چندین عامل در کنار هم در ایجاد خستگی بعد از صرف غذا دخیل هستند.
آیا بلافاصله بعد از صرف غذا احساس خوابآلودگی میکنید؟ این حالت که به «کمای غذا» معروف است، اغلب به افزایش سن یا مصرف بیشازحد نشاسته نسبت داده میشود.
لی چیالینگ، مدیر کلینیک طب سنتی چینی آروما، در برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانههای خواهر اپک تایمز، گفت: «خوابآلودگی بعد از غذا میتواند نشانه اختلال عملکرد طحال و معده باشد. بهجای توسل به رژیمهای غذایی کمکربوهیدرات یا مصرف پودرهای پروتئینی باید به فکر تقویت طحال و معده خود باشید.»
براساس طب سنتی چینی، طحال و معده فراتر از یک اندام داخلی هستند و با توابع مختلف اعم از هضم، جذب، انتقال و سوختوساز بدن سروکار دارند. اگر طحال و معده درست عمل کنند، مواد مغذی به ناحیه سر انتقال یافته و بعد از صرف غذا احساس شادابی و نشاط خواهید کرد. اما اگر طحال و معده ضعیف باشند، مواد مغذی بهدرستی هضم نمیشوند و به همین دلیل احساس سرگیجه، خستگی و سنگینی میکنید.
انواع خوابآلودگی بعد از صرف غذا
لی گفت خوابآلودگی بعد از صرف غذا با عملکرد طحال و معده، نوع غذای مصرفی و ویژگیهای جسمانی ارتباط دارد.
ضعف طحال باعث تجمع مواد زائد متابولیکی در بدن میشود؛ حالتی که متخصصان طب سنتی چینی به آن «رطوبتِ بلغمی» میگویند. این افراد بیشتر در معرض خطر ابتلا به دیابت و کلسترول بالا قرار میگیرند و معمولاً گردش خون ضعیفتری دارند که بهنوبهخود باعث کاهش انتقال مواد مغذی به ناحیه سر میشود. این افراد بعد از خوردن غذاهای سرخکردنی یا دسر خوابآلودگی شدیدتری را تجربه میکنند.
بعضیها چاق هستند، اما توده عضلانی کافی ندارند. این افراد اغلب بعد از صرف غذا و بهویژه خوراکیهای چرب احساس خستگی میکنند.
لی گفت میزان توده عضلانی ارتباط تنگاتنگی با توان متابولیکی بدن دارد. کمبود توده عضلانی باعث افت سوختوساز و کاهش توان بدن در مصرف انرژی میشود و احتمال خستگی و خوابآلودگی بعد از غذا را دوچندان میکند.
پیامدهای حذف نشاسته
لی گفت خیلیها تصور میکنند خوابآلودگی بعد از غذا به مصرف بیشازحد نشاسته مربوط میشود و برنج سفید را از رژیم غذایی خود حذف میکنند و فقط گوشت و سبزیجات میخورند. حتی ممکن است وعدههای غذایی خود را با پودر پروتئین جایگزین کنند. اما این کار اغلب باعث افزایش ضعف و خستگی میشود.
غلات طبیعی مانند برنج سفید برای طحال مفید هستند. چیزی که بدن را تحت فشار میگذارد، نشاستههای تصفیهشده مانند نان، کیک و مواد غذایی فرآوریشده شیرین هستند.
او افزود که مصرف پودر پروتئین در وعده صبحانه انتخاب راحتی است، اما جذب سریع و ترکیبات فوقفرآوریشده و طعمدهندههای آن در افرادی که دستگاه گوارش ضعیفی دارند، باعث حساسیت، نفخ یا سوءهاضمه شود. منابع طبیعی پروتئین مانند ماهی، گوشت، تخممرغ و حبوبات جذبِ آسانتری دارند.
لی از تجربه یک راهب بودایی گفت که از ترسِ افزایش قند خون از مصرف برنج و میوه پرهیز میکرد و فقط سبزیجات میخورد. از اینرو، بهشدت لاغر شد، اما سطح قند خونش هیچ تغییری نکرد. براساس طب سنتی چینی، طحال و پانکراس ارتباط تنگاتنگی دارند. رژیمهای غذایی محدود ممکن است فقط پانکراس را تضعیف و کنترل قند خون را دشوارتر کنند.
نکات تخصصی برای تقویت طحال
لی برای کاهش خوابآلودگی بعد از صرف غذا توصیه میکند از اصلاح عادتهای روزمره شروع کنید. سادهترین کار این است که بعد از صرف غذا ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بایستید یا فعالیت بدنی سبک انجام دهید. مطالعه نشریه ساینتیفیک ریپورتس نشان داده که ۱۰ دقیقه پیادهروی بعد از صرف غذا میتواند از افزایش قند خون جلوگیری کند.
چهار اصل رژیم غذایی سالم
لی رعایت چهار اصل زیر را برای کمک به هضم بهتر و جذب مواد مغذی پیشنهاد میکند:
- منظم و متعادل غذا بخورید: اگر از آمپولهای کاهش وزن یا رژیمهای غذایی افراطی استفاده میکنید، نباید به یک وعده در روز بسنده کنید. این کار باعث کاهش توده عضلانی شده و احتمال بازگشت وزن را افزایش میدهد.
- ترتیب مشخصی برای غذاخوردن داشته باشید: از گوشت شروع کنید، با سبزیجات ادامه دهید و در آخر سراغ غذاهای نشاستهای بروید.
- آهسته غذا بخورید: برای هروعده غذایی ۲۰ تا ۳۰ دقیقه زمان بگذارید. غذاخوردن با سرعت زیاد بر دستگاه عصبی خودکار و ترشح صفرا اثر میگذارد و فشار بیشتری به طحال و معده وارد میکند.
- از غذاهای دارای طبع متعادل استفاده کنید: براساس طب سنتی چینی، غذاهای متعادل طبع ملایمتری دارند و کمتر باعث تحریک بدن میشوند.
۳ نقطه طب سوزنی برای تقویت طحال و هضم بهتر غذا
اگر بعد از صرف غذا احساس خوابآلودگی و ناراحتی میکنید، لی توصیه میکند سه نقطه زیر را ماساژ دهید تا هضم بهتر، سوختوساز قویتر و شادابی بیشتری داشته باشید.
۱. سه مایل پا (زو سا لی)
این نقطه حدود چهار انگشت پایینتر از فرورفتگی خارجی زانو در بخش بیرونی استخوان درشتنی قرار دارد. زو سان لی به «نقطه طول عمر» معروف است.
۲. برآمدگی بزرگ (فنگ لونگ)
این نقطه در میانه خطی قرار گرفته که فرورفتگی خارجی زانو را به بخش بیرونی قوزک پا متصل میکند. فشار دادن این نقطه باعث ایجاد درد یا تورم میشود. براساس طب سنتی چینی، از این نقطه برای رفع بلغم استفاده میشود و برای افرادی که غذای چرب خوردهاند، قصد کاهش وزن دارند یا بعد از صرف غذا احساس خوابآلودگی میکنند مناسب است.
۳. استخر باد (فنگ چی)
این نقطه در فرورفتگی میان دو تاندون بزرگ در زیر استخوان پسسری قرار دارد. تحریک این نقطه باعث گشایش ذهنی، بهبود گردش خون و کاهش احساس سنگینی در ناحیه سر میشود.
