همه انسانها به موسیقی علاقه دارند و برای آرامش یا رقصیدن موسیقی گوش میکنند. موسیقی کلاسیک بهویژه به دلیل نقشی که در تقویت خلقوخوی انسان دارد، درخور توجه است.
با اینحال، موسیقی علاوه بر بهبود حسوحال روحی تأثیر عمیق و قابلتوجهی بر سلامت جسمانی انسان دارد و بهویژه در کنترل مسائل مهمی مانند فشار خون مؤثر عمل میکند.
یک مطالعه جدید نشان داده که موسیقی کلاسیک میتواند بر فشار خون تأثیر بگذارد و به ما کمک کند که آن را به شکل مؤثر تحت کنترل درآوریم.
این مطالعه که با حضور ۹۲ داوطلب انجام گرفت، نشان داد که فشار خون خود را با الگوهای موسیقایی قابل پیشبینی هماهنگ میکند، بهویژه وقتی که شدت و الگوی صدا قابل پیشبینی باشد. نتایج این مطالعه که در سال ۲۰۲۵ در کنگره انجمن قلب اروپا منتشر شد، نشان میدهد که موسیقی میتواند بهعنوان یک روش درمانی شخصیسازیشده برای تقویت قلب و عروق مورد استفاده قرار بگیرد.
تأثیر موسیقی بر قلب
تیم پژوهشی این مطالعه زیر نظر الین چو، استاد مهندسی کینگز کالج لندن، فشار خون داوطلبان را بهطور مستمر در حین گوش دادن به ۹ قطعه متفاوت پیانو تحت نظر گرفت. میانگین سن داوطلبان ۴۲ سال بود. آنها شامل ۶۰ خانم و ۳۲ آقا بودند.
محققان با استفاده از تحلیلهای کامپیوتری دریافتند که تغییر سرعت و شدت صدا در موسیقی باعث ایجاد الگوهایی میشود که قابل پیشبینی هستند و میتوانند خودشان را با فشار خون هماهنگ کنند. معروفترین قطعه به اجرای نسخه بازنویسیشده فرانس لیست از «سرناد» اثر فرانز شوبرت مربوط میشد که توسط هارولد باور اجرا شده بود. الگوی موسیقایی این قطعه کاملاً قابل پیشبینی است.
چو در بیانیهای مطبوعاتی گفت: «این مطالعه نشان میدهد که الگوهای موسیقایی قابل پیشبینی نقش پررنگتری در تنظیم سیستم قلبی عروقی دارند.»
این مکانیزم به واسطه «همگامسازی» عمل میکند که به معنی تمایل بدن در هماهنگسازی ریتمهای فیزیولوژیک با محرکهای خارجی است. فشار خون در مواجهه با تغییر شدت صدا نسبت به تغییر سرعت واکنش قویتری نشان میدهد، اما وقتی احتمال پیشبینی الگوهای موسیقایی افزایش مییابد، شنوندگان عملکرد بهتری در پیشبینی تغییرات خواهند داشت و هماهنگی بیشتری ایجاد میشود.
محققان افزودند که هماهنگی بیشتر کمک میکند که فشار خونتان را به شکل مؤثر تنظیم کنید.
چو و تیم او از موسیقی کلاسیک با ساز پیانو استفاده کردند، زیرا این سبک امکان ایجاد تغییرات کنترلشده و شبیهسازی موسیقی زنده را فراهم میکند. محققان میگویند این روش در هر سبکی از موسیقی که از الگوهای قابل پیشبینی برخوردار باشد، جواب خواهد داد.
علم نهفته در پسِ موسیقیدرمانی
موسیقی مکانیزم پاداش مغز را فعال میکند و تأثیر فیزیولوژیک آن نیز به همین نکته بازمیگردد. چو گفت که انسانها در فرهنگهای مختلف همواره به موسیقی تمایل داشتهاند و اینکه هماهنگی با ریتمهای موسیقایی از فواید زیستی و اجتماعی برخوردار است.
این مطالعه با تکیه بر تحقیقات قبلی نشان داده که تنفس و ضربان قلب نیز به الگوهای موسیقایی واکنش نشان میدهند و اینکه وجود الگوهای منظم و قابل پیشبینی هماهنگی بیشتری بین آنها ایجاد میکند.
محققان برای اندازهگیری این تأثیر از روش آماری «فاصله بین توزیع احتمالها» استفاده کردند تا همبستگی الگوی فشار خون داوطلبان را با الگوهای موسیقایی بسنجند.
نتایج از پتانسیل بالای موسیقی بهعنوان یک درمان غیردارویی در مدیریت سلامت قلب و عروق حکایت دارند.
چو افزود که این مطالعه امکان طراحی روشهای موسیقیدرمانی شخصیسازیشده را فراهم کرده است؛ رویکردی که میتواند در هرکسی واکنشهای زیستی مشخصی ایجاد کند. او گفت: «شاید روزی بتوانیم از موسیقی برای جلوگیری از بیماری قلبی یا کند کردن، متوقف کردن یا معکوس کردن روند پیشرفت آن استفاده کنیم.»
متخصصان قلب از درمان فشار خون به کمک موسیقی هیجانزده هستند
دکتر نیشا آی. پاریک، متخصص قلب و مدیر برنامه قلب زنان در مرکز نورثول در نیویورک، که نقشی در این مطالعه نداشت، به اپک تایمز گفت که از امکان تجویز موسیقی برای کمک به بیماران در کنترل فشار خون هیجانزده شده است.
او گفت: «فکر میکنم بسیاری از بیماران از درمان غیردارویی برای کنترل فشار خون بالا استقبال خواهند کرد.»
پاریک افزود که پزشکان در موارد بالینی باید فشار خون بیمار را به دقت کنترل کنند و قبل از کاهش دوز داروها از دستگاه فشارسنج سیار و ثبت دادههای آن کمک بگیرند.
او تأکید کرد که نقطه قوت این مطالعه در آزمایش قطعات موسیقی کلاسیک است. دکتر پاریک افزود که قطعات موسیقی با الگوهای قابل پیشبینی و شدت صدای مناسب میتوانند گزینه درمانی مؤثری برای فشار خون بالا باشند.
پاریک گفت: «از امکان تجویز موسیقی برای کمک به بیماران در درمان فشار خون بالا خیلی خوشحالم.»
