ژو رونگجی، نخستوزیر پیشین چین که نقشی مهم در اصلاحات اقتصادی این کشور و پیوستن آن به سازمان تجارت جهانی داشت، بر اثر بیماری در ۹۷ سالگی درگذشت. او همچنین از مخالفان تصمیم جیانگ زمین، دبیر سابق حزب کمونیست چین برای سرکوب گروه معنوی فالون گونگ بود.
خبرگزاری دولتی شینهوا چین گزارش داد که ژو پس از آنکه تلاشها برای درمان بیماریاش نتیجه نداد، روز چهارشنبه حدود ساعت ۱۱ صبح به وقت محلی در پکن درگذشت.
این خبرگزاری جزئیات بیشتری درباره بیماری او ارائه نکرد.
ژو در سال ۱۹۲۸ در چانگشا، مرکز استان هونان در مرکز چین به دنیا آمد و در سنین پایین هر دو والد خود را از دست داد. او در سال ۱۹۵۱ با مدرک مهندسی برق از دانشگاه معتبر چینگهوا فارغالتحصیل شد.
او فعالیت سیاسی طولانیای داشت، اما مسیرش برای رسیدن به بالاترین سطوح رهبری حزب کمونیست چین با چالشهایی همراه بود. در جریان یک کارزار سیاسی در سال ۱۹۵۸، به او برچسب «راستگرا» زده شد و از حزب کمونیست چین اخراج شد. پس از پایان انقلاب فرهنگی دهساله در سال ۱۹۷۶، او دوباره به حزب پیوست.
ژو در سال ۱۹۸۳ به سمت معاون وزیر در یکی از کمیسیونهای اقتصادی دولتی چین منصوب شد. در سال ۱۹۸۷، به شهرداری شانگهای و معاونت دبیر کمیته حزبی این شهر رسید. دو سال بعد، در حالی که سمت شهرداری را حفظ کرده بود، به مقام دبیر حزب در شانگهای ارتقا یافت.
ژو در سال ۱۹۹۱ معاون نخستوزیر چین شد و یک سال بعد به عضویت کمیته دائمی دفتر سیاسی، بالاترین نهاد تصمیمگیری حزب کمونیست چین درآمد.
در مارس ۱۹۹۸، در ۷۰ سالگی، نخستوزیر چین شد و مسئولیت نظارت بر سیاستهای اقتصادی چین را بر عهده گرفت.
مذاکرات سازمان تجارت جهانی
ژو نقشی محوری در پیوستن حکومت چین به سازمان تجارت جهانی داشت.
پیش از سفر رسمی ژو به واشینگتن در آوریل ۱۹۹۹، مذاکرات سالها ادامه داشت؛ زیرا ایالات متحده و دیگر کشورهای عضو خواستار تعهد پکن به اجرای مجموعهای از اصلاحات مبتنی بر بازار بودند. امید آنها این بود که آزادسازی اقتصادی، چین کمونیستی را به سوی جامعهای بازتر و آزادتر سوق دهد.
ژو و بیل کلینتون، رئیسجمهور وقت آمریکا، در ۸ آوریل ۱۹۹۹ یک نشست خبری مشترک برگزار کردند. ژو در این نشست گفت مردم چین «از حقوق گسترده دموکراتیک و سیاسی بیسابقهای برخوردارند» و چین «به هیچ وجه تهدیدی برای ایالات متحده محسوب نمیشود.»
ژو که در آن زمان مقام شماره دو چین بود، برای تضمین پیوستن کشورش به سازمان تجارت جهانی، در نهایت با بیشتر شرایط موافقت کرد. هنگامی که در داخل حزب کمونیست درباره این امتیازها با پرسشهایی روبهرو شد، یک بار گفت: «قواعد ثابت هستند، اما آدمها انعطافپذیرند.»
چین در سال ۲۰۰۱ رسما به سازمان تجارت جهانی پیوست.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، حمایت ایالات متحده از عضویت چین در سازمان تجارت جهانی را اشتباهی راهبردی خوانده است که پایههای صنعتی آمریکا را تضعیف کرد.
بسنت در سخنرانی از پیش آمادهشده خود در مجمع ملی اقتصاد ریگان در کالیفرنیا در ماه مه گفت: «ما تصور میکردیم نظام مبتنی بر قواعد، این رفتارها را مهار خواهد کرد، اما دریافتیم که در بسیاری از بخشها، این نظام در عمل با آنها کنار آمده است.»
