وزیر خزانهداری ایالات متحده گفت پکن نشانههایی از ضعف اقتصادیاش آشکار شده است، بنابراین تلاش میکند «دیگران را نیز با خود پایین بکشد.»
تنشهای تجاری میان ایالات متحده و چین در ۱۴ اکتبر (۲۲ مهر) افزایش یافت؛ زمانی که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، پکن را متهم کرد که با اعمال محدودیتهای جدید بر صادرات عناصر کمیاب، در تلاش است به اقتصاد جهانی آسیب بزند.
وزارت بازرگانی چین نیز در واکنش، ایالات متحده را به «ارعاب» و تهدید به اعمال تعرفههای جدید متهم کرد.
بسنِت در گفتوگویی با فایننشال تایمز گفت که چین در دور جدید محدودیتهای صادراتی خود، بر عناصر کمیاب که شامل فلزاتی میشود که ایالات متحده بهشدت در بخشهای مختلف از جمله صنایع دفاعی به آنها وابسته است، تلاش میکند تا اقتصاد جهانی را تضعیف کند.
او افزود: «این محدودیتها نشانهای از آن است که اقتصاد چین تا چه حد ضعیف شده است و حالا با تحمیل آنها، چین میخواهد بقیه دنیا را هم با خود پایین بکشد.»
بسنت با لحنی انتقادی گفت: «احتمالا یک مدل تجاری لنینیستی وجود دارد که در آن آسیب زدن به مشتریان کار خوبی به حساب میآید. اما آنها بزرگترین تأمینکننده این عناصر در جهان هستند. اگر قصد دارند روند اقتصاد جهانی را تضعیف کنند، خودشان بیشترین آسیب را خواهند دید.»
اعلام محدودیتهای صادراتی چین بر عناصر حیاتی، از جنگندههای پیشرفته گرفته تا تراشههای نیمههادی، باعث شد دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین آمریکا، تهدید کند که بر کالاهای چینی تعرفههای ۱۰۰ درصدی اعمال خواهد کرد و همچنین صادرات نرمافزارهای حساس به چین را محدود خواهد کرد.
در پاسخ به اظهارات بسنت، وزارت بازرگانی چین اعلام کرد که واشنگتن با تهدید به تعرفههای جدید، سعی در ترساندن پکن دارد و تأکید کرد که در مذاکرات تجاری «تا آخر خواهد جنگید.»
چین تقریباً انحصار جهانی در فرآوری مواد معدنی حیاتی را در اختیار دارد. این عناصر برای ساخت محصولات مدرن، از جمله فناوریهای دفاعی پیشرفته آمریکا ضروری هستند. در نتیجه، دسترسی به این منابع به یکی از نقاط چالشبرانگیز در مذاکرات تجاری آمریکا و چین تبدیل شده است.
پکن در ۹ اکتبر، دامنه این محدودیتها را فراتر از مواد خام گسترش داد و اکنون آلیاژها، آهنرباها، باتریها و مواد نیمههادی را نیز دربر میگیرد. طبق مقررات جدید، هر کالایی که حتی مقدار کمی از این مواد را شامل شود، باید برای صادرات از چین مجوز بگیرد.
تهدیدهای ترامپ و نشانههایی از عقبنشینی چین
ترامپ در واکنش تهدید کرد که از اول نوامبر تعرفههای ۱۰۰ درصدی اعمال کرده و همچنین صادرات نرمافزارهای حساس به چین را محدود خواهد کرد. او همچنین اشاره کرد که ممکن است دیدار برنامهریزیشدهاش با شی جینپینگ، رهبر چین، را لغو کند و تصمیم پکن برای تسلیحاتیسازی صادرات عناصر نادر زمین را «خصمانه» خواند.
پس از این تهدیدها، به نظر میرسید پکن تا حدی عقبنشینی کرده است. بسنت در ۱۳ اکتبر گفت که ترامپ تمایل خود را برای دیدار با رهبر حکومت چین ابراز کرده است. با این حال، اظهارات بسنت در ۱۴ اکتبر و پاسخ وزارت بازرگانی چین نشان میدهد که تنشها همچنان ادامه دارد.
در این درگیری تجاری، واشنگتن و پکن از ابزارهای مختلف فشار استفاده کردهاند، که از آن جمله می توان به محدودیتهای آمریکا بر دسترسی چین به تراشههای پیشرفته، توقف خرید سویا از آمریکا توسط چین و وضع عوارض متقابل در بنادر اشاره کرد.
این تنشها تأثیر خود را در آمار اقتصادی نشان دادهاند: صادرات چین به آمریکا برای ششمین ماه پیاپی کاهش یافته و تنها در ماه سپتامبر، نسبت به سال گذشته، ۲۷ درصد افت داشته است.
سلاح پنهان چین
رسانههای حکومتی چین و برخی تحلیلگران نزدیک به حزب کمونیست چین بارها پیشنهاد دادهاند که چین میتواند از صادرات عناصر کمیاب خاکی به عنوان اهرم فشار در مناقشات تجاری استفاده کند.
یکی از صریحترین حامیان این رویکرد، هو شیجین، مفسر سیاسی و سردبیر سابق روزنامه دولتی «گلوبال تایمز»، در اوایل امسال این راهبرد را چنین توصیف کرد: «عناصر کمیاب خاکی، سلاح بزرگ چین برای کنترل شریان حیاتی آمریکاست؛ ابزاری برای خفهکردن ایالات متحده.»
با توجه به اینکه بیش از ۹۰ درصد فرآوری جهانی عناصر کمیاب خاکی در چین انجام میشود، دولت ایالات متحده اقداماتی برای کاهش وابستگی خود آغاز کرده است. تسریع در صدور مجوزهای استخراج در خاک آمریکا و اختصاص صدها میلیون دلار سرمایهگذاری در پروژههای داخلی تولید مواد معدنی حیاتی از جمله این اقدامات است.
