنند. سلامت عاطفی برای تولید خون ضروری است. اگر ذهن از استرس رها شود، بدن عملکرد بهتری در هضم مواد غذایی، ترمیم بافتها و جذب مواد مغذی خواهد داشت.
۴. سبک زندگی سالم: جوهره حیات همان ذخیره ارزشمندی است که به تولید و ترمیم خون کمک میکند. زندگی طبیعی، ایجاد عادتهای سالم و پرهیز از ترکیبات محرک به حفظ جوهره حیاتی بدن کمک میکنند.
غذاهای تقویتکننده خون
من برای حفظ تندرستی غذاهایی را توصیه میکنم که طبق اصول طب سنتی چینی تهیه میشوند.
برای تقویت خون سعی کنید از حبوبات پخته، چغندر، سبزیجات دارای برگ تیره، کنجد سیاه، غلات کامل، قارچ، خرمای قرمز و گوجیبری استفاده کنید. این مواد غذایی حاوی آهن، پروتئین، فولات، روی و ویتامین ب۶ هستند و در طب سنتی برای تقویت و بازسازی خون و جوهره حیاتی بدن تجویز میشوند. زنجبیل تازه و سیر هم به هضم غذا کمک میکنند و باعث میشوند بدن مواد مغذی غذا را بهتر جذب کند.
براساس طب سنتی چینی، مواد غذایی حیوانی از جمله احشاء دام، گوشت قرمز (یا عناب)، تخممرغ و ماهی بهترین منابع تقویت خون هستند. علم تغذیه امروزی هم این مواد غذایی را منبع آهن هِم، ویتامین ب۱۲، پروتئین کامل و فولات میداند که همگی برای تولید خون ضروری هستند.
سوپ مرغ و خرمای قرمز (یا عناب)
زمان آمادهسازی و پخت: ۱۰ دقیقه برای آمادهسازی و ۲ ساعت برای پخت
برای ۳ تا ۴ نفر
این سوپ ساده که با مرغ، زنجبیل، گوجیبری و چند عدد خرمای قرمز (یا عناب) تهیه میشود، برای تقویت خون مفید است.
مواد لازم:
- ۵۰۰ گرم مرغ خردشده محلی به همراه استخوان
- ۸ تا ۱۰ عدد خرمای قرمز
- ۲ تا ۳ قاشق غذاخوری گوجیبری خشک
- ۳ تا ۵ برش زنجبیل تازه و پوستکنده
- ۲ لیتر آب
طرز تهیه:
- مواد اولیه را درون قابلمه بریزید.
- قابلمه را روی حرارت بگذارید تا بجوشد. سپس زیر شعله را کم کنید و اجازه دهید سوپ بهآرامی به مدت ۱.۵ تا ۲ ساعت بپزد.
اگر یک یا دو مرتبه در هفته یک کاسه از این سوپ (حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیلیتر) میل کنید و رژیم غذاییتان را هم رعایت کنید، کفایت میکند.
ملاحظات
- سوپ مرغ و خرمای قرمز (یا عناب) صرفاً یک غذای مغذی است، نه درمان بیماری.
- این سوپ اغلب به افرادی که از کمبود خون رنج میبرند توصیه میشود. با اینحال، افرادی که با عفونت و تب حاد، التهاب یا علائم مرتبط با گرمای داخلی بدن مانند زخمهای دهانی، آکنه، کورَک یا سایر مشکلات التهابی پوست دستبهگریبان هستند، باید تا زمان رفع علائم از مصرف این غذا خودداری کنند.
- افرادی که دارو میخورند و محدودیت غذایی دارند یا از بیماریهای زمینهای رنج میبرند، باید قبل از مصرف این غذا با پزشک خود مشورت کنند.
وعدههای غذایی، خواب شبانه و مشکلات عاطفی بلاتکلیف بیسروصدا بر کیفیت خون شما اثر میگذارند. با اینحال، با اصلاح سبک زندگی، مراقبت از بدن و استراحت کافی میتوانید خون سالمتری داشته باشید.
