نویسنده: میلتون ازراتی
پکن چند سال پیش با هدف دستیابی به سلطه جهانی روی خودروهای برقی ریسک کرد، اما این تلاش به مانند بسیاری از اقدامات دیگر چین در اقتصاد متمرکز این کشور خوب پیش نرفت.
در مواجهه با رقابت قیمتی شدید در بین بسیاری از خودروسازهای برقی چین و کاهش تقاضا در داخل و خارج از کشور، بسیاری از خودروسازهای برقی با مشکلات مالی مواجه شده و بهرغم حمایت قابلتوجه دولت ضرر کردهاند. درحالیکه پکن در این پروژه عقبنشینی کرده، دولتهای محلی با یارانه وارد عمل شدهاند تا از اشتغال منطقهای و منافعی که در زمان پولپاشیِ پکن در بخش خودروهای برقی ایجاد کرده بودند، محافظت کنند. وضعیت فاقد ثبات است.
بیش از پنج سال از آغاز این وضعیت غیرقابل دفاع در پکن میگذرد. براساس مجله امآیتی تکنالجی ریویو، مقامات چینی برای دستیابی به سلطه جهانی در بخش خودروهای برقی به اعطای یارانه، معافیت مالیاتی، قرارداد تأمین و دیگر مشوقهای غیرمستقیم به خریداران و تولیدکنندگان چینی برای افزایش تولید روی آوردهاند.
این تلاش درنهایت به تولید ۱۳.۱ میلیون خودروی برقی انجامید که ۶۰ درصد خودروهای برقی سراسر جهان را شامل میشود. پکن همچنین برای فروش جهانی خودروهای برقی ساخت داخل تلاش کرد. این تلاش حتی قبل از مخالفت فزاینده واشینگتن با چین و محصولات چینی در آمریکا پیشرفت چندانی نداشت اما در اروپا موفقیتآمیز بود.
اکنون به نظر میرسد که فروش جهانی کاهش یافته است. واشینگتن روی تعدادی از محصولات چینی از جمله خودروهای برقی و قطعات الکتریکی و همچنین باتریها و قطعات ساخت چین تعرفه گذاشته است. البته با توجه به اینکه خودروهای برقی ساخت چین در آمریکای شمالی به موفقیت چندانی دست نیافتند، رویکرد واشینگتن تغییر چندانی نکرد.
با اینحال، تعرفهها و خصومتهای علنی از این حکایت دارند که خودروسازهای برقی چینی امیدی به موفقیت در آمریکا ندارند. مقوله دیگری که امید موفقیت خودروهای برقی چینی در آمریکا را کمرنگ کرده، مشکلاتی هستند که خودروسازان آمریکایی بجز تسلا با آنها مواجهند. به تعبیر دیگر، فروش خودروهای برقی ساخت چین درصورت عدم خصومت واشینگتن نیز مشکلات خاص خود را میداشت.
در عینحال، اروپا که با فروش بالای خودروهای برقی ساخت چین مواجه بوده، از این شاکی است که پکن خودروهای ارزانقیمتی را در بازارهای اروپا عرضه میکند و مانع از پیشرفت خودروهای برقی اروپایی میشود. از اینرو، اتحادیه اروپا قصد دارد روی خودروهای برقی وارداتی چین ۴۵ درصد تعرفه بگذارد و امید خودروسازان چینی به افزایش فروش در اروپا را کمرنگ کند.
پکن که با برنامهریزیهای اشتباه و ایجاد ظرفیت مازاد در دیگر بخشهای اقتصادی دچار مشکل شده، در زمینه خودروهای برقی عقبنشینی کرده است. پکن که زمانی ۲۳۰ میلیارد دلار یارانه و دیگر حمایتها را به این کار اختصاص میداد، تولیدات خود را نسبت به سال ۲۰۱۸ حدود ۶۶ درصد کاهش داده است. این اقدام معمولاً باعث تثبیت صنعت میشود. شرکتهای ضعیفتر و کمبازده که محصولات ضعیفتر دارند، پس از مدتی از دور خارج میشوند و به شرکتهای دیگر اجازه میدهند که با تولید کمتر به بازدهی مالی برسند. اما مسئله چیز دیگری است. دولتهای محلی که بسیاری از آنها در شرایط مالی دشواری قرار دارند، شرکتهایی را که بسرعت در حال تبدیل شدن به شرکتهای زامبی هستند سرپا نگهداشتهاند.
برخی از مناطق- شانگهای، شنژن و چانگپینگ- به خریداران خودروهای برقی چینی از هزار یوان تا ۱۰ هزار یوان (حدود ۱۴۱ تا هزار و ۴۱۵ دلار) بهازای هر خودرو تخفیف میدهند. برخی نیز سعی دارند با وضوح بیشتری از خودروسازهای برقی حمایت کنند. آنها مدعی هستند که این کار را با هدف حفظ و گسترش نیروی کار پردرآمدِ خودروسازهای برقی انجام میدهند. برخی از دولتهای محلی حق انتخاب چندانی ندارند.
در روزهای ابتدایی که پکن حمایت زیادی از این صنعت داشت، دولتهای محلی به راههایی دست یافتند که با سرمایهگذاری مستقیم در خودروسازهای برقی از طریق وام و انتشار اوراق قرضه به نمایندگی از خودروسازان در این فرایند مشارکت کنند. برای نمونه، شهر ههفی حدود ۵ میلیارد یوان (حدود ۷۰۷ میلیون دلار) در یکی از بخشهای خودروسازی برقی نیو سرمایهگذاری کرد. اگر این بخش تعطیل شود، ارزش سرمایهگذاری به صفر میرسد.
این وضعیت بدون اغراق قابل دفاع نیست. دولتهای محلی در حال حاضر با مشکلات مالی روبهرو هستند و بسختی میتوانند از شرکتهای زیانآور حمایت کنند، بویژه آنکه امکان فروش جهانی محصولات چینی بشدت پایین است. درنهایت، صنعت به تثبیت میرسد و سرمایهگذاران خصوصی مانند دولتهای محلی ضرر میکنند، چرا که نیروی کار پردرآمدی را که برای حفظ آن میکوشند از دست میدهند. بدین ترتیب، چین در مسیر بهبود شرایط اقتصادی خود با مانع دیگری مواجه میشود.
دیدگاه ارائهشده در این مقاله نقطه نظر نویسنده بوده و لزوماً منعکسکننده دیدگاه اپک تایمز نیست.
درباره نویسنده: میلتون ازراتی کمکویراستار نشریه نشنال اینترست، وابسته به مرکز مطالعات سرمایه انسانی دانشگاه بوفالو، و اقتصاددان ارشد شرکت ارتباطاتی وستد در نیویورک است. او قبل از پیوستن به وستد بهعنوان استراتژیست بازار و اقتصاددان ارشد برای لرد، ابت و شرکا کار میکرد. او اغلب برای سیتی ژورنال و بهطور مرتب برای فوربس مقاله مینویسد. آخرین کتاب او «سی فردا: سه دهه آتی جهانیشدن، جمعیتشناسی و چگونه زندگی خواهیم کرد» نام دارد.
