تنش در روابط دوجانبه کانادا و آمریکا این هفته بهوضوح آشکار شد؛ از افشاگریهای رسانهای گرفته تا پیامها و اظهارات تند مقامات ارشد، بهطوریکه برخی مقامات آمریکایی معتقدند مکزیک در مذاکرات خود با واشنگتن از کانادا جلوتر است.
در حالی که تا پیش از این هفته، اطلاعات چندانی درباره روند مذاکرات تجاری در آستانه بازبینی توافق CUSMA (توافق کانادا–آمریکا–مکزیک) در ماه ژوئیه منتشر نشده بود، تحولات جدیدی رخ داد.
کلودیا شینباوم، رئیسجمهور مکزیک، با جمیسون گریر، نماینده تجاری آمریکا که مسئول مذاکرات کاخ سفید و مستقیماً زیر نظر دونالد ترامپ فعالیت میکند، دیدار کرد. دو طرف توافق کردند مذاکرات رسمی دوجانبه درباره توافق کانادا–آمریکا–مکزیک از اواخر ماه مه آغاز شود. در مقابل، هیچ پیشرفت مشابهی در طرف کانادایی دیده نشده است.
در کانادا، هفته با اظهارات مارک کارنی آغاز شد که در یک پیام ویدیویی گفت وابستگی نزدیک به آمریکا یک «نقطه ضعف» است و باید تنوعبخشی در تجارت افزایش یابد.
او در ادامه هفته نیز تأکید کرد که «اوضاع عادی نیست» و روابط و مذاکرات فعلی میان اتاوا و واشنگتن در وضعیت غیرمعمولی قرار دارد.
کارنی در پاسخ به خبرنگاری که وضعیت را «غیرعادی» توصیف کرده بود، گفت: «به نظر شما گسست یعنی چه؟ یعنی شرایط عادی نیست.» او پیشتر نیز در مجمع جهانی اقتصاد در ژانویه گفته بود: «ما در میانه یک گسست هستیم، نه یک گذار.»
در این چارچوب، کارنی اعلام کرد دولتش آماده ورود به مذاکرات است یا در صورت لزوم منتظر میماند، اما حاضر نیست برای آغاز مذاکرات امتیاز بدهد؛ موضوعی که برخی گزارشهای رسانهای مدعی بودند واشنگتن خواستار آن است. سال گذشته، کانادا امتیازاتی داده بود؛ از جمله حذف تعرفههای تلافیجویانه و وعده لغو مالیات خدمات دیجیتال که شرکتهای فناوری آمریکایی را تحت تأثیر قرار میداد.
کارنی تأکید کرد آمریکا شرایط مذاکرات را دیکته نمیکند.
در همین حال، مارک وایزمن، سفیر کانادا در آمریکا، در ۲۳ آوریل برای نخستین بار در کمیته مجلس عوام حاضر شد. او در پاسخ به این سؤال که آیا کانادا عمداً مذاکرات را به تأخیر انداخته، گفت کشورش آماده گفتوگو است، اما حاضر نیست به هر قیمتی از عدم قطعیت خارج شود.
مدلهای اقتصادی متفاوت
در حالی که کانادا در وضعیت بلاتکلیف قرار دارد، مکزیک، عضو دیگر توافق کانادا–آمریکا–مکزیک نظر میرسد در حل اختلافات تجاری با آمریکا پیشرفتهایی داشته است. نماینده تجاری آمریکا و معاون او از نحوه پیشبرد مذاکرات توسط مکزیک ابراز رضایت کرده و در عین حال از کانادا انتقاد کردهاند.
گریر در کنگره آمریکا اشاره کرد که مکزیک در اوایل سال جاری تعرفه ۵۰ درصدی بر کالاهای وارداتی از چین و برخی کشورها اعمال کرده است؛ اقدامی که مورد استقبال واشنگتن قرار گرفت.
در مقابل، اتاوا در پی تقویت روابط با پکن بوده و اجازه ورود اولیه ۴۹ هزار خودروی برقی چینی با تعرفه ترجیحی را داده است؛ تصمیمی که با انتقاد شدید مقامات کاخ سفید روبهرو شده است.
گریر همچنین گفت مدلهای اقتصادی کانادا و آمریکا «چندان با هم سازگار نیستند»؛ چراکه کانادا به دنبال جهانیسازی بیشتر است، در حالی که آمریکا قصد دارد «مشکلات جهانیسازی» را برطرف کند.
معاون او، ریک سویتزر، حتی پا را فراتر گذاشته و رویکرد کارنی در قبال ترامپ و آمریکا را «سوءمدیریت سیاسی» توصیف کرده و گفته این موضوع بر مذاکرات توافق کانادا–آمریکا–مکزیک تأثیر خواهد گذاشت.
اریک میلر، رئیس گروه استراتژی ریدو پوتامک، گفت روند مذاکرات برای کانادا و مکزیک متفاوت است زیرا آنها با «مجموعهای کاملاً متفاوت از مسائل» روبهرو هستند.
او توضیح داد ساختار اقتصادی دو کشور متفاوت است؛ مکزیک اقتصادی کارمحور دارد و میلیونها شغل آن به دسترسی به بازار آمریکا وابسته است، بنابراین تمایل بیشتری برای توافق دارد و راحتتر شرایط آمریکا را میپذیرد.
در مقابل، شرایط سیاسی در کانادا، که کارنی با شعار ایستادگی در برابر ترامپ انتخاب شده، انعطافپذیری را برای دولت دشوارتر کرده است.
همچنین برخی اختلافات تجاری مانند مدیریت عرضه، قوانین پخش رسانهای و زبان فرانسه، موضوعاتی نیستند که کانادا بهراحتی از آنها صرفنظر کند.
میلر گفت: «مجموعهای پیچیده و ریشهدار از عوامل در مذاکرات کانادا و آمریکا دخیل است.»
