تحقیقات جدید نشان میدهند که سونا گرفتن روزانه به خانمها کمک میکند تا کنترل بهتری روی قند خون خود داشته باشند و جلوی افزایش وزن در دوران پس از یائسگی را بگیرند.
یافتهها نشان میدهند که گرمادرمانی روزانه- مانند زمانی که در سونا هستید- به جلوگیری از افزایش وزن مرتبط با یائسگی و بهبود سوختوساز در افراد مسن و بویژه خانمها کمک میکند.
براساس یافتههای محققان دانشگاه ماساچوست امهرست، موشهای ماده سالخوردهای که روزانه ۳۰ دقیقه تحت گرمادرمانی کامل قرار گرفتند، افزایش وزن کمتری داشته و نسبت به موشهایی که تحت گرمادرمانی نبودند، حساسیت بیشتری به انسولین داشتند.
این یافتهها حائز اهمیت هستند، زیرا یائسگی به دلیل کاهش سطح استروژن موجب افزایش خطر چاقی و مقاومت به انسولین میشود. محققان همچنین به سازوکار گرمادرمانی در رابطه با این مزایا پی بردند.
سونکیو چونگ، دانشیار گروه تغذیه در دانشگاه ماساچوست امهرست و سرپرست تیم پژوهشی، در بیانیه مطبوعاتی خود گفت: «خانمها در مقایسه با آقایان بیشتر در معرض خطر چاقی یا اضافهوزن قرار دارند.»
«این امر بویژه پس از یائسگی رخ میدهد که به کاهش سطح استروژن در بدن مربوط میشود. مطالعه ما نشان میدهد که گرمادرمانی میتواند راهحلی مؤثر و غیرتهاجمی برای مدیریت افزایش وزن و مقاومت به انسولین در دوران پس از یائسگی باشد.»
رونگ فن، دانشجوی مقطع دکترا، این یافتهها را با هدایت خانم چونگ در نشست سالانه انجمن آمریکایی تغذیه، نیوتریشن ۲۴، که ۱ جولای در شیکاگو برگزار شد، به اشتراک گذاشت.
خانم فن در بیانیه مطبوعاتی خود گفت: «گرمادرمانی راهکاری عملی برای کسانی است که چربی شکمی آنها افزایش یافته و بر اثر تغییرات هورمونی ناشی از یائسگی در معرض خطر بیماریهای متابولیک قرار گرفتهاند. گرمادرمانی را میتوان از طریق سونا گرفتن منظم، حمام آب داغ یا استفاده از پدهای حرارتی به یک کار روتین تبدیل کرد.»
جزئیات پژوهش
پژوهشگران تخمدانهای موشهای ماده سالخورده را برای شبیهسازی حالت یائسگی برداشتند و موشها را با اتکا به رژیم غربی با یک رژیم غذایی پرچرب- حاوی ۴۵ درصد کالری چربی- تغذیه کردند تا وزنشان بالا برود. گروهی از موشها به مدت ۱۲ هفته روزانه ۳۰ دقیقه در محفظهای با دمای ۴۰ درجه سانتیگراد در معرض گرمادرمانی قرار گرفتند و گروه دیگر تجربه گرمادرمانی نداشتند.
سطح لاکتات دهیدروژناز در موشهایی که تحت گرمادرمانی قرار گرفتند، به شکل قابلتوجهی کاهش پیدا کرد که از آسیبدیدگی بافتی کمتر در سنین بالا حکایت دارد. این شیوه همچنین به کاهش سرعت افزایش وزنِ ناشی از رژیم غذایی پرچرب کمک کرد.
موشهایی که تحت گرمادرمانی قرار گرفتند، در مقایسه با گروه کنترل، حساسیت و سیگنالدهی بهتری به انسولین داشتند. میزان چربی در اطراف کبد و میزان چربی قهوهای نیز در بدن این موشها کمتر بود. چربی قهوهای نوعی چربی خاص است که باعث میشود بدن انرژی بیشتری مصرف کند.
مطالعات نشان میدهند که با افزایش سن و زمانی که خانمها وارد یائسگی میشوند، میزان چربی قهوهای کاهش مییابد. از دست رفتن چربی قهوهای سوختوساز بدن را کندتر میکند.
سازوکار تأثیر
پژوهشگران به بررسی سازوکار تأثیر گرمادرمانی در سطح مولکولی پرداختند. آنها دریافتند که گرما چندین فرایند را در بدن فعال میکند که باعث سوزاندن چربی و استفاده مؤثرتر از انرژی میشود. پروتئینی به نام TRPV1 نقش مهمی در این فرایند ایفا میکند.
وقتی TRPV1 تحت تأثیر گرما فعال میشود، فرایندی را کلید میزند که باعث میشود بدن از انرژی برای حرکت دادن یونهای کلسیم در غشای سلولی استفاده کند. این فرایند که «چرخه بیثمر کلسیم» نامیده میشود، مصرف انرژی بدن را افزایش میدهد.
فعال شدن TRPV1 و چرخه کلسیم به سوزاندن و تجزیه چربیها کمک میکند و انباشت چربی را در اندامهایی مانند کبد کاهش میدهد. این فرایند همچنین نحوه مصرف انسولین را در بدن بهبود میبخشد که لازمه سلامت متابولیک است.