سیاست و خطمشیها
ژو پیش از بازنشستگی در سال ۲۰۰۳، بخش عمده دوران نخستوزیری خود را در دوره رهبری جیانگ زمین سپری کرد؛ کسی که از سال ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۲ عالیترین رهبر حکومت کمونیستی چین بود.
بر اساس تحلیلی که بنیاد جیمزتاون در سال ۲۰۱۴ منتشر کرد، اگرچه ژو بهعنوان دست راست جیانگ فعالیت میکرد، در زمره «افراد مورد حمایت و محبوب» او محسوب نمیشد. در این تحلیل آمده است که جیانگ اغلب از ژو بهعنوان «قربانی» تصمیمهایی استفاده میکرد که در داخل حزب محبوبیت نداشتند؛ از جمله امتیازهایی که برای پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی داده شد.
رسیدن ژو به مقام نخستوزیری با حمایت دنگ شیائوپینگ، سلف جیانگ زمین صورت گرفت. دنگ پس از انقلاب فرهنگی، اصلاحات اقتصادی را در دهه ۱۹۷۰ آغاز کرده بود.
چن پوکونگ، تحلیلگر مسائل چین به اپک تایمز گفت: «ژو با جناحی همسو بود که از اصلاحات اقتصادی و گشایش کشور حمایت میکرد. او و جیانگ از نظر سیاسی با یکدیگر اختلاف داشتند.»
گاهی تنشهایی نیز میان این دو چهره قدرتمند چین بروز میکرد.
در اواخر دهه ۱۹۹۰، هنگامی که جیانگ زمین پیشنهاد سرکوب فالون گونگ را مطرح کرد، ژو و تمام اعضای کمیته دائمی دفتر سیاسی با این تصمیم مخالفت کردند. بر اساس مجموعه کتاب «هر کاری برای قدرت: داستان واقعی جیانگ زمین» که اپک تایمز منتشر کرده است، ژو هشدار داد چنین اقدامی به وجهه کشور آسیب خواهد زد و پیشنهاد کرد که «مردم عادی را که این تمرین را انجام میدهند، به حال خود بگذارند.»
فالون گونگ که با نام فالون دافا نیز شناخته میشود، یک روش معنوی مبتنی بر اصول حقیقت، نیکخواهی و بردباری است. این روش در سال ۱۹۹۲ به مردم چین معرفی شد و بهسرعت محبوبیت گستردهای پیدا کرد؛ بهطوری که شمار پیروان آن در اواخر دهه ۱۹۹۰ دستکم ۷۰ میلیون نفر برآورد میشد.
در ۲۵ آوریل ۱۹۹۹، ژو در قبال تمرینکنندگان فالون گونگ که در خارج از ژونگنانهای، مجموعه محل استقرار رهبران حزب کمونیست چین در پکن، گرد آمده بودند، رویکردی مسالمتآمیز در پیش گرفت. آنها برای درخواست آزادی تمرینکنندگانی که در شهر تیانجین بازداشت شده بودند، بهطور مسالمتآمیز تجمع کرده بودند.
ژو در شورای دولتی با چند تن از تمرینکنندگان فالون گونگ دیدار کرد. اندکی پس از پایان این دیدار، افراد بازداشتشده ــ که پیش از بازداشت از سوی پلیس تیانجین مورد ضربوشتم قرار گرفته بودند ــ آزاد شدند.
با این حال، جیانگ زمین در ۲۰ ژوئیه ۱۹۹۹ کارزار سازمانیافتهای را برای ریشهکن کردن فالون گونگ آغاز کرد. از آن زمان، به گفته گروههای حقوق بشری و بازماندگان، شمار زیادی از تمرینکنندگان این روش به دلیل خودداری از کنار گذاشتن باورهایشان با تهدید دائمی بازداشت، بازداشت خودسرانه، کار اجباری و انواع آزارهای جسمی و روانی روبهرو شدهاند.
بائو تونگ، مشاور پیشین ژائو زییانگ، رهبر اصلاحطلب فقید چین، در سال ۲۰۱۵ به اپک تایمز گفت که جیانگ «سخنان نخستوزیر را بیاعتبار کرد، گویی تکهای کاغذ باطله را پاره میکند.»
بائو در آن زمان گفت: «آزار و سرکوب فالون گونگ به دست جیانگ، جنایت علیه بشریت است. جیانگ با استفاده از جایگاه خود بهعنوان رهبر، سرکوب یک گروه اعتقادی و یک روش مراقبهای را که با هدف تندرستی و سلامت انجام میشد، آغاز کرد.»
