فلزات سمی مانند سرب، کادمیوم و منگنز به وفور در محیط وجود دارند و باعث اختلال در عملکرد شناختی و زوال شناختی میشوند.
از آنجا که شیوع بیماری آلزایمر و دمانس و زوال عقل سیر صعودی دارد، تحقیقات مختلف زنگ خطر را درخصوص عامل احتمالی به صدا درآوردهاند: قرار گرفتن در معرض فلزات سنگین.
از داروهایی که مصرف میکنیم گرفته تا آبی که مینوشیم و احتمالاً حتی هوایی که تنفس میکنیم، مملوء از فلزاتی مانند سرب، کادمیوم و آلومینیوم هستند. این فلزات به افزایش خطر ابتلا به زوال شناختی و بیماریهای عصبی دامن میزنند.
عوامل محیطی که باعث زوال شناختی میشوند
مطالعات انسانی بهطور مداوم نشان دادهاند که قرار گرفتن در معرض سرب، کادمیوم و منگنز با اختلال در عملکرد شناختی و زوال شناختی ارتباط مستقیم دارد.
کادمیوم به واسطه فعالیتهای صنعتی مانند استخراج زغالسنگ و استفاده از کودهای فسفاته در کشاورزی بهطور فزاینده در محیطزیست پخش شده است.
آلومینیوم، دیگر فلزی که با افزایش خطر ابتلا به زوال عقل ارتباط مستقیم دارد، در متدهای مهندسی زمین برای کاهش تغییرات اقلیمی- با تزریق ذرات معلق در هوا به استراتوسفر تحتانی انجام میگیرد- کاربرد دارد. این امر خطر قرار گرفتن در معرض ترکیبات حاوی آلومینیوم را برای انسانها و اکوسیستم چندبرابر میکند.
قانونی شدن ماریجوانا به خطر قرار گرفتن در معرض فلزات سمی دامن زده است. مطالعهای در سال ۲۰۲۳ نشان داد که مصرفکنندگان ماریجوانا در مقایسه با دیگران سرب و کادمیوم بیشتری در خون و ادرار خود دارند. محققان دریافتند که سطح کادمیوم در خون و ادرار مصرفکنندگان ماریجوانا بهطور متوسط ۲۲ و ۱۸ درصد بیشتر است. سطح سرب نیز در خون و ادرار این افراد به ترتیب ۲۷ و ۲۱ درصد بیشتر است.
به گزارش آژانس حفاظت از محیطزیست، قرار گرفتن در معرض سرب در هر سطحی مضر است.
فلزات کمیابی که خطر زوال عقل را کاهش میدهند
برخی از فلزات بر سلامت عصبی تأثیر منفی دارند اما بسیاری از فلزات کمیاب خطر ابتلا به آلزایمر و دیگر اشکال زوال عقل را بهطور بالقوه کاهش میدهند. دریافت این فلزات یا مواد معدنی- در حد متعادل- نقش مهمی در حفظ سلامت مغز و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای عصبی دارد.
- منیزیم: محافظ سیستم عصبی، کاهنده استرس اکسیداتیو و ضد التهاب
- روی: فلزی ضروری برای توابع ایمنی و ارتباطات مغزی
- مس: کاهنده استرس اکسیداتیو و ضد التهاب
- سلنیوم: بهبود عملکرد شناختی در اختلالات شناختی خفیف
منابع غذایی زیر سرشار از این فلزات کمیاب هستند:
- دانههای مختلف مانند بادام، مغز گردو، گردوی آمریکایی و بذرها (چیا، کتان، آفتابگردان)
- حبوبات (عدس، نخود، لوبیا سیاه)
- غلات کامل مانند جو کامل، کینوآ و دانه جو
این فلزات کمیاب میتوانند نقش محافظ دستگاه عصبی را ایفا کنند اما جایگزین شیوههای درمانی رایج برای آلزایمر و زوال عقل نیستند. داشتن یک برنامه درمانی جامع برمبنای تغییر سبک زندگی، مصرف دارو و آموزش شناختی همچنان بهترین گزینه برای مدیریت مؤثر این عارضه محسوب میشود.
قرار گرفتن در معرض فلزات سنگین در زندگی روزمره
مطالعه علمی انتشاریافته در ژورنال سمشناسی نشان میدهد که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض سطوح ناچیز آلومینیوم میتواند به پیری مغز و عصبتباهی منجر شود. مصرف آنتیاسیدهای تهیهشده از آلومینیوم هیدروکسید یکی از علل اصلی قرار گرفتن در معرض آلومینیوم در انسانها است.
دکتر چارلز ام. یانسنس، متخصص داخلی اهل سینسیناتی، به اپک تایمز گفت: «هیچ راهکار مشخصی برای جبران آسیبهای ناشی از قرار گرفتن در معرض آلومینیوم وجود ندارد. مغز انعطافپذیر است و میتواند خودش را بازسازی کند اما بهترین کاری که میتوانید بکنید این است که منبع آسیب را از بین ببرید.»
نحوه مواجهه با این فلزات در هرکسی متفاوت است. دکتر یانسنس میگوید: «سرب و آرسنیک عمدتاً از طریق منابع غذایی و سایر فلزات بیشتر از طریق محل کار وارد بدن انسان میشوند.»
برخی از غذاها و ادویههای خاص، از جمله آبنباتهای وارداتی، گشنیز، زردچوبه و پودر فلفل قرمز حاوی سرب هستند.
آلومینیوم با اختلال شناختی ارتباط مستقیم دارد اما این لزوماً بدان معنی نیست که باید ظروف آلومینیومی خود را دور بریزید. دکتر یانسنس میگوید این فلزات در حالتهای گاز یا مایع جذبِ بدن شده و باعث آسیبدیدگی میشوند.