خانم فن گفت: «این رویدادها نشان میدهند که گرمادرمانی منظم میتواند تأثیر کالریسوزی و چربیسوزی را شبیهسازی کند. از اینرو، بویژه به درد افرادی میخورد که انجام فعالیتهای بدنی برای آنها دشوار است و راهی آسان برای بهبود سلامت متابولیک تلقی میشود.»
فواید سلامتمحور سونا فراتر از کاهش وزن است
تاینا مور یک پزشک طبیعیدرمانگر و متخصص فیزیوتراپی با سی سال تجربه در حیطه پزشکی است. او همچنین نویسندهای پرفروش است که در عرصه بینالمللی به ایراد سخنرانی میپردازد و اجرای پادکست دکتر تینا را برعهده دارد.
خانم مور در ایمیلی به اپک تایمز از مزایای سونا گفت و درباره چند و چون آن توضیح داد.
او گفت: «راز سونا در گرم نگهداشتن بدن است. با این کار پروتئینهای گرماشوک را تحریک میکنیم که فواید بسیاری برای بدن و بویژه سیستم ایمنی دارند. گرما همچنین باعث پمپاژ خون و حرکت لنف شده و انعطافپذیری بدن را افزایش میدهد. همچنین حالت ورزش را برای ما شبیهسازی میکند.»
«من همچنان تحرک روزانه و تعریق را ترجیح میدهم اما سونا برای کسانی که درد دارند یا ناخوش هستند و نمیتوانند تمرین کنند گزینه بسیار خوبی است و مثل یک سمزدای عالی عمل میکند.»
خانم مور همچنین توضیح داد که سونا در دوران یائسگی مزایای ویژهای دارد.
او افزود: «خانمها به دلایل مختلف در میانسالی کند میشوند. سونا به تحرک مایعات بدن و انعطافپذیری بافتها کمک میکند. شخصاً شاهد بودهام که سونا باعث بهبود مشکلات تیروئید بیماران و رفع دیگر اختلالات هورمونی شده است.»
«سونا تقویتکننده، سمزدا و محافظ قلب است و پروتئینهای گرماشوک با گیرندههای استروژن در ارتباط هستند. به نظر من، سونا برگ برنده خانمهای میانسال است.»
سوختوساز و یائسگی
بسیاری از خانمها معتقدند که یکی از دلایل چاقی آنها در سنین بالا و بویژه در دوران یائسگی این است که سوختوساز بدنشان به ناچار کند میشود. با اینحال، خانم مور معتقد است که قضیه به همین سادگیها نیست:
«شاید فکر کنید سوختوساز به خودی خود کند میشود اما واقعیت این است که میزان هورمونها کاهش پیدا میکند. برای نمونه، کاهش استروژن باعث کاهش حساسیت به انسولین میشود و خانمها را در معرض افزایش خطر اختلالات متابولیک قرار میدهد. کاهش استروژن همچنین روی انباشت چربی در بدن- بویژه در اندامهای میانی- تأثیر میگذارد که به افزایش اختلالات متابولیک دامن میزند.»
«همچنین شاهد کاهش سایر هورمونهای جنسی و هورمونهای در حاشیه مانند تیروئید- مسئول توابع متابولیک سلولی و غدد فوق کلیوی- هستیم که وقتی تخمدانها دیگر نمیتوانند استروژن تولید کنند، وارد عمل شده و همچنین مسئولیت تولید دیهیدرواپیآندروسترون و تستوسترون را برعهده دارند.»
«بسیاری از خانمها با عضلات ضعیف وارد دوران یائسگی میشوند. در نبودِ عضلات اسکلتی ورزیده، سلامت متابولیک ما هیچ شانسی نخواهد داشت. از اینرو، در ۲۰ سال گذشته به همه خانمهایی که پای صحبتهای من نشستند گفتهام که باید وزنه بزنند و در اینباره شک به دلشان راه ندهند. ما به معنای واقعی کلمه باید برای دوران یائسگی تمرین کنیم.»
سخن پایانی
یافتههای این مطالعه نشان میدهند که سونا گرفتن روزانه یا وقت گذراندن در محیطهای گرم به کاهش روند افزایش وزن در دوران پس از یائسگی و بهبود سلامت متابولیک کمک میکند. با اینحال، پژوهشگران میگویند تعیین مدت زمان و شدت گرمای بهینه برای افراد مختلف مستلزم انجام مطالعات بیشتر است.
در عینحال، خانم مور به خانمهایی که سعی میکنند در دوران یائسگی و پس از آن در وزن ایدهآل خود باشند، توصیه میکند که:
یک- استرس را کاهش دهند. کورتیزول اضافی برای بدن، سوختوساز و هورمونها بسیار مضر است.
دو- انجام تمرین قدرتی ۲ تا ۳ بار در هفته ضروری است.
سه- ارزیابی هورمونهای خود را زودتر از موعد انجام دهند و جایگزینی هورمونهای زیستهمسان را زودتر شروع کنند. دادههای انتشاریافته در ماههای اخیر نشان میدهند که درمان مبتنی بر جایگزینی هورمونهای زیستهمسان بیخطر است و به جلوگیری از زوال عقل و دیگر بیماریهای رایج در سنین بالا کمک میکند.
تاکتیکهای ۲۰ سال گذشته درباره هورمونها از دور خارج شدهاند و من معتقدم که اگر میزان هورمونها در بدن به حد کفایت باشد، خانمها از نظر پوست، استخوان، مغز، قلب و سلامت متابولیک، دورانِ سالخوردگی بهتری را پشت سر خواهند گذاشت.
